Η «Οδύσσεια» της Φον Ντερ Λάιεν τώρα ξεκινάει

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει μια σπάνια πρόταση μομφής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την Πέμπτη, η οποία, αν και δεν αναμένεται να οδηγήσει στην ανατροπή της, αποκαλύπτει την αυξανόμενη δυσαρέσκεια στους κόλπους των μετριοπαθών, των κεντροαριστερών και των Πρασίνων ευρωβουλευτών.

Η πρόταση κατατέθηκε από τον ακροδεξιό, σκεπτικιστή των εμβολίων Ρουμάνο ευρωβουλευτή Γκεόργκε Πιπερέα και εστιάζει κυρίως στην άρνηση της φον ντερ Λάιεν να δημοσιοποιήσει τα μηνύματα που αντάλλαξε με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Pfizer εν μέσω της πανδημίας.

Η στάση αυτή έχει ήδη καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και χαρακτηρίστηκε ως «κακοδιοίκηση» από ανεξάρτητο ελεγκτικό φορέα.

Η πρόταση εμπεριέχει, επίσης, κριτική για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων ανάκαμψης από την πανδημία, αμφισβήτηση της νομικής βάσης για το ταμείο άμυνας των 150 δισ. ευρώ, καθώς και ανεπιβεβαίωτους ισχυρισμούς για ανάμειξη στις πρόσφατες εκλογές σε Γερμανία και Ρουμανία.

Παρά το γεγονός ότι η πρόεδρος της Επιτροπής αναμένεται να επιβιώσει της διαδικασίας, οι επιτελείς της ανησυχούν για την πιθανότητα μαζικών αποχών ή αποχής από την ψήφο εκ μέρους ευρωβουλευτών των παραδοσιακών πολιτικών ομάδων, γεγονός που θα έστελνε μήνυμα δυσφορίας προς την ηγεσία της.

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη Δευτέρα, η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε την πρόταση ως μέρος «ενός αγώνα ανάμεσα στη δημοκρατία και τον αυταρχισμό», κατακεραυνώνοντας τους συνυπογράφοντες της πρότασης ως «τροφοδοτούμενους από θεωρίες συνωμοσίας, από τους αντιεμβολιαστές μέχρι απολογητές του Πούτιν».

Ρήγματα στον πολιτικό άξονα στήριξης

Η πολιτική βάση της φον ντερ Λάιεν – από την κεντροδεξιά μέχρι τους Πράσινους – έχει υποστεί σοβαρή πίεση μετά τις ευρωεκλογές του 2024, όπου σημειώθηκε σημαντική άνοδος των εθνικιστικών και ακροδεξιών δυνάμεων.

Αν και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), στο οποίο ανήκει η ίδια, βγήκε ενισχυμένο, η συνεργασία του με την ακροδεξιά σε επιμέρους ψηφοφορίες προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στους κεντροαριστερούς και τους Πράσινους.

Η επικεφαλής της Σοσιαλιστικής Ομάδας, Ιράτσε Γκαρσία Πέρες, καταδίκασε μεν την πρόταση ως «αντιδραστική επίθεση», αλλά απέδωσε την ευθύνη στο ΕΛΚ για τη «λανθασμένη στρατηγική» συμμαχιών με την άκρα δεξιά, αναφερόμενη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις όπως η παρεμπόδιση της δημιουργίας ανεξάρτητου ηθικού οργάνου της ΕΕ και η καθυστέρηση περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Η φιλελεύθερη ομάδα Renew αναμένεται να παρουσιάσει μικρές απώλειες στη στήριξη προς τη φον ντερ Λάιεν, με ορισμένους ευρωβουλευτές να δηλώνουν ήδη ότι θα απόσχουν. Μεταξύ αυτών και ο Ιρλανδός Μπάρι Άντριους, που επικαλέστηκε την αδράνεια της Επιτροπής όσον αφορά την κατάσταση στη Γάζα.

«Πόλεμος διαρκείας» για τις νέες ισορροπίες

Παρά τις διαβεβαιώσεις του επικεφαλής του ΕΛΚ, Μάνφρεντ Βέμπερ, ότι το κόμμα του συντάσσεται με τις παραδοσιακές ομάδες στο 90% των θεμάτων, η αποστασιοποίηση από τη Σοσιαλιστική Ομάδα και η προσέγγιση με την ακροδεξιά εγείρουν ερωτήματα για την κατεύθυνση της νέας πολιτικής πλειοψηφίας στην ΕΕ.

Η πολιτική επιστήμονας Σοφία Ρουσάκ από το Κέντρο Ευρωπαϊκών Πολιτικών Μελετών επισημαίνει πως η πρόταση μομφής είναι «ένας πολιτικός proxy war», μια ευκαιρία δηλαδή για τους επικριτές της φον ντερ Λάιεν να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους για τον τρόπο που χτίζονται οι νέες πλειοψηφίες στο Ευρωκοινοβούλιο, αποκλείοντας την κεντροαριστερά.

Η ίδια η πρόεδρος, απαντώντας στις επικρίσεις, σημείωσε με νόημα: «Η απάντηση δεν μπορεί να είναι το να διαμαρτυρόμαστε για το πώς ψήφισαν οι πολίτες», ενώ πρόσθεσε πως είναι πρόθυμη να αναζητήσει συμβιβασμούς, χωρίς όμως να υποσχεθεί πλήρη σύμπλευση.

Ιστορικό και συγκυρία

Η τελευταία πρόταση μομφής κατά προέδρου της Κομισιόν κατατέθηκε το 2014 κατά του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ λόγω του σκανδάλου LuxLeaks, ενώ το 1999 αντίστοιχη πίεση είχε οδηγήσει στην παραίτηση ολόκληρης της Επιτροπής Σαντέρ, μετά από σκάνδαλο διαφθοράς.

Σήμερα, το διακύβευμα είναι ακόμα μεγαλύτερο, καθώς η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ταραχώδη γεωπολιτικό χάρτη – από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την κλιματική κρίση μέχρι την πιθανότητα εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ.

Η φον ντερ Λάιεν έκλεισε την ομιλία της με κάλεσμα ενότητας: «Η δύναμη προκύπτει μόνο μέσα από την ενότητα». Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας της Πέμπτης, όσο προβλέψιμο κι αν είναι, αναμένεται να λειτουργήσει ως βαρόμετρο για τις μελλοντικές πολιτικές ισορροπίες εντός της ΕΕ.

Περισσότερα:

Σοκ: Έβαλαν ηλεκτρικό σκούτερ σε καρουσέλ και παιδί εκτοξεύθηκε στον αέρα

Βρετανία: Τρεις νεκροί από συντριβή στρατιωτικού ελικοπτέρου

Μαζική επίθεση στην Αγία Πετρούπολη – Στόχαστρο το οικονομικό φόρουμ της Ρωσίας