Γιατί το πλαφόν δεν συγκρατεί τις τιμές στα σούπερ μάρκετ

Παρά την πολυετή εφαρμογή του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και των παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, οι ανατιμήσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ συνεχίζονται, με την Τράπεζα της Ελλάδος να επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις προσαρμόζουν την τιμολογιακή τους στρατηγική μεταφέροντας αυξήσεις σε προϊόντα που δεν καλύπτονται από τις σχετικές ρυθμίσεις.

Οι επιχειρήσεις αναζητούν ισορροπία στην κερδοφορία τους

Σύμφωνα με την έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, τα μέτρα όπως το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, αλλά και προηγούμενες κυβερνητικές πρωτοβουλίες όπως η «μείωση τιμής» και τα «καλάθια», δεν έχουν οδηγήσει απαραίτητα στη μείωση των τιμών που αναμενόταν. Αντιθέτως, ενδέχεται να συμβάλλουν σε ανατιμήσεις άλλων προϊόντων.

Η ΤτΕ σημειώνει χαρακτηριστικά ότι οι επιχειρήσεις, επιδιώκοντας να διατηρήσουν τη συνολική τους κερδοφορία, ενδέχεται να περιορίζουν τις τιμές σε ορισμένα προϊόντα που υπάγονται στις ρυθμίσεις, αυξάνοντας ταυτόχρονα τις τιμές σε άλλα είδη εκτός μέτρου.

Αύξηση πληθωρισμού τροφίμων παρά το μέτρο

Αν και το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους εφαρμόζεται στην Ελλάδα από το 2020 και επεκτάθηκε το 2022, ο πληθωρισμός των τροφίμων αυξήθηκε κατά 33,4% την περίοδο 2020-2025, όταν στην Ευρωζώνη η αντίστοιχη αύξηση διαμορφώθηκε στο 30,8%.

Το μέτρο δεν καλύπτει το σύνολο των προϊόντων που διατίθενται στα σούπερ μάρκετ. Συγκεκριμένα, αφορά 59 κατηγορίες προϊόντων, εκ των οποίων οι 46 σχετίζονται με τρόφιμα, ενώ ακόμη και μέσα στις ίδιες κατηγορίες υπάρχουν εξαιρέσεις.

Προϊόντα μερικώς ενταγμένα στη ρύθμιση

Η επιλεκτική εφαρμογή του μέτρου δημιουργεί περιθώρια μετακύλισης ανατιμήσεων σε συγγενή προϊόντα. Ενδεικτικά:

• Στα αλλαντικά υπάγονται στο πλαφόν η γαλοπούλα και η πάριζα, αλλά όχι το ζαμπόν και το μπέικον.
• Στους χυμούς καλύπτεται ο χυμός πορτοκαλιού, όχι όμως οι χυμοί άλλων φρούτων.
• Στα ζυμαρικά περιλαμβάνονται τα τυποποιημένα μακαρόνια, αλλά όχι άλλα είδη ζυμαρικών.
• Στα γαλακτοκομικά αφορά το βούτυρο αγελάδος, εξαιρώντας φυτικά προϊόντα επάλειψης.

Η ΤτΕ επισημαίνει ασυνήθιστη συμπεριφορά στις τιμές

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται από την Τράπεζα της Ελλάδος στη συχνότητα των μεταβολών τιμών, η οποία χαρακτηρίζεται ασυνήθιστα υψηλή τόσο προς τα πάνω όσο και προς τα κάτω.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση:

«Από την εξέταση των επιδράσεων των επιμέρους ειδών διατροφής και των ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών προκύπτει ότι τόσο η συχνότητα μειώσεων των τιμών όσο και η συχνότητα αυξήσεων των τιμών παρουσιάζουν ανοδική τάση από τα τέλη του 2024 και μετά. Το γεγονός ότι και οι δύο συχνότητες κινούνται στην ίδια κατεύθυνση για παρατεταμένο χρονικό διάστημα είναι πολύ ασυνήθιστο, καθώς οι οικονομικές διαταραχές τείνουν να ωθούν τις τιμές είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω και όχι προς τις δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα. Ο συγχρονισμός αυτή των συχνοτήτων αύξησης και μείωσης τιμών ενδέχεται να αντανακλά στρατηγική τιμολόγησης επιχειρήσεων».

Τι δείχνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα και την Ευρωζώνη

Η μελέτη «Consumer price stickiness in the euro area during an inflation surge» της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, στην οποία συμμετείχε και η Τράπεζα της Ελλάδος, καταγράφει σημαντική αύξηση στη συχνότητα αλλαγών τιμών την περίοδο έξαρσης του πληθωρισμού.

Σε επίπεδο Ευρωζώνης:

• Το 2022 μεταβαλλόταν κάθε μήνα το 12% των τιμών.
• Το ποσοστό κορυφώθηκε στο 15,7% το 2023.
• Πριν από το 2020, ο αντίστοιχος μέσος όρος ήταν 8,2%.

Για την Ελλάδα:

• Το 2022 η συχνότητα μεταβολής τιμών ήταν αυξημένη κατά 5,88 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2019.
• Το 2023 και το 2024 παρέμεινε αυξημένη κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του 2019.
• Στο 58,1% των προϊόντων το 2022 οι τιμές άλλαζαν συχνότερα σε σχέση με το 2019.
• Το 77,1% αυτών των μεταβολών αφορούσε αυξήσεις.

Επιμένουν οι πιέσεις και στις υπηρεσίες

Η Τράπεζα της Ελλάδος διαπιστώνει ότι η συχνότητα αυξήσεων στις υπηρεσίες έχει σχεδόν τριπλασιαστεί σε σύγκριση με την περίοδο 2012-2020, στοιχείο που ενίσχυσε τον πληθωρισμό ιδίως κατά το 2025.

Μεγαλύτερο το βάρος στα χαμηλά εισοδήματα

Ο επίμονος πληθωρισμός στα τρόφιμα επιβαρύνει περισσότερο τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά. Σύμφωνα με την ΤτΕ, το φτωχότερο 20% του πληθυσμού δαπανά το 33,5% των συνολικών εξόδων του για είδη διατροφής.

Την ίδια στιγμή, η οικονομική πίεση επεκτείνεται και στη μεσαία τάξη, καθώς –με βάση πρόσφατη έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ– το 62,1% των νοικοκυριών δηλώνει ότι το μηνιαίο εισόδημά του δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες ολόκληρου του μήνα.

Περισσότερα:

Καύσιμα: Προς νέα άνοδο οι τιμές – Τι δείχνουν οι διεθνείς εξελίξεις

Τέλος στις αυθαιρεσίες των εργοδοτών – Τι αλλάζει

Κλήρωση Λαϊκού Λαχείου σήμερα 3/6: Ο αριθμός που κερδίζει τα 2 εκατ. ευρώ