Εξωδικαστικός μηχανισμός: Έρχονται αλλαγές – 1 εκατ. μικροοφειλέτες μπαίνουν σε ρύθμιση

Νέα πόρτα ρύθμισης ανοίγει από τον Σεπτέμβριο ο εξωδικαστικός μηχανισμός, καθώς το νέο πακέτο αλλαγών βάζει στο σύστημα έως και 1 εκατομμύριο μικροοφειλέτες που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός.

Η πιο σημαντική αλλαγή αφορά όσους έχουν χρέη από 5.000 έως 10.000 ευρώ προς την ΑΑΔΕ και κυρίως προς το ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ. Μέχρι τώρα, οι οφειλέτες με βασική οφειλή κάτω από 10.000 ευρώ αποκλείονταν αυτόματα από τον εξωδικαστικό και δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν τις δόσεις, τα κουρέματα και τις ρυθμίσεις που έχουν ήδη πετύχει δεκάδες χιλιάδες άλλοι πολίτες.

Με το νέο πλαίσιο, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να φέρει περισσότερους οφειλέτες μέσα στη διαδικασία και να δώσει λύση σε χρέη που μπορεί να είναι μικρότερα, αλλά παραμένουν ασφυκτικά για νοικοκυριά, επαγγελματίες και ασφαλισμένους.

Τι αλλάζει για τους μικροοφειλέτες

Η πρώτη μεγάλη παρέμβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό αφορά τους μικροοφειλέτες. Πλέον, όσοι χρωστούν από 5.000 έως 10.000 ευρώ θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση και να διεκδικήσουν ρύθμιση.

Η αλλαγή αυτή θεωρείται κρίσιμη, επειδή αφορά κυρίως πολίτες που είχαν συσσωρεύσει χρέη σε εφορία ή ασφαλιστικά ταμεία, αλλά δεν είχαν πρόσβαση στο εργαλείο του εξωδικαστικού. Έτσι, ακόμη και μικρές οφειλές που παρέμεναν «κολλημένες» χωρίς λύση μπορούν πλέον να μπουν σε οργανωμένο πλάνο αποπληρωμής.

Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται μόνο στην ένταξη περισσότερων οφειλετών. Στόχος είναι οι ρυθμίσεις να βγάζουν δόσεις που μπορούν πραγματικά να πληρωθούν, ώστε οι οφειλέτες να μη χάνουν ξανά τη ρύθμιση λίγους μήνες μετά την ένταξη.

Οι 4 αλλαγές που φέρνει ο εξωδικαστικός

Το νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών φέρνει 3+1 παρεμβάσεις στον εξωδικαστικό.

Η πρώτη αλλαγή ανοίγει την πλατφόρμα για μικροοφειλέτες με χρέη από 5.000 έως 10.000 ευρώ.

Η δεύτερη δίνει στον οφειλέτη τη δυνατότητα να διαχωρίσει την κύρια κατοικία από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία του, εφόσον διαθέτει περισσότερα από ένα ακίνητα.

Η τρίτη επιτρέπει μεγαλύτερο κούρεμα στην τελική οφειλή και χαμηλότερη μηνιαία δόση, όταν ο οφειλέτης επιλέγει να προστατεύσει την κύρια κατοικία και να διαθέσει άλλα ακίνητα προς ρευστοποίηση.

Η τέταρτη παρέμβαση ανοίγει νέο παράθυρο επανένταξης για όσους είχαν μπει σε ρύθμιση, αλλά την έχασαν επειδή δεν κατάφεραν να μείνουν συνεπείς στις πληρωμές.

Δύο επιλογές ρύθμισης στην πλατφόρμα

Από τον Σεπτέμβριο, εφόσον ψηφιστούν οι αλλαγές, η πλατφόρμα του εξωδικαστικού θα λειτουργεί με πιο ευέλικτο τρόπο.

Ο οφειλέτης δεν θα βλέπει μόνο μία πρόταση ρύθμισης. Ο αλγόριθμος θα μπορεί να του εμφανίζει δύο εναλλακτικά σενάρια.

Το πρώτο σενάριο θα υπολογίζεται με βάση το σύνολο της περιουσίας του, όπως γίνεται σήμερα. Το δεύτερο θα ενεργοποιείται όταν ο οφειλέτης επιλέγει να διαχωρίσει την κύρια κατοικία από τα υπόλοιπα ακίνητα.

Έτσι, ο ενδιαφερόμενος θα μπορεί να συγκρίνει τις επιλογές του και να αποφασίζει ποια ρύθμιση τον συμφέρει περισσότερο, με βάση το χρέος, την περιουσία και το εισόδημά του.

Πώς σώζεται η κύρια κατοικία

Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά την προστασία της κύριας κατοικίας. Για πρώτη φορά, ο οφειλέτης θα μπορεί να επιλέγει ποια ακίνητα θα ρευστοποιηθούν, ώστε να προστατεύσει το σπίτι στο οποίο μένει.

Μέχρι σήμερα, ο εξωδικαστικός έβλεπε την περιουσία ως ενιαίο σύνολο. Αυτό σήμαινε ότι η ύπαρξη περισσότερων ακινήτων μπορούσε να οδηγεί σε υψηλότερη δόση ή μικρότερο κούρεμα.

Με το νέο μοντέλο, ο οφειλέτης θα μπορεί να ζητά διαχωρισμό της κύριας κατοικίας. Τα υπόλοιπα ακίνητα θα μπορούν να μπαίνουν σε διαδικασία ρευστοποίησης, ώστε να μειωθεί το χρέος και να προκύψει πιο χαμηλή μηνιαία δόση.

Κούρεμα χρέους και μικρότερη δόση

Η νέα ρύθμιση μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερο κούρεμα οφειλής και μικρότερη δόση. Αυτό θα συμβαίνει όταν ο οφειλέτης δίνει προς αξιοποίηση άλλα ακίνητα, αλλά κρατά προστατευμένη την κύρια κατοικία του.

Με απλά λόγια, ο εξωδικαστικός δεν θα υπολογίζει πάντα όλη την περιουσία με τον ίδιο τρόπο. Αντίθετα, θα μπορεί να βλέπει ξεχωριστά την κατοικία που πρέπει να προστατευτεί και τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να ρευστοποιηθούν.

Αυτή η αλλαγή μπορεί να κάνει τη ρύθμιση πιο βιώσιμη για όσους έχουν περιουσία, αλλά δεν διαθέτουν ρευστότητα για να πληρώσουν υψηλές δόσεις.

Νέα ευκαιρία για όσους έχασαν ρύθμιση

Το νέο πλαίσιο δίνει δεύτερη ευκαιρία και σε οφειλέτες που είχαν ενταχθεί στον εξωδικαστικό, αλλά έχασαν τη ρύθμιση επειδή άφησαν απλήρωτες τουλάχιστον τρεις δόσεις.

Με τα σημερινά δεδομένα, αυτοί οι οφειλέτες αποκλείονται από νέα αίτηση για τα ίδια χρέη. Από τον Σεπτέμβριο, όμως, θα μπορούν για έξι μήνες, έως τον Μάρτιο του 2027, να υποβάλουν νέα αίτηση.

Η δυνατότητα αυτή αφορά τουλάχιστον 7.000 οφειλέτες. Η νέα αίτηση μπορεί να τους δώσει διαφορετικό σενάριο ρύθμισης, με μεγαλύτερο κούρεμα, μικρότερη δόση και προστασία της κατοικίας, εφόσον διαθέτουν και δεύτερο ακίνητο.

Παράδειγμα: Πώς μειώνεται το χρέος

Ας δούμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ένας οφειλέτης έχει χρέος 150.000 ευρώ και συνολική ακίνητη περιουσία 200.000 ευρώ.

Με το σημερινό πλαίσιο, ο αλγόριθμος μπορεί να δει όλη την περιουσία ως ενιαίο σύνολο. Έτσι, ο οφειλέτης κινδυνεύει να χάσει όλα τα ακίνητα, καθώς η αξία τους υπερκαλύπτει το χρέος.

Με το νέο μοντέλο, αν ο ίδιος έχει κύρια κατοικία αξίας 100.000 ευρώ και δύο οικόπεδα αξίας 50.000 ευρώ το καθένα, θα μπορεί να επιλέξει να ρευστοποιηθούν τα οικόπεδα και να σώσει το σπίτι του.

Σε αυτή την περίπτωση, το χρέος μπορεί να μειωθεί από τις 150.000 ευρώ στις 50.000 ευρώ. Το υπόλοιπο ποσό θα μπορεί να αποπληρωθεί σε έως 420 δόσεις, με ενδεικτική δόση περίπου 120 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με το εισόδημα του οφειλέτη.

Δεν χρειάζεται να χαθούν όλα τα ακίνητα

Το νέο σχήμα δεν υποχρεώνει τον οφειλέτη να ρευστοποιήσει όλα τα υπόλοιπα ακίνητα που διαθέτει. Μπορεί να επιλέξει, για παράδειγμα, να βγει σε πλειστηριασμό μόνο ένα οικόπεδο.

Αν το ακίνητο αυτό αποφέρει 50.000 ευρώ, ο οφειλέτης μπορεί να σώσει την κύρια κατοικία, να κρατήσει το δεύτερο οικόπεδο και να μειώσει την οφειλή του στις 100.000 ευρώ.

Σε αυτό το σενάριο, η αποπληρωμή μπορεί να γίνει σε βάθος έως 20 ετών, με δόση περίπου 240 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τα εισοδήματα και τους όρους της ρύθμισης.

Γιατί οι αλλαγές θεωρούνται σημαντικές

Οι νέες παρεμβάσεις επιχειρούν να κάνουν τον εξωδικαστικό πιο λειτουργικό και πιο προσιτό.

Οι μικροοφειλέτες αποκτούν πρόσβαση σε ρύθμιση. Οι ιδιοκτήτες με περισσότερα ακίνητα αποκτούν τρόπο να προστατεύσουν την κύρια κατοικία. Όσοι έχασαν ρύθμιση παίρνουν νέα ευκαιρία. Και όσοι έχουν μεγάλη οφειλή αλλά περιορισμένη ρευστότητα μπορούν να διεκδικήσουν χαμηλότερη δόση.

Ωστόσο, το κρίσιμο σημείο παραμένει η βιωσιμότητα. Μια ρύθμιση δεν αρκεί να εγκριθεί. Πρέπει να μπορεί να πληρώνεται κάθε μήνα, ώστε ο οφειλέτης να μην επιστρέψει ξανά στο ίδιο αδιέξοδο.

Τι πρέπει να προσέξουν οι οφειλέτες

Όσοι σκέφτονται να μπουν στον εξωδικαστικό θα πρέπει να εξετάσουν με προσοχή την οικονομική και περιουσιακή τους εικόνα.

Αν έχουν μικρή οφειλή από 5.000 έως 10.000 ευρώ, θα πρέπει να ελέγξουν αν μπορούν να αξιοποιήσουν τη νέα δυνατότητα ένταξης. Αν έχουν κύρια κατοικία και επιπλέον ακίνητα, θα πρέπει να δουν αν τους συμφέρει ο διαχωρισμός της κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία.

Αν, τέλος, είχαν χάσει παλαιότερη ρύθμιση, θα πρέπει να παρακολουθήσουν το εξάμηνο επανένταξης, καθώς η νέα αίτηση μπορεί να τους δώσει καλύτερους όρους από αυτούς που είχαν στο παρελθόν.

Το στοίχημα από τον Σεπτέμβριο

Από τον Σεπτέμβριο, ο εξωδικαστικός μηχανισμός μπαίνει σε νέα φάση. Το ζητούμενο είναι να προσελκύσει περισσότερους οφειλέτες, να βγάλει ρεαλιστικές δόσεις και να περιορίσει τα χρέη που μένουν εκτός ρύθμισης.

Οι αλλαγές δίνουν ευκαιρίες, αλλά δεν λειτουργούν αυτόματα. Κάθε οφειλέτης θα πρέπει να επιλέξει προσεκτικά το σενάριο που μπορεί να υπηρετήσει στην πράξη.

Αν το νέο πλαίσιο πετύχει, μπορεί να ανοίξει ουσιαστικά τον δρόμο για μικρότερες δόσεις, περισσότερα κουρέματα και καλύτερη προστασία της κύριας κατοικίας.

Περισσότερα:

Σουβλάκι: Έφτασε έως 9 ευρώ – Οι περιοχές με τις ακριβότερες τιμές

ΕΟΠΥΥ: Πώς παίρνετε 100 ευρώ για γυαλιά – Πότε και πώς κάνετε αίτηση

Βιομετρικά στο Δημόσιο: «Φρένο» από την Αρχή Προσωπικών Δεδομένων στην κάρτα υπαλλήλων