ΕΣΠΑ: Τα λάθη που μπορεί να σας κοστίσουν την επιδότηση
Μια επιχείρηση μπορεί να διαθέτει μια καλή επενδυτική ιδέα και παρ’ όλα αυτά να χάσει τη χρηματοδότηση. Στα προγράμματα ΕΣΠΑ δεν αρκεί να υποβληθεί εγκαίρως η αίτηση. Πρέπει το σχέδιο να ταιριάζει ακριβώς στους όρους της δράσης, να στηρίζεται σε πραγματικά οικονομικά δεδομένα και να μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς αποκλίσεις μετά την έγκρισή του.
Η λεπτομέρεια αυτή είναι κρίσιμη, καθώς η συμμετοχή σε ένα πρόγραμμα δεν τελειώνει με την ένταξη. Η επιχείρηση αναλαμβάνει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις δαπάνες, τις πληρωμές, τις προθεσμίες και τη διατήρηση όλων των δικαιολογητικών μέχρι την ολοκλήρωση και τον έλεγχο της επένδυσης.
Το πρώτο ερώτημα δεν είναι «πόσα χρήματα δίνει», αλλά «σε ποιους απευθύνεται»
Το ύψος της επιδότησης είναι συνήθως το πρώτο στοιχείο που εξετάζει μια επιχείρηση. Ωστόσο, πριν από τον προϋπολογισμό πρέπει να ελεγχθεί εάν ο ενδιαφερόμενος μπορεί πράγματι να συμμετάσχει.
Κάθε πρόσκληση καθορίζει ξεχωριστά:
- τους δικαιούχους,
- τους επιλέξιμους ΚΑΔ,
- το μέγεθος της επιχείρησης,
- την Περιφέρεια υλοποίησης,
- τη διάρκεια λειτουργίας,
- τα οικονομικά στοιχεία που απαιτούνται,
- τις επιτρεπόμενες δαπάνες.
Ορισμένες δράσεις αφορούν υπό ίδρυση ή νεοσύστατες επιχειρήσεις, ενώ άλλες απευθύνονται αποκλειστικά σε υφιστάμενες μικρές, πολύ μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις. Στη δράση «Παράγουμε στην Ελλάδα», για παράδειγμα, δικαιούχοι είναι μικρές, πολύ μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ενώ ο επιχορηγούμενος προϋπολογισμός συνδέεται και με τον κύκλο εργασιών τους.
Αυτό σημαίνει ότι δύο επιχειρήσεις με παρόμοιο αντικείμενο μπορεί να μην έχουν τις ίδιες δυνατότητες συμμετοχής, εάν διαφέρουν ως προς τον ΚΑΔ, την έδρα, το μέγεθος ή τα χρόνια λειτουργίας.
Ο ΚΑΔ μπορεί να κρίνει ολόκληρη την αίτηση
Ένα από τα συχνότερα σημεία παρερμηνείας αφορά τη δραστηριότητα της επιχείρησης. Δεν αρκεί το επενδυτικό σχέδιο να σχετίζεται γενικά με τον κλάδο που χρηματοδοτείται. Ο συγκεκριμένος ΚΑΔ πρέπει να περιλαμβάνεται στους επιλέξιμους κωδικούς της πρόσκλησης και να πληρούνται οι προϋποθέσεις που τίθενται για τη λειτουργία του.
Για παράδειγμα, μια επιχείρηση μπορεί να δραστηριοποιείται στο εμπόριο και να θέλει να αγοράσει ψηφιακό εξοπλισμό. Εάν όμως η δράση αφορά αποκλειστικά μεταποιητικές δραστηριότητες, η αγορά αυτή δεν γίνεται επιλέξιμη μόνο και μόνο επειδή συμβάλλει στον εκσυγχρονισμό της.
Ο έλεγχος πρέπει να γίνεται πάνω στο πλήρες κείμενο της πρόσκλησης και στα παραρτήματά της και όχι μόνο στην περιληπτική παρουσίαση του προγράμματος.
Η επιδότηση καλύπτει μόνο μέρος της επένδυσης
Η ένταξη σε πρόγραμμα ΕΣΠΑ δεν σημαίνει ότι η επιχείρηση λαμβάνει ολόκληρο το ποσό της επένδυσης. Στις περισσότερες δράσεις προβλέπεται συγκεκριμένο ποσοστό δημόσιας χρηματοδότησης και το υπόλοιπο καλύπτεται από την ίδια την επιχείρηση.
Στη δράση «Εξωστρέφεια Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων», για παράδειγμα, τα ποσοστά ενίσχυσης κυμαίνονται από 40% έως 50%, ανάλογα με την κατηγορία της Περιφέρειας. Παράλληλα, κατά την αίτηση πρέπει να αποδεικνύεται ότι τουλάχιστον το 25% της ιδιωτικής συμμετοχής εξασφαλίζεται με ίδια κεφάλαια.
Επομένως, πριν κατατεθεί ένας φιλόδοξος προϋπολογισμός, πρέπει να υπάρχει σαφής απάντηση στο ερώτημα από πού θα βρεθούν τα χρήματα που δεν καλύπτει η επιχορήγηση.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη επειδή σε αρκετές περιπτώσεις η επιχείρηση πρέπει πρώτα να πραγματοποιήσει και να εξοφλήσει τις δαπάνες και στη συνέχεια να ζητήσει την καταβολή της αντίστοιχης ενίσχυσης.
Ένας μεγάλος προϋπολογισμός δεν είναι πάντα πλεονέκτημα
Η υπερκοστολόγηση ενός σχεδίου μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει. Ο προϋπολογισμός πρέπει να ανταποκρίνεται στο πραγματικό μέγεθος της επιχείρησης, στις οικονομικές της δυνατότητες και στις ανάγκες της επένδυσης.
Μια μικρή εταιρεία με περιορισμένο κύκλο εργασιών δύσκολα θα πείσει ότι μπορεί να υλοποιήσει ένα υπερβολικά μεγάλο έργο, ακόμη και αν οι δαπάνες του είναι θεωρητικά επιλέξιμες.
Ο ρεαλιστικός σχεδιασμός πρέπει να απαντά σε τρία βασικά ερωτήματα:
- Μπορεί η επιχείρηση να καλύψει την ιδιωτική συμμετοχή;
- Μπορεί να χρηματοδοτήσει προσωρινά τις αγορές μέχρι την πληρωμή της επιδότησης;
- Μπορεί να ολοκληρώσει το έργο μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες;
Όταν η απάντηση σε κάποιο από αυτά είναι αρνητική, η ένταξη μπορεί να μετατραπεί από ευκαιρία σε οικονομική πίεση.
Τι πρέπει να δείχνει ένα πειστικό επιχειρηματικό σχέδιο
Ένα επιχειρηματικό σχέδιο δεν αξιολογείται μόνο από το πόσο καλογραμμένο είναι. Πρέπει να αποδεικνύει ότι η επένδυση έχει σαφή σκοπό και μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Η επιχείρηση χρειάζεται να εξηγήσει:
- ποιο πρόβλημα αντιμετωπίζει,
- γιατί είναι απαραίτητη η συγκεκριμένη επένδυση,
- ποια αλλαγή θα επιφέρει στη λειτουργία της,
- πώς θα αυξήσει την παραγωγικότητα ή τις πωλήσεις,
- εάν θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας,
- πώς θα διατηρηθεί μετά τη λήξη της επιδότησης.
Μια απλή παράθεση εξοπλισμού δεν αρκεί. Η αγορά ενός νέου μηχανήματος, για παράδειγμα, πρέπει να συνδέεται με αύξηση της παραγωγής, μείωση κόστους, βελτίωση ποιότητας ή είσοδο σε νέες αγορές.
Οι προσφορές πρέπει να είναι πραγματικές και συγκρίσιμες
Οι προσφορές των προμηθευτών αποτελούν βασικό μέρος της τεκμηρίωσης. Πρέπει να περιγράφουν με σαφήνεια το προϊόν ή την υπηρεσία, την ποσότητα, την καθαρή αξία, τον ΦΠΑ και τα τεχνικά χαρακτηριστικά.
Γενικές περιγραφές, όπως «ψηφιακός εξοπλισμός» ή «υπηρεσίες προβολής», δεν επιτρέπουν πάντα στον αξιολογητή να διαπιστώσει τι ακριβώς πρόκειται να αγοραστεί και εάν η τιμή είναι εύλογη.
Η επιχείρηση πρέπει επίσης να ελέγξει εάν οι προσφορές παραμένουν σε ισχύ και εάν οι προμηθευτές μπορούν να παραδώσουν μέσα στο χρονοδιάγραμμα του έργου.
Δεν είναι σπάνιο μια αίτηση να στηρίζεται σε τιμές που έχουν ήδη αλλάξει μέχρι να εγκριθεί, με αποτέλεσμα να απαιτείται αναπροσαρμογή του σχεδίου ή κάλυψη της διαφοράς από την επιχείρηση.
Το επικίνδυνο λάθος της πρόωρης αγοράς
Η βιασύνη μπορεί να ακυρώσει μια κατά τα άλλα επιλέξιμη δαπάνη. Κάθε πρόσκληση ορίζει από ποια ημερομηνία και μετά μπορούν να θεωρηθούν επιλέξιμες οι αγορές και οι συμβάσεις.
Εάν η επιχείρηση παραγγείλει εξοπλισμό, υπογράψει σύμβαση ή καταβάλει προκαταβολή πριν από την επιτρεπόμενη ημερομηνία, υπάρχει κίνδυνος η σχετική δαπάνη να μη χρηματοδοτηθεί.
Γι’ αυτό δεν πρέπει να ξεκινά καμία οικονομική δέσμευση πριν εξεταστούν οι κανόνες της συγκεκριμένης πρόσκλησης. Οι όροι δεν είναι ίδιοι σε όλα τα προγράμματα και η πρακτική που ήταν αποδεκτή σε μία παλαιότερη δράση μπορεί να μην ισχύει στην επόμενη.
Η έγκριση δεν σημαίνει ότι τα χρήματα μπαίνουν αμέσως στον λογαριασμό
Μετά την ένταξη αρχίζει το δυσκολότερο μέρος: η υλοποίηση. Η επιχείρηση πρέπει να ακολουθήσει το εγκεκριμένο σχέδιο, να τηρήσει τις προθεσμίες και να συγκεντρώνει όλα τα παραστατικά.
Για κάθε δαπάνη απαιτούνται, ανάλογα με το πρόγραμμα:
- τιμολόγια,
- αποδεικτικά τραπεζικής εξόφλησης,
- συμβάσεις,
- δελτία αποστολής,
- άδειες ή πιστοποιήσεις,
- φωτογραφικό υλικό,
- στοιχεία για την εγκατάσταση και λειτουργία του εξοπλισμού.
Στη συνέχεια υποβάλλεται αίτημα επαλήθευσης και καταβολής της ενίσχυσης. Ο έλεγχος μπορεί να είναι διοικητικός, αλλά ενδέχεται να περιλαμβάνει και επιτόπια επίσκεψη.
Ο ΕΦΕΠΑΕ έχει διευκρινίσει ότι για την πληρωμή δικαιούχων απαιτούνται φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, ενώ δεν γίνονται αποδεκτές βεβαιώσεις οφειλής ή ενημερότητες με παρακράτηση.
Οι αλλαγές στο σχέδιο δεν γίνονται μονομερώς
Κατά τη διάρκεια της επένδυσης μπορεί να αλλάξουν οι τιμές, να μην είναι διαθέσιμο ένα μηχάνημα ή να προκύψει ανάγκη αντικατάστασης προμηθευτή. Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιχείρηση μπορεί να μεταβάλει ελεύθερα το εγκεκριμένο σχέδιο.
Ανάλογα με το είδος της αλλαγής, μπορεί να απαιτείται προηγούμενο αίτημα τροποποίησης και έγκριση από τον αρμόδιο φορέα. Μια αγορά διαφορετική από εκείνη που εγκρίθηκε, ακόμη και αν εξυπηρετεί παρόμοιο σκοπό, ενδέχεται να περικοπεί κατά τον έλεγχο.
Η ασφαλέστερη πρακτική είναι κάθε ουσιαστική απόκλιση να γνωστοποιείται πριν από την πραγματοποίηση της δαπάνης και όχι όταν έχει ήδη εκδοθεί και εξοφληθεί το τιμολόγιο.
Τρία παραδείγματα που δείχνουν τις παγίδες
Παράδειγμα 1: Το κατάστημα που αγόρασε πρόωρα εξοπλισμό
Μια μικρή επιχείρηση σχεδιάζει να αγοράσει ηλεκτρονικούς υπολογιστές αξίας 20.000 ευρώ. Υποβάλλει αίτηση στο πρόγραμμα, αλλά παραγγέλνει τον εξοπλισμό πριν από την ημερομηνία έναρξης επιλεξιμότητας.
Ακόμη και εάν εγκριθεί η πρόταση, η συγκεκριμένη αγορά μπορεί να μείνει εκτός επιδότησης. Η επιχείρηση θα πρέπει τότε να καλύψει ολόκληρο το κόστος με δικά της χρήματα.
Παράδειγμα 2: Η επένδυση των 100.000 ευρώ
Μια εταιρεία υποβάλλει σχέδιο 100.000 ευρώ με ποσοστό επιδότησης 50%. Θεωρεί ότι χρειάζεται μόνο τα υπόλοιπα 50.000 ευρώ.
Στην πράξη, όμως, μπορεί να χρειαστεί να εξοφλήσει μεγαλύτερο μέρος των δαπανών πριν υποβάλει αίτημα πληρωμής. Εάν δεν διαθέτει επαρκή ρευστότητα ή τραπεζική χρηματοδότηση, το έργο κινδυνεύει να καθυστερήσει.
Παράδειγμα 3: Το διαφορετικό μηχάνημα
Μια μονάδα παραγωγής εγκρίνεται για την αγορά συγκεκριμένου μηχανήματος. Ο προμηθευτής ενημερώνει ότι το μοντέλο δεν είναι πλέον διαθέσιμο και προτείνει ένα νεότερο.
Εάν η επιχείρηση προχωρήσει απευθείας στην αγορά χωρίς να εξετάσει αν απαιτείται τροποποίηση, υπάρχει κίνδυνος να μην αναγνωριστεί ολόκληρη η δαπάνη, ακόμη και αν το νέο μηχάνημα είναι ακριβότερο ή τεχνολογικά ανώτερο.
- 4 λεπτά πριν Από 31 Αυγούστου οι νέες μειώσεις στα σούπερ μάρκετ
- 7 λεπτά πριν Οι ΗΠΑ ετοιμάζουν νέους δασμούς – Ποιες χώρες ενδέχεται να επηρεαστούν
- 24 λεπτά πριν Σύνταξη αναπηρίας ακόμη και με 1 ένσημο – Ποιοι τη δικαιούνται και πόσα χρειάζονται
