Εργαζόμενοι συνταξιούχοι: Τι κρατήσεις πληρώνουν, τι δηλώνουν στον ΕΦΚΑ και πώς αυξάνεται η σύνταξη

Από την 1η Ιανουαρίου 2024 έχει αλλάξει ριζικά το καθεστώς για τους συνταξιούχους που συνεχίζουν να εργάζονται. Η παλαιά περικοπή της σύνταξης κατά 30% έχει καταργηθεί και, ως γενικός κανόνας, ο εργαζόμενος συνταξιούχος εξακολουθεί να λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξή του. Στη θέση της περικοπής επιβάλλεται ειδικός πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ, ο οποίος καταβάλλεται παράλληλα με τις κανονικές ασφαλιστικές εισφορές.

Για τους μισθωτούς συνταξιούχους, ο πόρος ανέρχεται σε 7,7% επί των ασφαλιστέων αποδοχών για την κύρια ασφάλιση και, όπου υπάρχει υποχρέωση επικουρικής ασφάλισης, σε επιπλέον 2,3% επί των αντίστοιχων ασφαλιστέων αποδοχών. Ο πόρος αυτός βαρύνει τον ίδιο τον εργαζόμενο συνταξιούχο.

Διαφορετικός είναι ο τρόπος υπολογισμού για τους μη μισθωτούς. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι καταβάλλουν, κατά κανόνα, πόρο ίσο με το 50% της εισφοράς της ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης που έχουν επιλέξει. Αν υπάγονται και σε επικουρική ασφάλιση, ο πόρος υπολογίζεται σε 40% επί της εισφοράς κύριας ασφάλισης και 40% επί της εισφοράς επικουρικής.

Υπάρχει, πάντως, ανώτατο ετήσιο όριο: το σύνολο του πόρου που μπορεί να καταβάλει ένας εργαζόμενος συνταξιούχος δεν μπορεί να ξεπεράσει το δωδεκαπλάσιο της εκάστοτε ισχύουσας εθνικής σύνταξης, ανεξάρτητα από το αν έχει μία ή περισσότερες ασφαλιστέες δραστηριότητες.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η υποχρέωση δήλωσης της απασχόλησης. Ο συνταξιούχος οφείλει, πριν αναλάβει εργασία που υπάγεται στην ασφάλιση του e-ΕΦΚΑ, να δηλώσει την απασχόλησή του στην ηλεκτρονική υπηρεσία «Δήλωση Απασχόλησης Συνταξιούχων». Η παράλειψη της δήλωσης μπορεί να επιφέρει ιδιαίτερα βαριά κύρωση, ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις.

Υπάρχουν και εξαιρέσεις από την καταβολή του ειδικού πόρου για συγκεκριμένες κατηγορίες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ορισμένοι συνταξιούχοι με αναπηρία και άλλες περιπτώσεις που προβλέπονται ρητά από τη νομοθεσία. Ακόμη και όταν υπάρχει εξαίρεση από τον πόρο, όμως, μπορεί να εξακολουθεί να υπάρχει υποχρέωση δήλωσης της εργασίας και καταβολής των συνήθων ασφαλιστικών εισφορών.

Μία σημαντική εξαίρεση αφορά συνταξιούχους γήρατος κάτω των 62 ετών που εργάζονται σε φορέα της Γενικής Κυβέρνησης. Στην περίπτωση αυτή, η κύρια και επικουρική σύνταξη αναστέλλονται για όσο διάστημα διαρκεί η συγκεκριμένη απασχόληση.

Η εργασία μετά τη συνταξιοδότηση μπορεί πράγματι να αυξήσει αργότερα το ποσό της σύνταξης. Μετά τη διακοπή της απασχόλησης, ο ασφαλιστικός χρόνος που δημιουργήθηκε από την εργασία μπορεί, κατόπιν αίτησης του συνταξιούχου, να αξιοποιηθεί για προσαύξηση της ήδη καταβαλλόμενης σύνταξης. Η προσαύξηση υπολογίζεται με βάση τις συντάξιμες αποδοχές και τα ποσοστά αναπλήρωσης και αφορά μόνο το διάστημα εργασίας μετά τη συνταξιοδότηση.

Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διάκριση: ο ειδικός πόρος που πληρώνει ο εργαζόμενος συνταξιούχος δεν είναι ανταποδοτικός και δεν αυξάνει τη σύνταξη. Η μελλοντική προσαύξηση προκύπτει από τον πρόσθετο ασφαλιστικό χρόνο και τις κανονικές ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλονται κατά την εργασία.

Συνεπώς, η απασχόληση μετά τη συνταξιοδότηση δεν συνεπάγεται πλέον, κατά γενικό κανόνα, περικοπή της σύνταξης, αλλά συνοδεύεται από πρόσθετη επιβάρυνση υπέρ e-ΕΦΚΑ και αυστηρή υποχρέωση δήλωσης. Παράλληλα, ο επιπλέον ασφαλιστικός χρόνος μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμος, καθώς μετά τη διακοπή της εργασίας μπορεί να οδηγήσει σε προσαύξηση της σύνταξης.

Περισσότερα:

Είσαι 56 ετών με 27 χρόνια σε ΙΚΑ και ΟΑΕΕ; Πότε μπορείς να βγεις στη σύνταξη

Βαρέα και ανθυγιεινά: Πότε ανοίγουν νωρίτερα την πόρτα της σύνταξης και πόσα ένσημα απαιτούνται

Παράλληλη ασφάλιση: Πότε δίνει προσαύξηση στη σύνταξη και πότε δεύτερη ανταποδοτική παροχή

Αναδρομικά έως 4.000 ευρώ για 370.000 συνταξιούχους – Ποιοι πληρώνονται και τι καθυστερεί την καταβολή