Επιστημονική έρευνα: Το χταπόδι που τρώτε δεν είναι χταπόδι…
Σοβαρά ερωτήματα για το τι πραγματικά καταναλώνουν οι Έλληνες καταναλωτές εγείρει νέα επιστημονική έρευνα για την αγορά θαλασσινών, με επίκεντρο τα κεφαλόποδα, όπως το χταπόδι, το καλαμάρι και η σουπιά.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, σημαντικό ποσοστό των προϊόντων που διατίθενται στην ελληνική αγορά δεν αντιστοιχεί στο είδος που αναγράφεται στην ετικέτα.
Το φαινόμενο της λανθασμένης επισήμανσης δεν είναι μεμονωμένο, αλλά φαίνεται να αφορά μεγάλο μέρος της αλυσίδας διάθεσης, από τα ιχθυοπωλεία και τις λαϊκές αγορές έως και την εστίαση.
Η έρευνα βασίστηκε σε μοριακές αναλύσεις DNA, οι οποίες επιτρέπουν την ακριβή ταυτοποίηση των ειδών ακόμη και όταν τα προϊόντα έχουν υποστεί επεξεργασία και δεν μπορούν να αναγνωριστούν οπτικά.
Συλλέχθηκαν συνολικά 156 δείγματα από τέσσερις ελληνικές πόλεις, ενώ η γενετική ανάλυση ήταν επιτυχής σχεδόν στο σύνολο των περιπτώσεων.
Το αποτέλεσμα ήταν αποκαλυπτικό: περίπου 4 στα 10 δείγματα βρέθηκαν να είναι διαφορετικού είδους από αυτό που δηλωνόταν, γεγονός που μεταφράζεται σε ποσοστό λανθασμένης επισήμανσης άνω του 40%.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα εντείνεται λόγω της υψηλής ζήτησης για συγκεκριμένα είδη, όπως το χταπόδι, αλλά και της δυσκολίας ελέγχου όταν τα προϊόντα πωλούνται καθαρισμένα, κατεψυγμένα ή μαγειρεμένα.
Σε πολλές περιπτώσεις, φθηνότερα είδη αντικαθιστούν ακριβότερα, χωρίς ο καταναλωτής να έχει τρόπο να το διαπιστώσει.
Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι απαιτούνται συστηματικότεροι έλεγχοι και αυστηρότερη εφαρμογή της νομοθεσίας, ώστε να διασφαλιστεί η διαφάνεια στην αγορά τροφίμων και η προστασία των καταναλωτών.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την οικονομική εξαπάτηση, αλλά και το δικαίωμα του πολίτη να γνωρίζει τι ακριβώς βάζει στο πιάτο του.
Επιστημονική έρευνα: Ευάλωτοι οι καταναλωτές
Την έρευνα υπογράφουν έξι Έλληνες επιστήμονες. Στα σημαντικότερα σημεία της έρευνας αναφέρουν:
- Οι καταναλωτές κεφαλόποδων στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε πρακτικές απάτης.
- Επιβεβαιώθηκε αντικατάσταση ειδών κεφαλόποδων, με ποσοστά λανθασμένης επισήμανσης που φτάνουν το 40,41%.
- Υπάρχει επείγουσα ανάγκη για ουσιαστική εφαρμογή του ισχύοντος νομικού πλαισίου.
- Απαιτείται εναρμόνιση και ομογενοποίηση των νομικών ονομασιών μεταξύ των χωρών της ΕΕ.
Η περίληψη της έρευνας έχει ως εξής:
Τα προϊόντα κεφαλόποδων είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στην Ελλάδα και θεωρούνται εκλεκτό έδεσμα. Ωστόσο, η εκτεταμένη επεξεργασία και οι πρακτικές εμπορίας δυσχεραίνουν τον οπτικό έλεγχο και την αναγνώριση των ειδών με βάση τη μορφολογία, επιτρέποντας την αντικατάσταση ειδών.
Η λανθασμένη επισήμανση θαλασσινών παραμένει παγκόσμιο πρόβλημα, παρά την ύπαρξη κανονισμών τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Για τον εντοπισμό παραπλανητικών προϊόντων έχουν αναπτυχθεί διάφορες μέθοδοι ταυτοποίησης, με τη μέθοδο DNA barcoding να θεωρείται η πλέον αξιόπιστη.
Η παρούσα μελέτη διερευνά τα είδη κεφαλόποδων που διατίθενται στην ελληνική αγορά και αξιολογεί τα ποσοστά λανθασμένης επισήμανσης. Για τις αναλύσεις επιλέχθηκαν δύο μιτοχονδριακά γονίδια, το COI και το 16S rRNA.
Συλλέχθηκαν 156 δείγματα από ιχθυοπωλεία, αγορές και εστιατόρια σε τέσσερις πόλεις. Η ταυτοποίηση ήταν επιτυχής στο 93,58% των δειγμάτων, ενώ καταγράφηκαν 59 περιπτώσεις ασυμφωνίας (40,41%) μεταξύ της ετικέτας και του πραγματικού είδους.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αντικατάσταση μπορεί να μην ήταν σκόπιμη, αλλά να οφείλεται σε αμέλεια, ελλιπή πληροφόρηση στις ετικέτες ή χαμηλή γνώση της νομοθεσίας από τους εμπόρους.
Τα ποσοστά λανθασμένης επισήμανσης είναι ιδιαίτερα υψηλά σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο για τα θαλασσινά, αλλά συμβαδίζουν με αντίστοιχες μελέτες για κεφαλόποδα. Πρόκειται για την πρώτη έρευνα που εξετάζει συστηματικά το φαινόμενο αυτό στην Ελλάδα.
Με στόχο μια διαφανή αγορά θαλασσινών, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την ανάγκη για συστηματικούς ελέγχους σε όλα τα προϊόντα που διατίθενται στην ελληνική αγορά.
Συμπεράσματα:
Τα αποτελέσματα δείχνουν ξεκάθαρα πόσο ευάλωτοι είναι οι καταναλωτές σε παραπλανητικές πρακτικές στην αγορά θαλασσινών.
Η ουσιαστική εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας αποτελεί κρίσιμο πρώτο βήμα, ενώ οι τακτικοί επίσημοι έλεγχοι μπορούν να πιέσουν τους εμπόρους προς πιο διαφανείς πρακτικές επισήμανσης.
Με δεδομένη τη συνεχή αύξηση της κατανάλωσης θαλασσινών και τον μεγάλο όγκο εισαγόμενων προϊόντων, η αξιόπιστη και ουσιαστική ιχνηλασιμότητα καθίσταται απολύτως απαραίτητη.
- 16 λεπτά πριν Το ελληνικό νησί που βυθίζεται σιγά-σιγά
- 1 ώρα πριν Τι σημαίνει το «N» στο κινητό σου
- 2 ώρες πριν Το σχέδιο των Χιλιανών διαρρηκτών: Πώς «χτυπούν» πολυτελείς κατοικίες στην Ελλάδα
