Επαγγελματική ασφάλιση: Οι 5 αλλαγές που φέρνει το νέο νομοσχέδιο

Το σχέδιο νόμου, με τίτλο «Ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης: περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, διεύρυνση των επιλογών συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης», τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, η οποία θα διαρκέσει έως τις 27 Ιουλίου 2026.

Η αλλαγή που επιδιώκεται δεν αφορά την κύρια σύνταξη του e-ΕΦΚΑ, αλλά τον δεύτερο πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα πρόσθετο ποσό που δημιουργείται από τις εισφορές εργαζομένου και, όπου προβλέπεται, εργοδότη, οι οποίες συγκεντρώνονται και επενδύονται σε βάθος χρόνου.

Γιατί το νέο πλαίσιο στρέφεται στις μικρές επιχειρήσεις

Μέχρι σήμερα, η δημιουργία ενός ξεχωριστού Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης ήταν μια δύσκολη και δαπανηρή διαδικασία για μια μικρή επιχείρηση. Το πρόβλημα έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς περίπου εννέα στις δέκα επιχειρήσεις απασχολούν έως δέκα εργαζομένους.

Για να αντιμετωπιστεί αυτό το εμπόδιο, προβλέπεται η ίδρυση «ανοιχτών» Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης. Σε αυτά θα μπορούν να συμμετέχουν διαφορετικές επιχειρήσεις, συλλογικοί φορείς, επαγγελματικές οργανώσεις και αυτοαπασχολούμενοι, χωρίς να απαιτείται η δημιουργία διαφορετικού ταμείου για κάθε εργοδότη ή κλάδο.

Τα συγκεκριμένα ταμεία θα λειτουργούν ως μια κοινή «ομπρέλα», περιορίζοντας το διαχειριστικό κόστος και δίνοντας τη δυνατότητα συμμετοχής σε επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν το μέγεθος ή τους πόρους για να οργανώσουν δικό τους φορέα επαγγελματικής ασφάλισης.

Παράλληλα, καταργείται το ελάχιστο όριο των 100 μελών που απαιτούνταν για τη σύσταση επαγγελματικού ταμείου, ενώ απλοποιούνται οι διαδικασίες για αλλαγές στα ασφαλιστικά προγράμματα.

Πώς θα λειτουργεί στην πράξη ένα «ανοιχτό» ταμείο

Μια επιχείρηση με οκτώ εργαζομένους, για παράδειγμα, δεν θα χρειάζεται να αναλάβει μόνη της το κόστος και τη γραφειοκρατία δημιουργίας ενός νέου ταμείου. Θα μπορεί να ενταχθεί σε ένα ήδη αδειοδοτημένο ανοιχτό ΤΕΑ και να προσφέρει στο προσωπικό της ένα πρόγραμμα συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης.

Αντίστοιχα, ένας ελεύθερος επαγγελματίας, όπως ένας λογιστής, ένας μηχανικός ή ένας τεχνίτης, θα μπορεί να συμμετάσχει σε ταμείο που απευθύνεται στον επαγγελματικό του κλάδο ή σε ευρύτερες κατηγορίες αυτοαπασχολουμένων.

Το ποσό που θα συγκεντρώνεται δεν θα αντικαθιστά την κύρια σύνταξη. Θα λειτουργεί συμπληρωματικά και θα προέρχεται από τις εισφορές που θα έχουν καταβληθεί στο πρόγραμμα και από την απόδοση των σχετικών επενδύσεων.

Νέο ομαδικό συνταξιοδοτικό προϊόν

Δεύτερη σημαντική παρέμβαση είναι η δημιουργία του Ομαδικού Ασφαλιστικού Προϊόντος Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, του λεγόμενου ΟΑΠΕΣ.

Το προϊόν θα παρέχεται από ασφαλιστικές εταιρείες και θα εντάσσεται στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης. Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, θα εφαρμόζονται αντίστοιχοι κανόνες προστασίας, εποπτείας και φορολογικής μεταχείρισης με εκείνους των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης.

Τόσο τα ανοιχτά επαγγελματικά ταμεία όσο και τα νέα ομαδικά προϊόντα θα εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Στόχος είναι να μην υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα προστασίας ανάλογα με το εάν το πρόγραμμα παρέχεται από ένα ΤΕΑ ή από ασφαλιστική εταιρεία.

Για τον εργαζόμενο, η διαφορά αφορά κυρίως τον φορέα που διαχειρίζεται το πρόγραμμα. Στη μία περίπτωση πρόκειται για επαγγελματικό ταμείο και στην άλλη για προϊόν ασφαλιστικής επιχείρησης. Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, το ποσό προορίζεται για συμπληρωματική παροχή κατά τη συνταξιοδότηση.

Τι θα συμβαίνει όταν ο εργαζόμενος αλλάζει δουλειά

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η πλήρης φορητότητα των ασφαλιστικών δικαιωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι ένας εργαζόμενος που αποχωρεί από μια επιχείρηση δεν θα κινδυνεύει να χάσει τα ποσά που έχει ήδη συγκεντρώσει.

Για παράδειγμα, κάποιος που συμμετέχει για πέντε χρόνια στο επαγγελματικό ταμείο της επιχείρησής του και στη συνέχεια προσλαμβάνεται σε άλλη εταιρεία θα μπορεί να μεταφέρει τα δικαιώματά του σε νέο φορέα επαγγελματικής ασφάλισης, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι ένας ασφαλισμένος θα μπορεί να παραμένει στο πρόγραμμα ακόμη και αν χάσει προσωρινά την επαγγελματική του ιδιότητα ή μείνει άνεργος. Η απώλεια εργασίας, επομένως, δεν θα οδηγεί αυτομάτως και στη διακοπή της ασφαλιστικής του πορείας.

Αλλάζει η φορολογία των παροχών

Το νομοσχέδιο αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο θα υπολογίζεται η φορολόγηση της παροχής. Στο ισχύον πλαίσιο, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα χρόνια συμμετοχής στο πρόγραμμα. Η νέα πρόταση συνδέει τη φορολογική επιβάρυνση κυρίως με την ηλικία στην οποία ο ασφαλισμένος λαμβάνει το ποσό.

Η λογική της ρύθμισης είναι ότι η φορολογία θα γίνεται ευνοϊκότερη όσο ο ασφαλισμένος πλησιάζει την ηλικία συνταξιοδότησης. Παράλληλα, επιδιώκεται να καταργηθεί η φορολογική επιβάρυνση που λειτουργούσε αποτρεπτικά για όσους αποφάσιζαν να ενταχθούν σε επαγγελματικό ταμείο σε μεγαλύτερη ηλικία.

Ένας εργαζόμενος ηλικίας 55 ετών, για παράδειγμα, δεν θα αντιμετωπίζεται δυσμενέστερα μόνο και μόνο επειδή δεν πρόλαβε να συμπληρώσει πολλά χρόνια συμμετοχής. Βασικό κριτήριο θα είναι η ηλικία κατά την οποία ζητά να λάβει την παροχή και το εάν η αποχώρηση συνδέεται με τη συνταξιοδότησή του.

Οι τελικοί φορολογικοί συντελεστές και οι επιμέρους προϋποθέσεις θα οριστικοποιηθούν μετά την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας.

Προγράμματα υγείας και κάλυψη της οικογένειας

Το νέο πλαίσιο επιτρέπει επίσης στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης να προσφέρουν προγράμματα υγείας στα μέλη τους, υπό την προϋπόθεση ότι ο σχετικός κίνδυνος καλύπτεται από ασφαλιστική ή αντασφαλιστική εταιρεία ή από συμβεβλημένο πάροχο υπηρεσιών υγείας.

Προβλέπεται ακόμη η δυνατότητα να καλύπτονται μέλη της οικογένειας του άμεσα ασφαλισμένου. Έτσι, ένα επαγγελματικό ταμείο θα μπορεί να συνδυάζει τη συνταξιοδοτική αποταμίευση με πρόσθετες παροχές υγείας, εφόσον αυτές προβλέπονται από το πρόγραμμά του.

Μικρή ακόμη η συμμετοχή στην Ελλάδα

Παρά τις αλλαγές που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, η επαγγελματική ασφάλιση παραμένει περιορισμένη στην Ελλάδα. Σήμερα λειτουργούν 27 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, με περίπου 55.000 ασφαλισμένους και μέσο ατομικό λογαριασμό κοντά στις 10.500 ευρώ.

Τα συνολικά περιουσιακά στοιχεία των επαγγελματικών ταμείων δεν ξεπερνούν το 1% του ελληνικού ΑΕΠ, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από εκείνο που καταγράφεται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ όπου ο δεύτερος ασφαλιστικός πυλώνας είναι περισσότερο ανεπτυγμένος.

Αυτό είναι και το βασικό στοίχημα του νομοσχεδίου: να πάψει η επαγγελματική ασφάλιση να αποτελεί επιλογή κυρίως μεγάλων επιχειρήσεων και συγκεκριμένων επαγγελματικών κλάδων και να γίνει διαθέσιμη σε μεγαλύτερο μέρος της αγοράς εργασίας.

Το εάν αυτό θα επιτευχθεί θα εξαρτηθεί όχι μόνο από το νέο θεσμικό πλαίσιο, αλλά και από το ύψος των εισφορών, το κόστος διαχείρισης, τις αποδόσεις των επενδύσεων και την ενημέρωση που θα λαμβάνει ο ασφαλισμένος για τα χρήματά του.

Περισσότερα:

Μύκονος, Σαντορίνη, Κορινθία και Χανιά στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ για φοροδιαφυγή

Κινούμαι Ηλεκτρικά ΙΙΙ: Μεγαλύτερη χρηματοδότηση και νέα παράταση στις αιτήσεις – Όλες οι αλλαγές

«Ανακαίνιση Κατοικίας»: Διευρύνονται τα κριτήρια – Ποιες κατοικίες μπαίνουν πλέον στο πρόγραμμα

Ανακαινίζω 2026: «Κόβονται» κλειστά σπίτια – Η πλατφόρμα δεν βρίσκει τα στοιχεία και μπλοκάρει αιτήσεις