1973
«Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία»: 53 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου

Σαν σήμερα, στις 17 Νοεμβρίου 1973, η στρατιωτική δικτατορία κατέστειλε αιματηρά την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Περίπου στις τρεις τα ξημερώματα, ένα άρμα μάχης γκρέμισε την κεντρική πύλη του ιδρύματος στην Πατησίων και στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις εισέβαλαν στον χώρο.

Πηγή Φωτογραφίας: el.wikipedia.org
14 Νοεμβρίου: Οι φοιτητές καταλαμβάνουν το Πολυτεχνείο
Οι κινητοποιήσεις του Νοεμβρίου είχαν προηγούμενο τους φοιτητικούς αγώνες του ίδιου έτους, με χαρακτηριστικό σταθμό την κατάληψη της Νομικής. Οι φοιτητές διεκδικούσαν ακαδημαϊκές ελευθερίες και αντιδρούσαν στις παρεμβάσεις της χούντας στους συλλόγους τους και στην υποχρεωτική στράτευση συναδέλφων τους.
Στις 14 Νοεμβρίου 1973, οι φοιτητές προχώρησαν σε κατάληψη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Σταδιακά, πολίτες, εργαζόμενοι και νέοι συγκεντρώθηκαν γύρω από το συγκρότημα της Πατησίων, διευρύνοντας τον χαρακτήρα της διαμαρτυρίας.
Το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» αποτύπωσε τα αιτήματα της κινητοποίησης και έγινε ένα από τα αναγνωρίσιμα σύμβολα της εξέγερσης.
«Εδώ Πολυτεχνείο»: Η φωνή της εξέγερσης
Ο ραδιοφωνικός σταθμός του Πολυτεχνείου έδωσε στην κατάληψη τη δυνατότητα να επικοινωνήσει με την πόλη. Φοιτητές κατασκεύασαν τον πομπό στα εργαστήρια της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και μετέδωσαν εκκλήσεις για συμπαράσταση.
Ανάμεσα στις φωνές του σταθμού ακούστηκαν η Μαρία Δαμανάκη, ο Δημήτρης Παπαχρήστος, η Τώνια Μοροπούλου και ο Μίλτος Χαραλαμπίδης. Το «Εδώ Πολυτεχνείο» μετέφερε έξω από τα κάγκελα τα αιτήματα και την αγωνία των συγκεντρωμένων.
Παράλληλα, οι εκπομπές συνέβαλαν στη μετατροπή της φοιτητικής κινητοποίησης σε ευρύτερη λαϊκή διαμαρτυρία κατά της δικτατορίας.
17 Νοεμβρίου: Το τανκ γκρεμίζει την πύλη
Τη νύχτα της 16ης προς τη 17η Νοεμβρίου, το καθεστώς κινητοποίησε τεθωρακισμένα και στρατιωτικές δυνάμεις γύρω από το Πολυτεχνείο.
Περίπου στις 03:00, ενώ εκπρόσωποι των φοιτητών προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν την ασφαλή αποχώρηση των εγκλείστων, το τανκ έριξε την κεντρική πύλη. Η φοιτήτρια Πέπη Ρηγοπούλου υπέστη σοβαρά τραύματα στα πόδια, ενώ τραυματίστηκαν και άλλοι άνθρωποι κοντά στην είσοδο.
Μετά την εισβολή, αστυνομικοί επιτέθηκαν σε φοιτητές που αποχωρούσαν από την οδό Στουρνάρη. Αρκετοί αναζήτησαν καταφύγιο σε γειτονικές πολυκατοικίες, καθώς η καταστολή συνεχιζόταν στους γύρω δρόμους.

Πηγή Φωτογραφίας: el.wikipedia.org
Οι νεκροί της εξέγερσης και η ιστορική τεκμηρίωση
Η έρευνα για τα θύματα αποτελεί βασικό μέρος της ιστορίας του Πολυτεχνείου. Ο ιστορικός Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, στο πλαίσιο έρευνας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, συγκρότησε κατάλογο με 24 πλήρως τεκμηριωμένες περιπτώσεις νεκρών που συνδέονται με τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1973.
Τον κατάλογο παρουσιάζει και ο ιστότοπος του ΕΚΠΑ για τον αντιδικτατορικό αγώνα. Η αναφορά αφορά την εξέγερση και την καταστολή της ευρύτερα και δεν αποτελεί καταγραφή 24 θανάτων μέσα στον περίβολο του ιδρύματος.
Ανάμεσα στα θύματα βρισκόταν ο 17χρονος μαθητής Διομήδης Κομνηνός, τον οποίο τραυμάτισαν θανάσιμα πυρά στη διασταύρωση των οδών Αβέρωφ και Μάρνη το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου.
Τι ακολούθησε την εξέγερση
Η εξέγερση αποτέλεσε κορυφαία εκδήλωση αντίστασης στη χούντα. Ωστόσο, η δικτατορία συνέχισε να κυβερνά μετά την καταστολή της.
Στις 25 Νοεμβρίου 1973, ο Δημήτριος Ιωαννίδης ανέτρεψε τον Γεώργιο Παπαδόπουλο. Η αποκατάσταση της δημοκρατίας ακολούθησε τον Ιούλιο του 1974, μετά το πραξικόπημα στην Κύπρο και την τουρκική εισβολή.

