e-ΕΦΚΑ: Ποια χρέη παραγράφονται και πώς διαγράφονται – Οι αιτήσεις και οι δικαιούχοι

Δυνατότητα απαλλαγής από παλαιές ασφαλιστικές οφειλές έχουν χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες και εργοδότες, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις παραγραφής. Πώς μπορούν να ζητήσουν τη διαγραφή χρεών προς τον e-ΕΦΚΑ, πότε ισχύει η δεκαετία και τι αλλάζει με την πενταετία;

Η παραγραφή οφειλών προς τον e-ΕΦΚΑ αποτελεί σημαντική δυνατότητα για ασφαλισμένους που έχουν συσσωρεύσει παλαιά χρέη από απλήρωτες ασφαλιστικές εισφορές.

Με βάση το άρθρο 6 του νόμου 4997/2022, ο χρόνος παραγραφής των σχετικών απαιτήσεων μειώθηκε από τα 20 στα 10 χρόνια, ενώ για ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία που παρέχεται μετά την 1η Ιανουαρίου 2026 προβλέπεται πενταετής παραγραφή.

Ωστόσο, η παρέλευση του χρόνου δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρήσει κάποιος ότι το χρέος του έχει διαγραφεί. Ο e-ΕΦΚΑ και το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) εξετάζουν εάν έχουν προηγηθεί ενέργειες που διακόπτουν την παραγραφή.

Παράλληλα, οι μη μισθωτοί ασφαλισμένοι πρέπει να γνωρίζουν ότι η παραγραφή μπορεί να επηρεάσει τον ασφαλιστικό χρόνο που χρειάζονται για τη συνταξιοδότησή τους.

e-ΕΦΚΑ: Ποιοι δικαιούνται παραγραφή οφειλών

Η νομοθεσία καλύπτει διαφορετικές κατηγορίες οφειλετών ασφαλιστικών εισφορών.

Συγκεκριμένα, αφορά:

• Ελεύθερους επαγγελματίες με παλαιές οφειλές προς τον πρώην ΟΑΕΕ.
• Αυτοαπασχολούμενους, όπως ασφαλισμένους του πρώην ΤΣΜΕΔΕ και άλλων ενταγμένων φορέων.
• Αγρότες με οφειλές προς τον πρώην ΟΓΑ.
• Εργοδότες που οφείλουν ασφαλιστικές εισφορές για μισθωτούς.
• Υποψήφιους συνταξιούχους που αντιμετωπίζουν εμπόδια λόγω παλαιών ασφαλιστικών χρεών.

Βασική προϋπόθεση αποτελεί η συμπλήρωση του νόμιμου χρόνου παραγραφής χωρίς να έχει μεσολαβήσει γεγονός που τον διακόπτει.

Επομένως, δεν παραγράφονται αυτομάτως όλα τα χρέη που έχουν ηλικία μεγαλύτερη των δέκα ετών.

Παραγραφή χρεών ΕΦΚΑ: Πότε ισχύουν τα 10 και πότε τα 5 χρόνια

Το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους παραγραφής.

Η παραγραφή αρχίζει την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από εκείνο στο οποίο παρασχέθηκε η ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία.

Για παράδειγμα, ασφαλιστικές εισφορές του 2015, εφόσον δεν έχει υπάρξει διακοπή ή άλλη νόμιμη μεταβολή της παραγραφής, συμπληρώνουν τη δεκαετία στις 31 Δεκεμβρίου 2025.

Αντίστοιχα, για εισφορές που αφορούν ασφαλιστέα εργασία του 2027, εφαρμόζεται καταρχήν πενταετής χρόνος παραγραφής.

Η πενταετία, πάντως, δεν σημαίνει ότι όλες οι παλαιές οφειλές μετατρέπονται αυτομάτως σε πενταετείς.

Αίτηση παραγραφής οφειλών ΕΦΚΑ: Πώς γίνεται

Οι μη μισθωτοί ασφαλισμένοι που επιθυμούν να εξεταστεί η παραγραφή παλαιών οφειλών μπορούν να απευθυνθούν στην αρμόδια Τοπική Διεύθυνση του e-ΕΦΚΑ.

Ο έλεγχος κατόπιν αίτησης έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο ασφαλισμένος πρέπει να γνωρίζει ότι ο χρόνος ασφάλισης που αντιστοιχεί στις παραγεγραμμένες εισφορές δεν συνυπολογίζεται αυτομάτως για τη σύνταξή του.

Η διαδικασία εξυπηρέτησης περιλαμβάνει τα ακόλουθα βήματα:

1. Ο ενδιαφερόμενος επισκέπτεται την ηλεκτρονική υπηρεσία ραντεβού του e-ΕΦΚΑ.
2. Συνδέεται με τους προσωπικούς κωδικούς TAXISnet.
3. Επιλέγει την αρμόδια Τοπική Διεύθυνση και το κατάλληλο τμήμα.
4. Κλείνει διαθέσιμο ραντεβού.
5. Υποβάλλει αίτημα ελέγχου παραγραφής των οφειλών του.
6. Η αρμόδια υπηρεσία εξετάζει το ιστορικό της οφειλής και τις τυχόν πράξεις διακοπής της παραγραφής.

Ηλεκτρονικά ραντεβού: www.efka.gov.gr/rv

Για οφειλές εργοδοτών από μισθωτή απασχόληση, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν επίσης να απευθύνονται στις αρμόδιες υπηρεσίες, ενώ το ΚΕΑΟ εφαρμόζει κεντρικές διαδικασίες χαρακτηρισμού παραγεγραμμένων οφειλών.

Πότε δεν παραγράφονται τα χρέη στον ΕΦΚΑ

Το κρίσιμο σημείο είναι η διακοπή της παραγραφής.

Ο χρόνος παραγραφής μπορεί να διακοπεί όταν ο e-ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ προχωρήσει σε νόμιμη ενέργεια για τη βεβαίωση ή την είσπραξη της οφειλής.

Τέτοιες ενέργειες μπορεί να είναι:

• Κοινοποίηση πράξης βεβαίωσης οφειλής.
• Αποστολή νόμιμης ατομικής ειδοποίησης.
• Κοινοποίηση μέσω δικαστικού επιμελητή.
• Επιβολή κατάσχεσης.
• Ενέργειες αναγκαστικής εκτέλεσης, όπως διαδικασία πλειστηριασμού.

Εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, η διακοπή επηρεάζει τον υπολογισμό της προθεσμίας.

Γι’ αυτό, πριν ζητήσει παραγραφή, ο ασφαλισμένος πρέπει να εξετάσει εάν έχει λάβει σχετικές ειδοποιήσεις ή εάν έχουν πραγματοποιηθεί πράξεις είσπραξης.

Παράδειγμα: Τι γίνεται με χρέος ασφαλιστικών εισφορών του 2018

Ας υποθέσουμε ότι ένας ελεύθερος επαγγελματίας δεν κατέβαλε ασφαλιστικές εισφορές που αφορούν το 2018.

Η δεκαετής παραγραφή αρχίζει την 1η Ιανουαρίου 2019.

Εάν δεν μεσολαβήσει κανένα γεγονός διακοπής, η δεκαετία συμπληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2028.

Αν, όμως, ο e-ΕΦΚΑ κοινοποιήσει νόμιμα πράξη βεβαίωσης το 2021, η παραγραφή διακόπτεται και ο χρόνος υπολογίζεται εκ νέου σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις.

Συνεπώς, δύο ασφαλισμένοι με χρέη της ίδιας χρονιάς μπορεί να αντιμετωπίζουν διαφορετική κατάσταση, ανάλογα με τις ενέργειες που έχουν προηγηθεί.

Παραγραφή οφειλών και σύνταξη: Τι χάνουν και τι κερδίζουν οι ασφαλισμένοι

Η παραγραφή παλαιών χρεών μπορεί να διευκολύνει τη συνταξιοδότηση, ωστόσο χρειάζεται προσοχή.

Για τους μη μισθωτούς, ο ασφαλιστικός χρόνος που αντιστοιχεί σε παραγεγραμμένες εισφορές δεν αναγνωρίζεται χωρίς την προβλεπόμενη καταβολή τους.

Επομένως, ένας υποψήφιος συνταξιούχος πρέπει να εξετάσει εάν χρειάζεται τα συγκεκριμένα χρόνια για να θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα.

Η νομοθεσία του δίνει τη δυνατότητα, κατά την αίτηση συνταξιοδότησης, να ζητήσει την αναγνώριση ολόκληρου ή μέρους του παραγεγραμμένου χρόνου, καταβάλλοντας τις αντίστοιχες εισφορές και επιβαρύνσεις.

Παράδειγμα συνταξιοδότησης

Αυτοαπασχολούμενος έχει παλαιές εισφορές που έχουν παραγραφεί, αλλά χρειάζεται επιπλέον πέντε χρόνια ασφάλισης για να συνταξιοδοτηθεί.

Μπορεί να ζητήσει να συνυπολογιστούν τα πέντε αυτά χρόνια, εφόσον καταβάλει τις προβλεπόμενες οφειλές που αντιστοιχούν στο συγκεκριμένο διάστημα.

Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να αξιοποιήσει τον ασφαλιστικό χρόνο που χρειάζεται, χωρίς να είναι υποχρεωμένος να αναγνωρίσει κάθε παραγεγραμμένη περίοδο.

Τι γίνεται με όσους έχουν ήδη ρυθμίσει παλαιά χρέη

Η δυνατότητα παραγραφής αφορά, υπό προϋποθέσεις, και οφειλές που έχουν υπαχθεί σε ρύθμιση.

Εάν μια απαίτηση είχε ήδη παραγραφεί πριν από μεταγενέστερη ρύθμιση ή καταβολή, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει να εξεταστεί η περίπτωσή του.

Εφόσον διαπιστωθεί η παραγραφή, μπορεί να αφαιρεθεί το σχετικό ανεξόφλητο ποσό από τη ρύθμιση.

Ωστόσο, τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί για παραγεγραμμένες οφειλές δεν επιστρέφονται, σύμφωνα με το άρθρο 6 του νόμου 4997/2022.

Χάνουν ένσημα οι μισθωτοί αν παραγραφούν χρέη του εργοδότη;

Όχι. Η παραγραφή ασφαλιστικών οφειλών του εργοδότη δεν συνεπάγεται απώλεια του αντίστοιχου ασφαλιστικού χρόνου για τους μισθωτούς.

Η νομοθεσία προστατεύει τα ασφαλιστικά δικαιώματα των εργαζομένων, ακόμη και όταν ο εργοδότης δεν κατέβαλε τις εισφορές που όφειλε.

Έτσι, η παραγραφή της απαίτησης σε βάρος του εργοδότη δεν σημαίνει ότι ο εργαζόμενος χάνει αυτομάτως τα ένσημά του.

e-ΕΦΚΑ: Τι πρέπει να ελέγξουν τώρα οι οφειλέτες

Όσοι έχουν παλαιές ασφαλιστικές οφειλές μπορούν να εξετάσουν εάν πληρούν τις προϋποθέσεις παραγραφής.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε τρία σημεία:

• Έτος οφειλής: Πότε δημιουργήθηκε η ασφαλιστική υποχρέωση.
• Ιστορικό ειδοποιήσεων: Εάν ο e-ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ προχώρησε σε νόμιμη ενέργεια που διέκοψε την παραγραφή.
• Ασφαλιστικός χρόνος: Εάν τα χρόνια που αντιστοιχούν στην οφειλή είναι απαραίτητα για τη συνταξιοδότηση.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερώνονται από τον e-ΕΦΚΑ και τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΚΕΑΟ.

Το βασικό συμπέρασμα: Η δεκαετής παραγραφή και η προβλεπόμενη πενταετία για νεότερες ασφαλιστικές περιόδους μπορούν να απαλλάξουν οφειλέτες από παλαιές απαιτήσεις. Ωστόσο, η παραγραφή δεν λειτουργεί ως γενική διαγραφή χρεών και κάθε περίπτωση απαιτεί έλεγχο των πραγματικών στοιχείων και των νόμιμων προϋποθέσεων.

Περισσότερα:

120 δόσεις για χρέη σε Εφορία και ΕΦΚΑ: Αιτήσεις από Νοέμβριο – Ποιοι δικαιούνται τη ρύθμιση

e-ΕΦΚΑ και ΔΥΠΑ: Πληρωμές 63,8 εκατ. ευρώ από 12 Οκτωβρίου – Ποιοι πάνε ταμείο

Ακρίβεια και χρέη «πνίγουν» τα νοικοκυριά – Στο 5,1% ο πληθωρισμός

Ελεύθεροι επαγγελματίες: Ποιοι κερδίζουν έως 3.300 ευρώ από το 2027