Διαβήτης: Οι λιγότερο γνωστοί τύποι που αλλάζουν τη θεραπεία
Ο σακχαρώδης διαβήτης δεν περιορίζεται στους τύπους 1 και 2. Πίσω από το αυξημένο σάκχαρο μπορεί να βρίσκονται διαφορετικοί μηχανισμοί: αυτοάνοσες διεργασίες, γενετικές μεταβολές, βλάβες του παγκρέατος ή ακόμη και η επίδραση ορισμένων φαρμάκων. Γι’ αυτό, η αναγνώριση της μορφής της νόσου επηρεάζει ουσιαστικά την επιλογή θεραπείας.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, στις 14 Νοεμβρίου, το ενδιαφέρον στρέφεται και στις λιγότερο γνωστές μορφές. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο διαβήτης τύπου 5, ο οποίος συνδέεται με χρόνιο υποσιτισμό και απέκτησε επίσημη αναγνώριση από τη Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη το 2025.
Τι χρειάζεται, λοιπόν, να γνωρίζετε πέρα από τους δύο συνηθέστερους τύπους;
Διαβήτης τύπου 1 και 2: Πού εντοπίζεται η διαφορά
Στον διαβήτη τύπου 1, το ανοσοποιητικό σύστημα καταστρέφει τα β κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Έτσι, ο οργανισμός εμφανίζει σοβαρή ανεπάρκεια της ορμόνης.
Στον διαβήτη τύπου 2, αντίθετα, ο οργανισμός συχνά δεν αξιοποιεί αποτελεσματικά την ινσουλίνη, ενώ σταδιακά το πάγκρεας δυσκολεύεται να καλύψει τις ανάγκες του. Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι με διαβήτη τύπου 2 έχουν αυξημένο βάρος.
Ωστόσο, αυτές οι δύο κατηγορίες δεν καλύπτουν κάθε περίπτωση. Οι γιατροί αναγνωρίζουν επίσης ειδικές μορφές που συνδέονται με γονίδια, παθήσεις του παγκρέατος ή φάρμακα, καθώς και τον διαβήτη κύησης.
Διαβήτης τύπου 5: Η σύνδεση με τον χρόνιο υποσιτισμό
Ο διαβήτης τύπου 5 αφορά μια μορφή που συνδέεται με μακροχρόνια ανεπαρκή θρέψη και μειωμένη παραγωγή ινσουλίνης. Απασχολεί κυρίως χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος και συχνά εμφανίζεται σε νέους ανθρώπους με χαμηλό σωματικό βάρος.
Η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη αναγνώρισε τη συγκεκριμένη κατηγορία το 2025. Παράλληλα, συγκρότησε ομάδα εργασίας για να αναπτύξει διαγνωστικά κριτήρια και θεραπευτικές οδηγίες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που ανακοίνωσε, η μορφή αυτή ενδέχεται να αφορά 20 έως 25 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Η αντιμετώπιση χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τόσο τη ρύθμιση της γλυκόζης όσο και τη διατροφική κατάσταση του ασθενούς. Καθώς η έρευνα εξελίσσεται, οι ειδικοί συνεχίζουν να διαμορφώνουν τις σχετικές συστάσεις.
MODY, νεογνικός διαβήτης και LADA: Τι σημαίνουν οι όροι
Ο μονογονιδιακός διαβήτης προκύπτει από μεταβολή σε ένα γονίδιο. Στις βασικές μορφές του περιλαμβάνονται ο MODY και ο νεογνικός διαβήτης. Η διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο συγκεκριμένος γενετικός υπότυπος μπορεί να επηρεάσει την επιλογή αγωγής.
Ο LADA, από την άλλη πλευρά, περιγράφει μια αυτοάνοση μορφή διαβήτη που εμφανίζεται στην ενήλικη ζωή και εξελίσσεται πιο αργά. Στη σύγχρονη ταξινόμηση εντάσσεται στο φάσμα του διαβήτη τύπου 1, παρότι η αρχική εικόνα μπορεί να θυμίζει τύπο 2.
Υπάρχει, επίσης, ο παγκρεατογενής διαβήτης, γνωστός ως τύπου 3c, που συνδέεται με νόσο ή βλάβη του παγκρέατος, όπως η χρόνια παγκρεατίτιδα ή η χειρουργική αφαίρεσή του.
Στο αρχικό δημοσίευμα, η Σταυρούλα (Λίνα) Πάσχου επισημαίνει τη σημασία της ακριβούς ταξινόμησης: όταν ο γιατρός αναγνωρίζει τον μηχανισμό πίσω από την υπεργλυκαιμία, μπορεί να προσαρμόσει αποτελεσματικότερα τη θεραπευτική προσέγγιση.
Αντικαρκινικές θεραπείες: Γιατί χρειάζεται παρακολούθηση του σακχάρου
Ορισμένες αντικαρκινικές θεραπείες μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη ρύθμιση της γλυκόζης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναστολείς των ανοσολογικών σημείων ελέγχου, μια κατηγορία ανοσοθεραπείας που ενισχύει τη δράση του ανοσοποιητικού εναντίον του καρκίνου. Σε σπάνιες περιπτώσεις, όμως, μπορούν να προκαλέσουν διαβήτη ως ανεπιθύμητη ενέργεια.
Σύμφωνα με το αρχικό κείμενο, η εμφάνιση αυτής της μορφής μπορεί να είναι απότομη και να συνοδεύεται από σοβαρή έλλειψη ινσουλίνης. Επιπλέον, ορισμένες στοχευμένες θεραπείες και τα κορτικοστεροειδή μπορούν να αυξήσουν το σάκχαρο ή να απορρυθμίσουν προϋπάρχοντα διαβήτη.
Γι’ αυτό, η συνεργασία ογκολόγου και ενδοκρινολόγου και η παρακολούθηση που οργανώνει η θεραπευτική ομάδα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Συμπτώματα διαβήτη: Πότε χρειάζεται έλεγχος
Παρατηρείτε επίμονη δίψα, συχνουρία ή ανεξήγητη κόπωση; Αυτά τα συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν επιμένουν ή εμφανίζονται μαζί.
Στα συχνά προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνονται:
- Η έντονη δίψα
- Η συχνή ούρηση
- Η ανεξήγητη κόπωση
- Η θολή όραση
- Η ανεξήγητη απώλεια βάρους
Τα συμπτώματα από μόνα τους δεν προσδιορίζουν τον τύπο του διαβήτη. Ο γιατρός συνεκτιμά το ιστορικό και τις εξετάσεις, ώστε να διαπιστώσει αν υπάρχει πρόβλημα και ποια διερεύνηση χρειάζεται.
Γιατί η σωστή διάγνωση επηρεάζει τη θεραπεία
Μια αυξημένη τιμή σακχάρου αποτελεί την αρχή της διερεύνησης. Η ηλικία εμφάνισης, το οικογενειακό ιστορικό, η κατάσταση του παγκρέατος και η λήψη φαρμάκων βοηθούν τον γιατρό να αναζητήσει την αιτία.
Για τον ασθενή, η πρακτική ερώτηση είναι συγκεκριμένη: «Ποια μορφή διαβήτη έχω και πώς επηρεάζει την αγωγή μου;» Η απάντηση μπορεί να καθορίσει την επιλογή θεραπείας, την παρακολούθηση και, σε ορισμένες γενετικές μορφές, την ανάγκη ελέγχου συγγενών.
Η ενημέρωση για τις διαφορετικές μορφές της νόσου δίνει ουσιαστικό περιεχόμενο στην πρόληψη: βοηθά τους ανθρώπους να αναζητούν έγκαιρα αξιολόγηση και να κατανοούν καλύτερα τη φροντίδα που χρειάζονται.
- 10 λεπτά πριν Διαβήτης: Οι λιγότερο γνωστοί τύποι που αλλάζουν τη θεραπεία
- 2 ώρες πριν Σακίδιο έκτακτης ανάγκης: Τα 15 απαραίτητα είδη – Δείτε το βίντεο του Ερυθρού Σταυρού
- 3 ώρες πριν Συντάξεις: Στο επίκεντρο η Εισφορά Αλληλεγγύης και το επίδομα – Τι εξετάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο
