Χηρείας, αναδρομικά, προσωπική διαφορά: τα τρία αγκάθια για χιλιάδες συνταξιούχους
Τρία είναι τα βασικά μέτωπα που συνεχίζουν να απασχολούν χιλιάδες συνταξιούχους: οι συντάξεις χηρείας, τα εκκρεμή αναδρομικά από επανυπολογισμούς και η προσωπική διαφορά, που για χρόνια περιόριζε ή «εξαφάνιζε» τις αυξήσεις. Παρά τις επιμέρους παρεμβάσεις, και στα τρία πεδία παραμένουν γκρίζες ζώνες, καθυστερήσεις και κατηγορίες δικαιούχων που εξακολουθούν να περιμένουν ουσιαστική βελτίωση.
Στο μέτωπο των συντάξεων χηρείας, το πιο κρίσιμο σημείο είναι τι συμβαίνει όταν ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει άλλη σύνταξη. Ο e-ΕΦΚΑ προβλέπει ότι, μετά τη συμπλήρωση τριών ετών από την πρώτη ημέρα του μήνα που ακολουθεί τον θάνατο, αν ο επιζών σύζυγος, το έτερο μέρος συμφώνου συμβίωσης ή ο διαζευγμένος εργάζεται, αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει άλλη σύνταξη, χορηγείται μόνον το 50% της σύνταξης λόγω θανάτου. Ο ίδιος φορέας επισημαίνει επίσης ότι δικαιούχοι μπορεί να είναι και οι διαζευγμένοι, εφόσον πληρούν τις κατά περίπτωση νόμιμες προϋποθέσεις.
Παράλληλα, το ποσό της σύνταξης χηρείας εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για πολλούς δικαιούχους. Ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ότι από 1/1/2026 το κατώτατο ποσό σύνταξης λόγω θανάτου διαμορφώνεται στα 418,95 ευρώ, εξέλιξη που λειτουργεί ως ένα ελάχιστο δίχτυ προστασίας, χωρίς όμως να αναιρεί τις μεγάλες απώλειες που συνεπάγεται η μείωση κατά 50% σε όσους συνεχίζουν να εργάζονται ή να λαμβάνουν άλλη σύνταξη μετά την τριετία.
Στο δεύτερο μέτωπο, αυτό των αναδρομικών, η βασική εκκρεμότητα συνδέεται με τον επανυπολογισμό του ν. 4670/2020. Ο e-ΕΦΚΑ εξακολουθεί να διατηρεί ενεργή ειδική ηλεκτρονική υπηρεσία για το ενημερωτικό σημείωμα αναδρομικών, ώστε οι συνταξιούχοι να βλέπουν αν και τι ποσά προέκυψαν από τον επανυπολογισμό. Παράλληλα, λειτουργεί και ξεχωριστή υπηρεσία για επιστροφή αναδρομικών σε κληρονόμους, αλλά και γενικότερη υπηρεσία επιστροφής ποσών σε κληρονόμους, κάτι που δείχνει ότι το θέμα δεν έχει κλείσει οριστικά για όλες τις κατηγορίες δικαιούχων.
Για πολλούς συνταξιούχους, το πρόβλημα με τα αναδρομικά δεν είναι μόνο αν υπάρχουν δικαιούμενα ποσά, αλλά και αν έχει γίνει σωστά ο επανυπολογισμός, ιδιαίτερα σε σύνθετες περιπτώσεις με πολλά χρόνια ασφάλισης ή ειδικά καθεστώτα. Γι’ αυτό ο e-ΕΦΚΑ παραπέμπει τους συνταξιούχους στις ηλεκτρονικές του υπηρεσίες και στα ενημερωτικά σημειώματα, όπου αποτυπώνονται τα στοιχεία της σύνταξης και των τυχόν διαφορών που προέκυψαν.
Το τρίτο και ίσως πιο πολιτικά φορτισμένο ζήτημα είναι η προσωπική διαφορά. Για τα έτη 2024 και 2025, ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ρητά ότι οι αυξήσεις της σύνταξης συμψηφίζονταν με τυχόν προσωπική διαφορά, κάτι που εξηγεί γιατί πολλοί συνταξιούχοι έβλεπαν λογιστικά αύξηση, αλλά όχι ουσιαστική μεταβολή στο πληρωτέο ποσό.
Από το 2026, όμως, το πλαίσιο αλλάζει. Το προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού 2026 προβλέπει μη συμψηφισμό του 50% της αύξησης της σύνταξης με την προσωπική διαφορά από τον Ιανουάριο 2026, ενώ από τον Ιανουάριο 2027 προβλέπεται πλήρης κατάργηση του συμψηφισμού. Το ίδιο κείμενο αναφέρει ότι το μέτρο αυτό εκτιμάται πως θα ωφελήσει άμεσα περίπου 671.000 συνταξιούχους.
Αυτό σημαίνει ότι το 2026 θα είναι μια μεταβατική χρονιά: οι συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά δεν θα χάσουν πλέον ολόκληρη την αύξηση, αλλά ένα μέρος της θα εξακολουθήσει να απορροφάται. Άρα όσοι έχουν μεγάλη προσωπική διαφορά είναι πιθανό να συνεχίσουν να μη βλέπουν ολόκληρη την αύξηση στην τσέπη τους, τουλάχιστον μέχρι να ενεργοποιηθεί η πλήρης κατάργηση του συμψηφισμού από το 2027. Αυτή η εικόνα επιβεβαιώνεται και από δηλώσεις της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Εργασίας το φθινόπωρο του 2025.
Συνολικά, λοιπόν, τα τρία μεγάλα αγκάθια για τους συνταξιούχους παραμένουν διαφορετικά αλλά αλληλένδετα: στη χηρείας, το βάρος πέφτει στη μείωση του 50% μετά την τριετία για όσους εργάζονται ή λαμβάνουν άλλη σύνταξη· στα αναδρομικά, στην ανάγκη ορθού επανυπολογισμού και ελέγχου των εκκρεμών ποσών· και στην προσωπική διαφορά, στη σταδιακή έξοδο από ένα καθεστώς που για χρόνια «έτρωγε» τις αυξήσεις. Η βελτίωση υπάρχει, αλλά για πολλούς συνταξιούχους η πλήρης αποκατάσταση παραμένει ακόμη ζητούμενο.
- 12 λεπτά πριν Άνοιξε ο δρόμος για σύνταξη με χρέη άνω των 30.000 ευρώ
- 27 λεπτά πριν ΟΠΕΚΑ: Ποιοι δικαιούνται επίδομα έως 3.500 ευρώ – Βήμα-βήμα η αίτηση
- 41 λεπτά πριν Στις 10 Ιούνη η δίκη για τις μειώσεις στις κρατήσεις 400.000 συνταξιούχων
