Ανατροπή στις συντάξεις χηρείας: Τι αλλάζει μετά την απόφαση του ΣτΕ

Καθησυχαστικές εμφανίζονται οι πληροφορίες από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σχετικά με τις συντάξεις χηρείας, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν περικοπές, παρά την πρόσφατη απόφαση του Συμβούλιο της Επικρατείας που επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα των διπλών εθνικών συντάξεων.

Σημαντικό: Για να βλέπεις πρώτος παρόμοια θέματα, μπες ΕΔΩ και κάνε τικ στο τετραγωνίδιο του workenter.gr! 

Η απόφαση του ΣτΕ και τι προβλέπει

Με την απόφαση 699/2026, το ΣτΕ έκρινε συνταγματική τη διάταξη του νόμου 4387/2016, γνωστού ως νόμου Κατρούγκαλου, σύμφωνα με την οποία σε περιπτώσεις σώρευσης συντάξεων —όπως σύνταξη χηρείας και προσωπική σύνταξη— καταβάλλεται μόνο μία εθνική σύνταξη.

Παράλληλα, το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε βασικό σημείο της εγκυκλίου Τσακλόγλου του 2021, η οποία προέβλεπε ότι όσοι είχαν ήδη λάβει διπλή εθνική σύνταξη δεν θα υποχρεώνονταν να επιστρέψουν ποσά, ενώ τα επιπλέον χρήματα θα καταγράφονταν ως «προσωπική διαφορά».

Το ΣτΕ έκρινε ότι η συγκεκριμένη εγκύκλιος εισήγαγε νέα ρύθμιση χωρίς την απαραίτητη νομοθετική εξουσιοδότηση και χωρίς δημοσίευση σε ΦΕΚ.

Τι σημαίνει για τους συνταξιούχους χηρείας

Η απόφαση δημιούργησε ανησυχία σε χιλιάδες δικαιούχους, καθώς άνοιξε συζήτηση για πιθανές αναδρομικές απαιτήσεις ή περικοπές στις συντάξεις χηρείας.

Ωστόσο, κύκλοι του υπουργείου Εργασίας διαβεβαιώνουν ότι δεν εξετάζεται μείωση στις ήδη καταβαλλόμενες συντάξεις και πως αναζητείται λύση που θα περιορίζει τις αδικίες μεταξύ Δημοσίου και ιδιωτικού τομέα.

Οι αλλαγές που εξετάζονται

Το υπουργείο επεξεργάζεται νέο πλαίσιο παρεμβάσεων, το οποίο επικεντρώνεται:

• στον τρόπο εφαρμογής των περικοπών μετά την πρώτη τριετία
• στις περιπτώσεις όπου ο επιζών σύζυγος εργάζεται ή λαμβάνει δεύτερη σύνταξη
• στη χορήγηση οικονομικών ενισχύσεων όπου απαιτείται

1. Επαναφορά ποσών σε συνταξιούχους του Δημοσίου

Η ρύθμιση αφορά περίπου 11.500 συνταξιούχους χηρείας του Δημοσίου, οι οποίοι υπέστησαν μειώσεις από το 2019 και μετά.

Σύμφωνα με τα σενάρια που εξετάζονται, προβλέπεται:

• επαναφορά της σύνταξης στο 70% της σύνταξης του θανόντος
• επιστροφή ποσών που παρακρατήθηκαν, είτε σε δόσεις είτε μέσω συμψηφισμού φόρου

2. Κατάργηση αναδρομικών περικοπών στον ιδιωτικό τομέα

Για περίπου 118.000 συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα, στους οποίους δεν εφαρμόστηκαν οι προβλεπόμενες μειώσεις, εξετάζεται η οριστική κατάργηση αναδρομικών απαιτήσεων.

Οι περιπτώσεις αφορούν:

• περίπου 60.000 συντάξεις που απονεμήθηκαν μετά τον Μάιο του 2016
• περίπου 58.000 συντάξεις που είχαν απονεμηθεί νωρίτερα

Το σενάριο για τις διπλές εθνικές συντάξεις

Ένα από τα βασικά σενάρια που εξετάζονται είναι να συνεχίσουν να καταβάλλονται κανονικά οι δύο εθνικές συντάξεις σε όσους λαμβάνουν:

• προσωπική σύνταξη γήρατος
• σύνταξη χηρείας

Η περικοπή ενδέχεται να εφαρμόζεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όταν κάποιος λαμβάνει δύο προσωπικές συντάξεις και επιπλέον σύνταξη χηρείας.

Για να συμβεί αυτό, θα απαιτηθεί τροποποίηση του όρου «σώρευση συντάξεων», ώστε να αφορά μόνο συντάξεις που προκύπτουν από ατομικό ασφαλιστικό δικαίωμα και όχι από μεταβίβαση σύνταξης λόγω χηρείας.