Ανάλυση ρίσκου: “Κλειδιά” η διάρκεια της αντιπαράθεσης και τα Στενά του Ορμούζ

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αποτελεί μια πρωτοφανή εξέλιξη με πιθανές επιπτώσεις στον κίνδυνο χωρών σε ολόκληρη την περιοχή αλλά και πέρα από αυτήν.

Σύμφωνα με ανάλυση της Atradius, η ένταση των οικονομικών συνεπειών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πόσο θα διαρκέσει η αντιπαράθεση και από το τι θα συμβεί στα Στενά του Ορμούζ, τον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο στον κόσμο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν εξαπολύσει ευρείας κλίμακας επιθέσεις κατά του Ιράν, πλήττοντας στρατιωτικές υποδομές, εγκαταστάσεις πληροφοριών και σημεία που συνδέονται με την ανώτερη ηγεσία της χώρας. Το Ιράν απάντησε με πυραυλικές επιθέσεις και drones, που στοχεύουν τόσο το Ισραήλ όσο και αμερικανικές θέσεις σε αρκετά γειτονικά κράτη.

Πέρα από στρατιωτικές εγκαταστάσεις, έχουν καταγραφεί επιθέσεις σε λιμάνια, αεροδρόμια και άλλες κρίσιμες υποδομές σε διάφορα σημεία της περιοχής. Παράλληλα, οι περιορισμοί στον εναέριο χώρο και η ανακατεύθυνση πτήσεων έχουν ήδη επηρεάσει τις μεταφορές σε σημαντικούς κόμβους του Κόλπου.

Όπως σημειώνει ο ανώτερος οικονομολόγος της Atradius, Niels de Hoog:

«Η σύγκρουση αυτή αποτελεί μια σημαντική και πρωτοφανή εξέλιξη, με πιθανές επιπτώσεις στον κίνδυνο χωρών στην περιοχή αλλά και πέρα από αυτήν. Σε αυτή τη φάση, η βασική μας εκτίμηση είναι ότι οποιαδήποτε περιφερειακή κλιμάκωση – ακόμη και μια προσωρινή διακοπή της λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ – είναι πιθανό να έχει περιορισμένη διάρκεια, από λίγες ημέρες έως μερικές εβδομάδες. Σε αυτό το σενάριο, αναμένουμε ότι ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος θα παραμείνει σχετικά περιορισμένος».

Πηγή φωτό: Atradius – Ο οικονομικός αναλυτής και σύμβουλος Niels de Hoog

Ο ρόλος των Στενών του Ορμούζ

Κεντρικός παράγοντας για την εξέλιξη της κρίσης είναι τα Στενά του Ορμούζ. Η στρατιωτική κλιμάκωση, οι προειδοποιήσεις προς τα πλοία και η αναστολή δραστηριοτήτων από μεγάλες ναυτιλιακές και ενεργειακές εταιρείες έχουν δημιουργήσει στην πράξη μια κατάσταση σχεδόν πλήρους παγώματος της λειτουργίας τους.

Τα Στενά αποτελούν τον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο στον κόσμο, καθώς μέσω αυτών διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σχεδόν το 30% του υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε διαταραχή μεταφέρεται άμεσα στις τιμές ενέργειας, στον πληθωρισμό και στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη κινηθεί προς τα 80 δολάρια το βαρέλι και ενδέχεται να αυξηθούν ακόμη περισσότερο, έως και στα 90-140 δολάρια, ανάλογα με τη διάρκεια της κρίσης.

Η κατάσταση επηρεάζει επίσης τη ναυτιλία και τις μεταφορές. Ναυτιλιακές εταιρείες αλλάζουν δρομολόγια ή μειώνουν ταχύτητα, ενώ οι αεροπορικές εταιρείες προσαρμόζουν τις διαδρομές τους για να αποφύγουν κινδύνους στην περιοχή. Αυτό οδηγεί σε μεγαλύτερους χρόνους μεταφοράς, αυξημένο κόστος και μεγαλύτερες ανάγκες κεφαλαίου κίνησης για κλάδους που βασίζονται σε ταχεία παράδοση προϊόντων, όπως τα ηλεκτρονικά και τα εξαρτήματα αυτοκινήτων.

Παρά ταύτα, σύμφωνα με τον οικονομολόγο της Atradius, ένα μακροχρόνιο κλείσιμο των Στενών θα ήταν αντίθετο και με τα συμφέροντα του ίδιου του Ιράν.

«Δεν αναμένουμε ότι το Ιράν θα μπορέσει να κρατήσει τα Στενά κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς μια διεθνής ναυτική επιχείρηση υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών θα μπορούσε πολύ γρήγορα να τερματίσει οποιονδήποτε αποκλεισμό. Ένα παρατεταμένο κλείσιμο θα ήταν επίσης αντίθετο με τα συμφέροντα του ίδιου του Ιράν, καθώς θα εμπόδιζε τις κρίσιμες εξαγωγές πετρελαίου προς την Κίνα», εξηγεί ο Niels de Hoog.

Το βασικό σενάριο: σύγκρουση μικρής διάρκειας

Σύμφωνα με την ανάλυση της Atradius, το βασικό σενάριο προβλέπει μια σύγκρουση περιορισμένης διάρκειας και σταδιακή επιστροφή στη διπλωματική διαδικασία, με πιθανή επανεκκίνηση διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Σε αυτή την περίπτωση, ο οικονομικός αντίκτυπος στα κράτη του Κόλπου εκτιμάται ότι θα είναι σχετικά περιορισμένος, αν και αναμένεται προσωρινή πίεση σε τομείς όπως ο τουρισμός, οι μεταφορές και οι δραστηριότητες επανεξαγωγών.

Οι περισσότερες οικονομίες της περιοχής διαθέτουν σημαντικά αποθέματα και ισχυρά κρατικά επενδυτικά ταμεία, γεγονός που τους επιτρέπει να απορροφήσουν μια διαταραχή διάρκειας μερικών εβδομάδων, με εκτιμώμενη επίπτωση στην ανάπτυξη περίπου μισής ποσοστιαίας μονάδας.

Ωστόσο, ορισμένες χώρες εμφανίζονται πιο εκτεθειμένες. Το Κατάρ θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτο, καθώς όλες οι εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Το Ομάν εμφανίζεται λιγότερο ευάλωτο, καθώς το βασικό του λιμάνι βρίσκεται εκτός των Στενών, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία μπορούν να εκτρέψουν μέρος των εξαγωγών τους μέσω αγωγών.

Το δυσμενές σενάριο

Οι αναλυτές δεν αποκλείουν πάντως και ένα πιο αρνητικό σενάριο παρατεταμένης κλιμάκωσης. Σε μια τέτοια εξέλιξη, ενδέχεται να αυξηθούν οι επιθέσεις μέσω συμμαχικών πολιτοφυλακών ή να στοχοποιηθούν ενεργειακές εγκαταστάσεις στην περιοχή.

Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και τα 130-140 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στις ενεργειακές ροές θα μπορούσαν να παραταθούν.

Οι ασιατικές οικονομίες, όπως η Κίνα και η Ινδία, θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς περίπου το 80% του πετρελαίου και φυσικού αερίου που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ κατευθύνεται προς την Ασία.

Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, ο αντίκτυπος στην παγκόσμια οικονομία και στις αγορές θα εξαρτηθεί τελικά από δύο βασικούς παράγοντες: τη διάρκεια της σύγκρουσης και τη λειτουργία του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος στον κόσμο.

Περισσότερα:

Σοκ: Έβαλαν ηλεκτρικό σκούτερ σε καρουσέλ και παιδί εκτοξεύθηκε στον αέρα

Βρετανία: Τρεις νεκροί από συντριβή στρατιωτικού ελικοπτέρου

Μαζική επίθεση στην Αγία Πετρούπολη – Στόχαστρο το οικονομικό φόρουμ της Ρωσίας