Ανακύκλωση στρωμάτων: Στην τελική ευθεία η έκδοση της ΚΥΑ
Η πολυαναμενόμενη Κοινή Υπουργική Απόφαση για την ανακύκλωση στρωμάτων αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να εκδοθεί μέχρι το τέλος του έτους. Πρόκειται για ένα κρίσιμο ρυθμιστικό εργαλείο που εκκρεμεί πάνω από 12 μήνες και έχει αφήσει τόσο τους δήμους όσο και την αγορά χωρίς θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση ενός από τα πιο ογκώδη ρεύματα αποβλήτων.
Πηγές του Υπουργείου Περιβάλλοντος αναφέρουν ότι η πολιτική ηγεσία έχει «δουλέψει εντατικά» πάνω στη ρύθμιση και βρίσκεται στην τελική φάση επίλυσης τεχνικών λεπτομερειών, με στόχο η ΚΥΑ να ολοκληρωθεί πριν την αλλαγή του έτους.
Η αγορά περιμένει το πράσινο φως για το πρώτο ΣΕΔ στρωμάτων
Στον κλάδο επικρατεί αναμονή. Επτά επιχειρήσεις έχουν ήδη αναλάβει κοινή πρωτοβουλία για την ίδρυση του πρώτου Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) στρωμάτων ύπνου, προχωρώντας στη σύνταξη πλήρους Επιχειρησιακού Σχεδίου μέσω εξειδικευμένης συμβουλευτικής εταιρείας. Το σχέδιο περιλαμβάνει όλες τις τεχνικές, οικονομικές και οργανωτικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για την αδειοδότηση του νέου ΣΕΔ μόλις εκδοθεί η ΚΥΑ.
Ήδη από τις 23 Δεκεμβρίου 2023 έχει κατατεθεί στον ΕΟΑΝ προσχέδιο της δευτερεύουσας νομοθεσίας, το οποίο αποτελεί τη βάση για την αξιολόγηση και έγκριση του συστήματος.
Οι εμπλεκόμενες εταιρείες δηλώνουν ότι βρίσκονται «σε πλήρη αναμονή» για την εκκίνηση της διαβούλευσης και την τελική διατύπωση του κειμένου που θα οδηγηθεί προς υπογραφή. Η ΚΥΑ θα αποτελέσει το τελευταίο κομμάτι πριν την επίσημη λειτουργία ενός συστήματος που μεταφέρει στον παραγωγό την ευθύνη ανακύκλωσης, σύμφωνα με τις αρχές της Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (ΔΕΠ).
450.000 στρώματα κάθε χρόνο καταλήγουν σε χωματερές
Το πρόβλημα είναι ήδη ορατό. Σύμφωνα με την ειδική σύμβουλο της ReDePlan, κ. Σοφία Χούμα, περισσότερα από 450.000 μεταχειρισμένα στρώματα, περίπου 7.000 τόνοι, καταλήγουν ετησίως στις χωματερές, επειδή δεν υπάρχει ΣΕΔ για τη συλλογή και επεξεργασία τους. Οι δήμοι, που σήμερα τα αντιμετωπίζουν ως ογκώδη απορρίμματα, δεν διαθέτουν εξειδικευμένες υποδομές, με αποτέλεσμα η ταφή να αποτελεί τη βασική πρακτική.
Το ακριβές μέγεθος του προβλήματος θα γίνει γνωστό μόνο όταν λειτουργήσει το ΣΕΔ, καθώς τότε θα υπάρχει υποχρεωτική καταγραφή ποσοτήτων και παραγωγών.
Με την ενεργοποίηση του νέου συστήματος, θα επιβληθεί περιβαλλοντικό τέλος ανά στρώμα, ενώ παραγωγοί και εισαγωγείς θα εγγράφονται υποχρεωτικά στο μητρώο του ΣΕΔ, διαδικασία που θα αποτυπώσει για πρώτη φορά τον πλήρη όγκο της αγοράς.
Γιατί η ανακύκλωση στρωμάτων είναι τεχνικά εφικτή και περιβαλλοντικά κρίσιμη
Παρότι σήμερα η ταφή είναι ο κανόνας, έως και το 85% της μάζας ενός στρώματος είναι ανακυκλώσιμο υλικό. Τα σύγχρονα συστήματα αποσυναρμολόγησης μπορούν να ανακτήσουν:
- μεταλλικά ελατήρια, τα οποία αξιοποιούνται ως σκραπ χάλυβα,
- αφρούς πολυουρεθάνης, κατάλληλους για μηχανική ή ακόμη και χημική ανακύκλωση,
- κλωστοϋφαντουργικά υλικά, που μετατρέπονται σε μονωτικά ή γεωυφάσματα.
Η διάρκεια ζωής ενός στρώματος κυμαίνεται σε 7–10 χρόνια, γεγονός που δημιουργεί μεγάλες ποσότητες αποβλήτων σε σύντομο χρονικό διάστημα. Χωρίς οργανωμένο σύστημα συλλογής, ο όγκος αυτός είτε καταλήγει σε ανεξέλεγκτες διαδρομές είτε οδηγείται σε ταφή με σημαντικό περιβαλλοντικό κόστος.
Τα ευρωπαϊκά μοντέλα που δείχνουν τον δρόμο
Τρεις χώρες αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα επιτυχούς εφαρμογής συστημάτων ΔΕΠ για στρώματα:
Γαλλία – Éco-mobilier
Έχει σχεδόν μηδενίσει την ταφή ογκωδών. Το ποσοστό ανάκτησης υλικών φτάνει το 97%, αποδεικνύοντας ότι μια εθνική, οργανωμένη συλλογή μπορεί να μετατρέψει τα στρώματα σε πλήρως ανακυκλώσιμη ροή.
Βέλγιο – Valumat
Ακολουθεί μοντέλο κινήτρων. Οι λιανοπωλητές αποζημιώνονται για την παραλαβή παλιών στρωμάτων κατά την αγορά νέων. Το αποτέλεσμα είναι υψηλή συμμετοχή των πολιτών και καλύτερη ποιότητα υλικού προς ανακύκλωση.
Ολλανδία – RetourMatras
Επενδύει σε τεχνολογία. Με αυτοματοποιημένες γραμμές αποδόμησης και χημική ανακύκλωση πολυουρεθάνης, έχει πετύχει closed-loop παραγωγή, δηλαδή επαναχρησιμοποίηση υλικών σε νέο προϊόν.
Όλα τα παραπάνω μοντέλα έχουν τρία κοινά σημεία:
- σταθερή χρηματοδότηση,
- καθαρές υποχρεώσεις για παραγωγούς και διαχειριστές,
- υψηλές προδιαγραφές συλλογής.
Η Ελλάδα μπαίνει στην τελική ευθεία
Όπως αναφέρουν πηγές από το ΥΠΕΝ, η έκδοση της ΚΥΑ αποτελεί «το σημείο μηδέν» για τη μετάβαση σε σύγχρονο πλαίσιο διαχείρισης ογκωδών αποβλήτων. Με αυτήν, ανοίγει ο δρόμος για:
- οργανωμένη συλλογή στρωμάτων,
- δημιουργία νέων εγκαταστάσεων ανακύκλωσης,
- καθορισμό στόχων συλλογής,
- υποχρεωτική συμμετοχή παραγωγών και εισαγωγέων.
Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η έκδοση της ΚΥΑ, αλλά η ουσιαστική εφαρμογή της.
- 51 λεπτά πριν ΔΥΠΑ: Λήγει σήμερα (4/6) η προθεσμία για ενστάσεις στους προσωρινούς πίνακες του Κοινωνικού Τουρισμού για συνταξιούχους
- 1 ώρα πριν Το ελληνικό νησί που βυθίζεται σιγά-σιγά
- 2 ώρες πριν Τι σημαίνει το «N» στο κινητό σου
