Αλλαγές στις κληρονομιές: Πότε ακυρώνονται διαθήκες σε κλινικές και γηροκομεία

Σημαντικές αλλαγές φέρνει το νέο κληρονομικό δίκαιο, το οποίο εκσυγχρονίζεται μετά από σχεδόν 80 χρόνια. Το υπό διαμόρφωση νομοθετικό πλαίσιο εισάγει νέους κανόνες για τις διαθήκες και τις κληρονομιές, με βασικό στόχο την προστασία των ευάλωτων ηλικιωμένων, αλλά και την αναγνώριση του ρόλου των ανθρώπων που τους φροντίζουν.

Η μεταρρύθμιση προβλέπει, σύμφωνα με την έντυπη έκδοση «ΤΑ ΝΕΑ», δύο βασικές τομές. Από τη μία πλευρά θεσπίζεται απαγόρευση διαθηκών υπέρ κλινικών, γηροκομείων ή εργαζομένων σε αυτές, όταν η διαθήκη συντάσσεται κατά τη διάρκεια της νοσηλείας. Από την άλλη πλευρά, το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει για πρώτη φορά το δικαίωμα των φροντιστών ηλικιωμένων να λαμβάνουν μέρος της κληρονομιάς, εφόσον αποδεικνύεται ότι παρείχαν ουσιαστική φροντίδα.

Τι αλλάζει για τις διαθήκες

Με τις νέες διατάξεις επιχειρείται να μπει «φρένο» σε φαινόμενα εκμετάλλευσης ηλικιωμένων, ιδιαίτερα όταν αυτοί βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση λόγω νοσηλείας.

Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ιδιόγραφη διαθήκη που συντάσσεται σε νοσοκομείο, κλινική ή μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων είναι άκυρη, εφόσον αφήνει περιουσιακά στοιχεία σε:

• ιδιοκτήτες των δομών περίθαλψης

• πρόσωπα που τις διοικούν

• εργαζομένους που απασχολούνται σε αυτές

Η ακυρότητα ισχύει όχι μόνο κατά τη διάρκεια της νοσηλείας, αλλά και για διάστημα τριών μηνών μετά την αποχώρηση του ασθενούς από τη μονάδα φροντίδας.

Μοναδική εξαίρεση υπάρχει όταν το πρόσωπο που αναφέρεται στη διαθήκη είναι συγγενής και δικαιούται κληρονομιά βάσει της νόμιμης διαδοχής.

Δικαίωμα κληρονομιάς για όσους φροντίζουν ηλικιωμένους

Την ίδια στιγμή, το νομοσχέδιο εισάγει μια σημαντική καινοτομία: αναγνωρίζει την προσφορά των ανθρώπων που παρέχουν πραγματική φροντίδα σε ηλικιωμένους.

Η διάταξη προβλέπει ότι μπορεί να δημιουργηθεί κληροδοσία εκ του νόμου υπέρ του προσώπου που φρόντιζε τον κληρονομούμενο.

Για να ισχύσει αυτό, πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις:

• η φροντίδα να παρέχεται χωρίς αντάλλαγμα ή νομική υποχρέωση

• να έχει διαρκέσει τουλάχιστον έξι μήνες

• να έχει δοθεί μέσα στα τελευταία τρία χρόνια πριν από τον θάνατο

Το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει χρηματικό ποσό από την κληρονομιά, το οποίο υπολογίζεται με βάση:

• τη διάρκεια της φροντίδας

• το είδος των αναγκών που καλύφθηκαν

• την έκταση της βοήθειας που προσφέρθηκε

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δοθεί ακόμη και περιουσιακό στοιχείο αντίστοιχης αξίας.

Πώς λειτουργεί η νέα ρύθμιση στην πράξη

Για να γίνει πιο σαφής η εφαρμογή της νέας διάταξης, οι ειδικοί δίνουν το παράδειγμα ενός ηλικιωμένου χωρίς παιδιά που λαμβάνει βοήθεια από ένα άτομο του περιβάλλοντός του, όπως έναν γείτονα ή φροντιστή.

Σήμερα, ακόμη κι αν υπάρχει συμφωνία μεταξύ τους, ο φροντιστής δεν έχει καμία εγγύηση ότι θα λάβει μέρος της περιουσίας. Συχνά μάλιστα προκύπτουν δικαστικές διαμάχες με συγγενείς.

Με το νέο σύστημα, ο φροντιστής μπορεί να διεκδικήσει νόμιμα αποζημίωση από την κληρονομιά, εφόσον αποδεικνύεται ότι παρείχε ουσιαστική βοήθεια.