Πάιονηρ 1: 68 χρόνια από την πρώτη εκτόξευση διαστημικού σκάφους της NASA

Σαν σήμερα, στις 11 Οκτωβρίου 1958, η νεοσύστατη NASA πραγματοποιεί την πρώτη εκτόξευση διαστημικού σκάφους υπό τη διαχείρισή της. Το Πάιονηρ 1 – Pioneer 1 απογειώνεται από το ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα, μόλις δέκα ημέρες μετά την έναρξη λειτουργίας της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας.

Ο στόχος είναι φιλόδοξος: να φτάσει στη Σελήνη και να τεθεί σε τροχιά γύρω της. Ωστόσο, η πτήση εξελίσσεται διαφορετικά. Το σκάφος δεν φτάνει στον προορισμό του, αλλά καταγράφει στοιχεία που βοηθούν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα το διαστημικό περιβάλλον κοντά στη Γη.

Η εκτόξευση με προορισμό τη Σελήνη

Ο πύραυλος Thor-Able μεταφέρει το Πάιονηρ 1 από την εξέδρα 17Α του ακρωτηρίου Κανάβεραλ. Το μη επανδρωμένο σκάφος ζυγίζει περίπου 38 κιλά και μεταφέρει όργανα για μετρήσεις ακτινοβολίας, μαγνητικού πεδίου και μικρομετεωριτών.

Παράλληλα, ο σχεδιασμός του περιλαμβάνει εξοπλισμό για τη λήψη εικόνας της σεληνιακής επιφάνειας. Η αποστολή συνδυάζει την προσπάθεια προσέγγισης της Σελήνης με τη μελέτη του χώρου ανάμεσα στη Γη και τον φυσικό της δορυφόρο.

Το τεχνικό πρόβλημα που αλλάζει την πτήση

Λίγο μετά την εκτόξευση, η παρακολούθηση δείχνει ότι το σκάφος κινείται πιο αργά από όσο απαιτεί το σχέδιο και αποκλίνει από την προβλεπόμενη πορεία.

Σύμφωνα με τη NASA, λανθασμένη πληροφορία από επιταχυνσιόμετρο προκαλεί πρόωρη διακοπή λειτουργίας του δεύτερου σταδίου. Έτσι, ο πύραυλος δεν δίνει στο Πάιονηρ 1 την απαραίτητη ταχύτητα για να συνεχίσει προς τη Σελήνη.

Το σκάφος ακολουθεί τελικά βαλλιστική τροχιά: απομακρύνεται από τη Γη, φτάνει στο υψηλότερο σημείο της πτήσης του και στη συνέχεια επιστρέφει προς αυτήν.

Πάνω από 113.000 χιλιόμετρα μακριά από τη Γη

Παρά το πρόβλημα, το Πάιονηρ 1 φτάνει σε ύψος άνω των 113.000 χιλιομέτρων. Η απόσταση αυτή αποτελεί τότε σημαντικό επίτευγμα και επιτρέπει στα επιστημονικά του όργανα να συλλέξουν μετρήσεις μακριά από την επιφάνεια του πλανήτη.

Περίπου 43 ώρες μετά την εκτόξευση, το σκάφος επανεισέρχεται στην ατμόσφαιρα πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό και καταστρέφεται. Η πτήση ολοκληρώνεται, όμως τα δεδομένα που έχει ήδη στείλει παραμένουν διαθέσιμα στους ερευνητές.

Τα δεδομένα που έδωσαν αξία στην αποστολή

Οι μετρήσεις του Πάιονηρ 1 επιβεβαιώνουν την ύπαρξη των ζωνών ακτινοβολίας Βαν Άλεν, τις οποίες είχε αναδείξει ο Explorer 1 νωρίτερα το 1958.

Επιπλέον, η αποστολή επιστρέφει πληροφορίες για τις μεταβολές του μαγνητικού πεδίου και την πυκνότητα των μικρομετεωριτών. Έτσι, προσφέρει στοιχεία για συνθήκες που οι επιστήμονες χρειάζονται να γνωρίζουν πριν σχεδιάσουν τις επόμενες διαστημικές πτήσεις.

Η πρώτη σελίδα στις εκτοξεύσεις της NASA

Το Πάιονηρ 1 δεν πετυχαίνει τον στόχο της σεληνιακής τροχιάς. Ωστόσο, καταγράφει την πρώτη εκτόξευση διαστημικού σκάφους υπό τη NASA και συνδυάζει μια τεχνική αποτυχία με χρήσιμα επιστημονικά αποτελέσματα.