Καύσιμα: Στα ύψη βενζίνη και ντίζελ – Τι θα γίνει με τις τιμές τον χειμώνα

Η τιμή της αμόλυβδης βενζίνης διαμορφώθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου στα 2,205 ευρώ το λίτρο, με την Ελλάδα να βρίσκεται στην έβδομη θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών με τις ακριβότερες τιμές.

Ακριβότερα πωλείται η βενζίνη σε Νορβηγία, Δανία, Ολλανδία, Φινλανδία, Γερμανία και Ελβετία. Στον αντίποδα, σημαντικά χαμηλότερες τιμές συναντώνται μεταξύ άλλων στη Ρωσία, τη Λευκορωσία, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στο ντίζελ, η τιμή του οποίου στην ελληνική αγορά έχει φτάσει στα 2,216 ευρώ ανά λίτρο. Σε ετήσια βάση καταγράφεται αύξηση περίπου 44%, με τις επιπτώσεις να μην περιορίζονται στους οδηγούς, αλλά να επεκτείνονται στις μεταφορές, στις επιχειρήσεις και τελικά στο κόστος διακίνησης των προϊόντων.

Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην επόμενη ημέρα, καθώς η πορεία των τιμών στην αντλία θα εξαρτηθεί τόσο από τις διακυμάνσεις του αργού πετρελαίου όσο και από τη διαθεσιμότητα διυλισμένων προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

Πιέσεις από τη διεθνή αγορά πετρελαίου

Το διεθνές σκηνικό παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστο, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν τις ροές πετρελαίου και καυσίμων, ενώ οι περιορισμοί στις εξαγωγές δημιουργούν πρόσθετες ανησυχίες για την επάρκεια της προσφοράς.

Η Ρωσία έχει παρατείνει έως τα τέλη Οκτωβρίου την απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, με στόχο, όπως έχει αναφέρει, να εξασφαλιστούν επαρκείς ποσότητες για την εγχώρια αγορά.

Την ίδια ώρα, νέα αβεβαιότητα προκαλούν οι πληροφορίες ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο περιορισμών στις εξαγωγές αμερικανικού ντίζελ. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να έχει άμεσο αντίκτυπο στην Ευρώπη, δεδομένου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν σημαντική πηγή προμήθειας για την ευρωπαϊκή αγορά.

Η στενότητα που έχει ήδη δημιουργηθεί έχει θέσει σε κινητοποίηση και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εξετάζει επιλογές για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων ελλείψεων, μεταξύ των οποίων και η αξιοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων ντίζελ. Η κατάσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς πλησιάζει ο χειμώνας και μαζί του η περίοδος αυξημένης ενεργειακής ζήτησης.

Για την ελληνική αγορά, πάντως, η τιμή του αργού αποτελεί μόνο μία πλευρά της εξίσωσης. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν και οι διεθνείς τιμές των έτοιμων διυλισμένων προϊόντων. Αυτό σημαίνει ότι βενζίνη και ντίζελ μπορούν να δεχθούν νέες ανατιμητικές πιέσεις ακόμη και χωρίς αντίστοιχα μεγάλη αύξηση της τιμής του αργού.

Η περιορισμένη διαθεσιμότητα ντίζελ και οι πιέσεις στη διεθνή διύλιση αποτελούν, επομένως, πρόσθετες πηγές αβεβαιότητας για το κόστος των καυσίμων.

Οι φόροι ανεβάζουν την τελική τιμή

Στην εξίσωση της ακρίβειας στην αντλία σημαντικό ρόλο εξακολουθεί να έχει και η φορολογία.

Ο ΦΠΑ στα καύσιμα ανέρχεται στο 24%, ενώ ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στη βενζίνη διαμορφώνεται στα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα. Στο πετρέλαιο κίνησης ο ΕΦΚ ανέρχεται στα 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.

Διαφορετική είναι η εικόνα για το πετρέλαιο θέρμανσης, όπου κατά τη χειμερινή περίοδο εφαρμόζεται μειωμένος Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, ύψους 280 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.

Κατά συνέπεια, η τιμή που βλέπει ο καταναλωτής στην αντλία δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τις διεθνείς διακυμάνσεις του πετρελαίου. Σημαντικό τμήμα της προκύπτει από τη φορολογική επιβάρυνση που ενσωματώνεται στην τελική λιανική τιμή.

Παράλληλα, στην τελική εικόνα συνυπολογίζονται οι κρατικές και εταιρικές παρεμβάσεις για τη συγκράτηση του κόστους. Τα μέτρα έκπτωσης στα καύσιμα έχουν παραταθεί, ενώ η επιδότηση στο ντίζελ αυξήθηκε κατά 5 λεπτά, φτάνοντας συνολικά τα 20 λεπτά ανά λίτρο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Τι θα κρίνει την πορεία των τιμών

Το βασικό ερώτημα για τους επόμενους μήνες είναι εάν οι πιέσεις στην ενεργειακή αγορά θα αποδειχθούν προσωρινές ή θα διατηρηθούν κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Ενδεχόμενη αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών και αποκατάσταση των ροών πετρελαϊκών προϊόντων θα μπορούσαν να προσφέρουν περιθώριο υποχώρησης των τιμών και στην Ελλάδα.

Στον αντίποδα, εάν οι περιορισμοί στις εξαγωγές παραταθούν και συνδυαστούν με αυξημένη χειμερινή ζήτηση, το κόστος των καυσίμων αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, επιβαρύνοντας οδηγούς, νοικοκυριά και επιχειρήσεις.