Καρκίνος και φτώχεια: Το… χαμηλό εισόδημα με τα περισσότερα κρούσματα

Οι λοιμώξεις που προκαλούνται από ιούς, βακτήρια και παράσιτα συνδέθηκαν με περίπου 2,3 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις καρκίνου παγκοσμίως το 2024, αριθμός που αντιστοιχεί στο 12% του συνόλου των νέων διαγνώσεων, σύμφωνα με νέα μελέτη του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC).

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το μεγαλύτερο βάρος καταγράφεται στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, οι οποίες συγκεντρώνουν σχεδόν τα τρία τέταρτα όλων των περιστατικών καρκίνου που αποδίδονται σε λοιμώξεις. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, παρά την πρόοδο στον εμβολιασμό και στον προληπτικό έλεγχο, οι ανισότητες στην πρόσβαση σε πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία παραμένουν μεγάλες.

Η επιστήμονας του IARC Harriet Rumgay σημείωσε ότι οι καρκίνοι που σχετίζονται με λοιμώξεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική παγκόσμια πρόκληση, με δυσανάλογη επιβάρυνση στους πληθυσμούς χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Όπως τόνισε, ο αποτελεσματικότερος έλεγχος των λοιμώξεων μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στη μείωση της συνολικής επιβάρυνσης από τον καρκίνο.

Οι ερευνητές προτείνουν ενίσχυση της πρωτογενούς πρόληψης, του προσυμπτωματικού ελέγχου, της θεραπείας και της επιστημονικής έρευνας. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ανάπτυξη νέων εργαλείων πρόληψης, όπως εμβόλια για λοιμώξεις για τις οποίες σήμερα δεν υπάρχει επαρκής προστασία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο ιός Epstein-Barr (EBV), ένας από τους συχνότερους ανθρώπινους ιούς παγκοσμίως, για τον οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο. Ο συγκεκριμένος ιός μπορεί να συνδεθεί με έξι διαφορετικούς τύπους καρκίνου, μεταξύ αυτών καρκίνους του φάρυγγα και του στομάχου.

Συνολικά, έχουν αναγνωριστεί 12 λοιμογόνοι παράγοντες που είναι καρκινογόνοι για τον άνθρωπο, στους οποίους περιλαμβάνονται ιοί, ένα βακτήριο και παράσιτα.

Το ελικοβακτηρίδιο στην πρώτη θέση

Η σημαντικότερη λοιμώδης αιτία καρκίνου είναι το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori), το οποίο προσβάλλει το στομάχι και συχνά σχετίζεται με γαστρικά έλκη.

Το 2024 εκτιμάται ότι προκάλεσε περίπου 760.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου, δηλαδή περίπου το 4% όλων των περιστατικών παγκοσμίως.

Το συγκεκριμένο βακτήριο συνδέεται με τρεις μορφές καρκίνου: καρκίνο του στομάχου μη καρδιακού τύπου, καρκίνο του στομάχου καρδιακού τύπου και μία μορφή λεμφώματος non-Hodgkin που αναπτύσσεται στο στομάχι.

HPV και ηπατίτιδα Β

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), ο οποίος ευθύνεται για περίπου 750.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου.

Ο HPV μπορεί να προκαλέσει οκτώ διαφορετικούς τύπους καρκίνου, μεταξύ αυτών καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, του πέους και του λάρυγγα. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι όλοι οι καρκίνοι του τραχήλου της μήτρας μπορούν να αποδοθούν στον HPV, γεγονός που καθιστά τον εμβολιασμό και τον προσυμπτωματικό έλεγχο ιδιαίτερα σημαντικούς.

Ακολουθεί ο ιός της ηπατίτιδας Β (HBV), ο οποίος επίσης αποτελεί σημαντικό παράγοντα εμφάνισης καρκίνου.

Οι χώρες χαμηλότερου εισοδήματος σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος

Η μελέτη αναδεικνύει έντονες γεωγραφικές και οικονομικές ανισότητες. Αν και οι συγκεκριμένοι καρκίνοι μπορούν να εμφανιστούν σε οποιονδήποτε πληθυσμό, οι περισσότερες περιπτώσεις καταγράφονται σε χώρες όπου οι δυνατότητες πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης είναι περιορισμένες.

Η Ανατολική Ασία κατέγραψε το 2024 περίπου 990.000 περιστατικά, δηλαδή το 42% του παγκόσμιου συνόλου. Η υψηλή αυτή επιβάρυνση συνδέεται κυρίως με το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και την ηπατίτιδα Β.

Στην Υποσαχάρια Αφρική καταγράφηκε το υψηλότερο ποσοστό αναλογικά με το σύνολο των καρκίνων: περίπου ένας στους τέσσερις καρκίνους στην περιοχή συνδέεται με λοιμώξεις. Σημαντικό μέρος αυτής της επιβάρυνσης αποδίδεται στον HPV.

Αντίθετα, οι μικρότερες αναλογίες καταγράφονται στη Βόρεια, Δυτική και Νότια Ευρώπη, στη Βόρεια Αμερική και στην Ωκεανία.

Η πρόληψη κάνει τη διαφορά

Οι διαφορές μεταξύ των χωρών αποδίδονται σε μεγάλο βαθμό στις πολιτικές πρόληψης και προσυμπτωματικού ελέγχου.

Στην Ανατολική Ασία, χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Κίνα εφαρμόζουν πληθυσμιακά προγράμματα ενδοσκοπικού ελέγχου για τον καρκίνο του στομάχου, λόγω της υψηλής συχνότητας λοιμώξεων από H. pylori.

Στην Ευρώπη, επειδή η ενδοσκόπηση είναι επεμβατική και ακριβή, αρκετές χώρες δοκιμάζουν προγράμματα «ελέγχου και θεραπείας», με μη επεμβατικές εξετάσεις για τον εντοπισμό του H. pylori και στη συνέχεια στοχευμένη αντιβιοτική αγωγή για την εξάλειψή του.

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι σημαντικό μέρος των καρκίνων που σχετίζονται με λοιμώξεις μπορεί να προληφθεί. Όμως η πραγματική δυνατότητα πρόληψης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το επίπεδο εισοδήματος μιας χώρας, την πρόσβαση σε εμβολιασμό, screening και θεραπεία, αλλά και από το πόσο οργανωμένα λειτουργούν τα εθνικά προγράμματα δημόσιας υγείας.

Περισσότερα:

Απαγορευτικό απόπλου: Ποια δρομολόγια πλοίων ακυρώνονται λόγω κακοκαιρίας

Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στην Αθήνα την Κυριακή: Ποιοι δρόμοι κλείνουν και ποιες ώρες

Πώς μπορείς να προσφύγεις στην Επιθεώρηση Εργασίας από το σπίτι σου

Κοζάνη: Τραγωδία με βρέφος 20 μηνών – Κατέληξε στο νοσοκομείο μετά από καρδιακή ανακοπή