Χωρίς ενιαία χαρτογράφηση δημόσια ακίνητα αξίας δισεκατομμυρίων
Μια τεράστια ακίνητη περιουσία, η οποία αριθμεί εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα, εκτάσεις, κτίρια και εμπράγματα δικαιώματα, βρίσκεται υπό τον έλεγχο του Δημοσίου. Ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτής της περιουσίας παραμένει κατακερματισμένο, δύσκολο να αποτυπωθεί με ενιαίο τρόπο και ακόμη δυσκολότερο να αξιοποιηθεί, είτε για κοινωνικούς σκοπούς —όπως η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης— είτε για επενδυτικές χρήσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα δημόσια έσοδα.
Δήμοι, η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), ασφαλιστικά ταμεία, πανεπιστήμια, οργανισμοί και άλλοι δημόσιοι φορείς διαθέτουν ένα ιδιαίτερα σημαντικό απόθεμα ακίνητης περιουσίας. Μέχρι σήμερα, όμως, δεν υπάρχει ένας ενιαίος και πλήρως ενημερωμένος χάρτης που να αποτυπώνει με ακρίβεια τι ανήκει σε κάθε φορέα, ποιο είναι το ιδιοκτησιακό καθεστώς, σε ποια κατάσταση βρίσκεται κάθε ακίνητο και ποιο τμήμα του χαρτοφυλακίου μπορεί πράγματι να αξιοποιηθεί.
Η επεξεργασία της BluPeak Estate Analytics αναδεικνύει την κλίμακα της δημόσιας ακίνητης περιουσίας, αλλά ταυτόχρονα φέρνει στην επιφάνεια ένα βασικό πρόβλημα: οι δημόσιοι φορείς δεν καταγράφουν τα περιουσιακά τους στοιχεία με ενιαία μεθοδολογία. Σε ορισμένες περιπτώσεις η καταγραφή γίνεται βάσει Κωδικών Αριθμών Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), σε άλλες βάσει ακινήτων, κτιρίων, γηπέδων, εκτάσεων ή εμπράγματων δικαιωμάτων.
Κατά συνέπεια, τα δημοσιευμένα μεγέθη αποτυπώνουν κυρίως την τάξη μεγέθους του χαρτοφυλακίου κάθε φορέα και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως απολύτως ομοιογενής βάση σύγκρισης. Ένα ακίνητο μπορεί να αντιστοιχεί σε περισσότερα του ενός ΚΑΕΚ, ένα ΚΑΕΚ μπορεί να συνδέεται με περισσότερα εμπράγματα δικαιώματα, ενώ ένα γήπεδο είναι δυνατόν να περιλαμβάνει περισσότερα κτίρια. Για τον λόγο αυτό, αριθμοί που αφορούν ακίνητα, ΚΑΕΚ, κτίρια και γήπεδα δεν μπορούν να αθροιστούν μηχανικά.
Οι Δήμοι διαθέτουν τη μεγαλύτερη συγκεντρωμένη βάση ΚΑΕΚ
Στους Δήμους έχουν καταγραφεί 194.787 μοναδικά ΚΑΕΚ, αριθμός που αποτελεί τη μεγαλύτερη ενιαία κατηγορία καταγεγραμμένων δικαιωμάτων στην παρούσα επεξεργασία.
Αντίστοιχα, για επιλεγμένους μεγάλους δημόσιους φορείς έχουν καταγραφεί συνολικά περίπου 13.322 ΚΑΕΚ. Η αναλογία διαμορφώνεται έτσι περίπου σε 14,6 προς 1 υπέρ των Δήμων. Η σύγκριση είναι, ωστόσο, μόνο ενδεικτική και δεν συνιστά οριστική απογραφή ή κατάταξη της δημόσιας περιουσίας, καθώς σημαντικό μέρος του χαρτοφυλακίου του Δημοσίου εξακολουθεί να καταγράφεται με διαφορετικά πρότυπα.
Ιδιαίτερο βάρος έχει και το χαρτοφυλάκιο της ΕΤΑΔ, η οποία διαχειρίζεται περίπου 77.000 ακίνητα. Ο αριθμός αυτός, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το σύνολο των ακινήτων είναι άμεσα διαθέσιμο προς αξιοποίηση. Για κάθε περίπτωση απαιτείται έλεγχος του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, της υφιστάμενης χρήσης, πιθανών δεσμεύσεων και περιορισμών, καθώς και του βαθμού τεχνικής και νομικής ωριμότητας.
Σημαντική ακίνητη περιουσία διαθέτει και ο σιδηροδρομικός τομέας. Ο ΟΣΕ και η ΓΑΙΑΟΣΕ εμφανίζουν χαρτοφυλάκιο 4.814 κτιρίων και 3.638 γηπέδων, ενώ καταγράφονται περίπου 3.500 δικαιώματα ΚΑΕΚ, περίπου 105.925 στρέμματα γης και 628.000 τετραγωνικά μέτρα κτισμάτων.
Ο e-ΕΦΚΑ διαθέτει 515 ιδιόκτητα ακίνητα, τα οποία παρουσιάζουν διαφορετικές χρήσεις, μισθωτικές σχέσεις και τεχνικές ανάγκες. Το ΕΚΠΑ και τα συνδεδεμένα κληροδοτήματα εμφανίζουν περίπου 620 ακίνητα ή δικαιώματα, με βασική πρόκληση τον σαφή διαχωρισμό μεταξύ ιδιόκτητης περιουσίας, κληροδοτημάτων και ακινήτων που εξυπηρετούν ειδικό σκοπό.
Η Ακαδημία Αθηνών διαθέτει 56 ακίνητα και 157 απαλλοτριωμένες εκτάσεις, για τις οποίες απαιτείται ξεχωριστός έλεγχος τίτλων, τεχνική τεκμηρίωση και ψηφιοποίηση των σχετικών δεδομένων.
Στην ευρύτερη εικόνα πρέπει να προστεθούν το Υπουργείο Οικονομικών, το Υπουργείο Πολιτισμού, τα λοιπά ΑΕΙ και τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. Στις περιπτώσεις αυτές η εικόνα είναι ακόμη πιο σύνθετη. Το Υπουργείο Πολιτισμού, για παράδειγμα, διαχειρίζεται μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ακίνητα με ειδικούς περιορισμούς, τα οποία δεν μπορούν να συγκριθούν ευθέως με ένα συμβατικό οικιστικό ή εμπορικό ακίνητο.
Μόλις ένα στα τέσσερα δημοτικά δικαιώματα θεωρείται άμεσα αξιοποιήσιμο
Το κρίσιμο ερώτημα δεν αφορά μόνο το μέγεθος της δημόσιας περιουσίας, αλλά κυρίως το ποιο μέρος της μπορεί πράγματι να αξιοποιηθεί.
Στην περίπτωση των δημοτικών ακινήτων, εκτιμάται ότι περίπου το 25% των καταγεγραμμένων δικαιωμάτων μπορεί να ενταχθεί σε μια πρώτη κατηγορία άμεσης αξιοποίησης, είτε για κοινωνική κατοικία και υπηρεσιακές ανάγκες είτε για την παραγωγή εσόδων.
Περίπου το 40% χρειάζεται προηγουμένως τεχνικό, νομικό ή πολεοδομικό έλεγχο. Πρόκειται για ακίνητα που ενδέχεται να έχουν αξιοποιήσιμη προοπτική, αλλά απαιτούν πρόσθετη τεκμηρίωση, πολεοδομική διερεύνηση, έλεγχο χρήσεων γης ή αποσαφήνιση νομικών ζητημάτων.
Για το υπόλοιπο περίπου 35% καταγράφονται σοβαρότερες εκκρεμότητες, όπως ελλιπείς τίτλοι ιδιοκτησίας, απουσία ή ασυμφωνία γεωχωρικών δεδομένων, έλλειψη ΚΑΕΚ ή αδυναμία ασφαλούς αντιστοίχισης των υφιστάμενων στοιχείων.
Η σημερινή εικόνα δείχνει, επομένως, ότι το βασικό πρόβλημα του Δημοσίου δεν είναι η έλλειψη ακίνητης περιουσίας, αλλά η έλλειψη ενός ενιαίου, αξιόπιστου και λειτουργικού συστήματος καταγραφής.
Η δημιουργία κοινού προτύπου αποτύπωσης, η διασύνδεση των επιμέρους μητρώων με το Εθνικό Κτηματολόγιο και η κατηγοριοποίηση των ακινήτων βάσει νομικής κατάστασης, χρήσης, τεχνικής ωριμότητας και δυνατότητας αξιοποίησης αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε το δημόσιο χαρτοφυλάκιο να μετατραπεί από μια κατακερματισμένη βάση δεδομένων σε πραγματικό εργαλείο στεγαστικής, κοινωνικής και αναπτυξιακής πολιτικής.
- 2 λεπτά πριν Τρεις νέες πρωτοβουλίες για τη στήριξη της Περιφέρειας και το Δημογραφικό
- 3 λεπτά πριν Φωτιά στη Νέα Ιωνία: Φόβοι για τα 15 διαμερίσματα – Το σενάριο που εξετάζουν οι Αρχές
- 4 λεπτά πριν ΔΥΠΑ: Έως 9 Οκτωβρίου το ερωτηματολόγιο για το εκπαιδευτικό επίδομα
