Οι παγίδες πριν την αίτηση συνταξιοδότησης: Τι πρέπει να ελέγξει κάποιος 6-12 μήνες πριν

Η αίτηση συνταξιοδότησης δεν είναι μια διαδικασία που καλό είναι να ξεκινά την τελευταία ημέρα της εργασίας. Για αρκετούς ασφαλισμένους, ειδικά όταν υπάρχει μακρά ασφαλιστική διαδρομή, περισσότερα από ένα Ταμεία ή παλαιός χρόνος που δεν έχει ψηφιοποιηθεί, ένας προληπτικός έλεγχος 6 έως 12 μήνες νωρίτερα μπορεί να αποτρέψει καθυστερήσεις και δυσάρεστες εκπλήξεις.

Το πρώτο που πρέπει να επιβεβαιωθεί είναι ότι πράγματι έχουν συμπληρωθεί όλες οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Η θεμελίωση δικαιώματος απαιτεί να συντρέχουν ταυτόχρονα το προβλεπόμενο όριο ηλικίας και ο απαιτούμενος χρόνος ασφάλισης.

Έλεγχος στα ένσημα και στον ασφαλιστικό χρόνο

Για τους μισθωτούς, ο Ατομικός Λογαριασμός Ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ επιτρέπει την προβολή των ηλεκτρονικών στοιχείων ασφάλισης από την 1η Ιανουαρίου 2002 και μετά. Εκεί εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, ημέρες εργασίας, εργοδότες και ασφαλιστέες αποδοχές.

Το κρίσιμο είναι να εντοπιστούν εγκαίρως κενά ή περίοδοι εργασίας που δεν εμφανίζονται. Το πρόβλημα είναι συχνότερο σε παλαιότερο χρόνο ασφάλισης, όταν υπάρχουν χειρόγραφα ένσημα ή στοιχεία που δεν έχουν περάσει πλήρως στα ηλεκτρονικά συστήματα.

Αν υπάρχει χρόνος ασφάλισης που δεν εμφανίζεται στον ΑΤΛΑΣ αλλά μπορεί να αποδειχθεί με φυσικά παραστατικά, πρέπει να δηλωθεί στην ηλεκτρονική αίτηση και να προσκομιστούν τα σχετικά αποδεικτικά στον e-ΕΦΚΑ μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες.

Διαδοχική ασφάλιση: Η περίπτωση που χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή

Όσοι πέρασαν κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου από διαφορετικά Ταμεία –για παράδειγμα από ΙΚΑ σε ΟΑΕΕ ή από μισθωτή εργασία σε ελεύθερο επάγγελμα– πρέπει να ελέγξουν εάν έχει καταγραφεί ολόκληρη η ασφαλιστική τους διαδρομή.

Για ασφαλισμένους σε περισσότερους από έναν πρώην ασφαλιστικούς φορείς, η Προσυνταξιοδοτική Βεβαίωση είναι υποχρεωτική και συνυποβάλλεται με την αίτηση σύνταξης. Ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ότι το σχετικό αίτημα μπορεί να υποβληθεί μέσα στα δύο τελευταία χρόνια πριν από τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας.

Η συγκεκριμένη διαδικασία είναι σημαντική επειδή πιστοποιεί τον συνολικό χρόνο και μπορεί να περιορίσει τις καθυστερήσεις όταν έρθει η ώρα της οριστικής αίτησης.

Προσοχή στα πλασματικά χρόνια

Στρατιωτική θητεία, σπουδές, χρόνος τέκνων και άλλες αναγνωριζόμενες περίοδοι μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι απαραίτητες είτε για τη θεμελίωση του δικαιώματος είτε για την αύξηση του συντάξιμου χρόνου.

Η απόφαση όμως δεν πρέπει να λαμβάνεται μηχανικά. Πριν από οποιαδήποτε εξαγορά χρειάζεται να εξετάζεται πόσος χρόνος πραγματικά λείπει και ποιο θα είναι το κόστος σε σχέση με το όφελος.

Ο e-ΕΦΚΑ επισημαίνει ότι το αίτημα αναγνώρισης πλασματικών χρόνων μπορεί να γίνει πριν ή ταυτόχρονα με την αίτηση συνταξιοδότησης, αλλά κατά κανόνα όχι μετά από αυτήν. Η μεταγενέστερη αναγνώριση επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση όταν απαιτείται για τη θεμελίωση και διαπιστώθηκε εκ των υστέρων ότι ο πραγματικός χρόνος δεν επαρκούσε.

Οι οφειλές μπορεί να μπλοκάρουν τη διαδικασία

Για ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες ένας ακόμη σημαντικός έλεγχος αφορά τις οφειλές από ασφαλιστικές εισφορές.

Πριν από την αίτηση πρέπει να είναι γνωστό το ακριβές ύψος της οφειλής και αν αυτή μπορεί να παρακρατηθεί από τη σύνταξη σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο ή αν χρειάζεται προηγουμένως να καταβληθεί μέρος της. Το να διαπιστωθεί το πρόβλημα αφού έχει ήδη κατατεθεί η αίτηση μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση.

Μισθωτός και ελεύθερος επαγγελματίας ταυτόχρονα

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις περιπτώσεις παράλληλης ασφάλισης. Κάποιος μπορεί για ένα διάστημα να ήταν ταυτόχρονα μισθωτός και ελεύθερος επαγγελματίας ή να είχε παράλληλη δραστηριότητα σε διαφορετικούς ασφαλιστικούς κλάδους.

Ο χρόνος αυτός δεν πρέπει να θεωρηθεί αυτομάτως «διπλά χρόνια» για τη θεμελίωση. Ανάλογα με την περίοδο και το ασφαλιστικό καθεστώς, μπορεί να προκύπτει προσαύξηση ή διαφορετικός τρόπος υπολογισμού της σύνταξης. Οι περιπτώσεις διαδοχικής και παράλληλης ασφάλισης είναι άλλωστε από εκείνες που ο ίδιος ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ότι μπορεί να απαιτούν πρόσθετη προσυνταξιοδοτική επεξεργασία.

Να έχουν συγκεντρωθεί τα δικαιολογητικά

Πριν από την οριστική αίτηση είναι χρήσιμο να υπάρχουν διαθέσιμα τα έγγραφα που αποδεικνύουν χρόνους οι οποίοι δεν προκύπτουν αυτόματα από τα ηλεκτρονικά αρχεία.

Σε αυτά μπορεί να περιλαμβάνονται, ανάλογα με την περίπτωση, στοιχεία παλαιότερης ασφάλισης, στρατολογικά έγγραφα για αναγνώριση στρατιωτικής υπηρεσίας, βεβαιώσεις επιδοτούμενης ανεργίας, στοιχεία ασφάλισης στο εξωτερικό και προηγούμενες αποφάσεις αναγνώρισης χρόνων.

Η μεγαλύτερη παγίδα: Να γίνει η αίτηση χωρίς να έχει «κλειδώσει» το δικαίωμα

Το βασικό λάθος είναι να θεωρήσει κάποιος ότι επειδή πλησιάζει σε μια συγκεκριμένη ηλικία μπορεί αυτομάτως να συνταξιοδοτηθεί. Το όριο ηλικίας από μόνο του δεν αρκεί. Πρέπει να έχει συμπληρωθεί και ο απαιτούμενος ασφαλιστικός χρόνος, ενώ ειδικές κατηγορίες μπορεί να έχουν διαφορετικές προϋποθέσεις.

Γι’ αυτό, 6 έως 12 μήνες πριν από την προγραμματισμένη αποχώρηση, ο ασφαλισμένος είναι χρήσιμο να έχει ξεκαθαρίσει τον πραγματικό χρόνο ασφάλισης, τυχόν πλασματικά έτη, παλαιά Ταμεία, πιθανές οφειλές και το ακριβές ηλικιακό όριο που τον αφορά.

Περισσότερα:

ΕΑΣ: Κρίσιμη δίκη στις 7 Οκτωβρίου – Στο επίκεντρο ο τρόπος υπολογισμού και τα αναδρομικά

Σύνταξη και εργασία στο εξωτερικό: Πώς συνυπολογίζονται χρόνια ασφάλισης σε χώρες της ΕΕ ή σε χώρες με διμερείς συμβάσεις

Συντάξεις ελεύθερων επαγγελματιών: Πώς επηρεάζει το ποσό η ασφαλιστική κατηγορία των τελευταίων ετών

Συντάξεις αγροτών: Τι ισχύει για ΟΓΑ, εθνική σύνταξη, παλαιές εισφορές και χρόνο ασφάλισης