Συντάξεις ελεύθερων επαγγελματιών: Πώς επηρεάζει το ποσό η ασφαλιστική κατηγορία των τελευταίων ετών
Η ασφαλιστική κατηγορία που επιλέγει κάθε χρόνο ένας ελεύθερος επαγγελματίας δεν καθορίζει μόνο το ύψος των εισφορών που πληρώνει στον e-ΕΦΚΑ. Επηρεάζει και το ποσό της μελλοντικής του σύνταξης, καθώς οι εισφορές για τον κλάδο κύριας σύνταξης συνδέονται με τις συντάξιμες αποδοχές που θα ληφθούν υπόψη κατά τον τελικό υπολογισμό.
Από την 1η Ιανουαρίου 2020 οι εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων αποσυνδέθηκαν από το φορολογητέο εισόδημα και θεσπίστηκαν έξι ασφαλιστικές κατηγορίες, τις οποίες οι ασφαλισμένοι μπορούν να επιλέγουν. Η επιλογή ισχύει για ολόκληρο το έτος και, εάν δεν υποβληθεί αίτηση αλλαγής, παραμένει η κατηγορία του προηγούμενου έτους.
Από την κατηγορία στη μελλοντική σύνταξη
Η βασική αρχή είναι απλή: όσο υψηλότερη είναι η ασφαλιστική κατηγορία, τόσο μεγαλύτερη είναι η εισφορά για τον κλάδο κύριας σύνταξης και τόσο υψηλότερη είναι, αντίστοιχα, η ασφαλιστική βάση που λαμβάνεται υπόψη για την ανταποδοτική σύνταξη.
Για το 2026, για παράδειγμα, η μηνιαία εισφορά μόνο για τον κλάδο κύριας σύνταξης κυμαίνεται από 185,09 ευρώ στην 1η κατηγορία έως 597,06 ευρώ στην 6η κατηγορία. Μεταξύ αυτών υπάρχουν τέσσερις ενδιάμεσες επιλογές.
Η διαφορά αυτή δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αντίστοιχη αύξηση της σύνταξης. Η τελική ανταποδοτική παροχή υπολογίζεται με βάση ολόκληρο το ασφαλιστικό ιστορικό, τις συντάξιμες αποδοχές και τα συνολικά χρόνια ασφάλισης.
Γιατί μετρά η διάρκεια παραμονής σε υψηλότερη κατηγορία
Ένας ασφαλισμένος που επί πολλά χρόνια επιλέγει χαμηλή κατηγορία και μετακινείται στην υψηλότερη λίγο πριν συνταξιοδοτηθεί θα βελτιώσει μεν τις συντάξιμες αποδοχές των τελευταίων ετών, αλλά η επίδραση στο τελικό ποσό θα είναι περιορισμένη σε σχέση με κάποιον που κατέβαλλε αυξημένες εισφορές για πολύ μεγαλύτερο διάστημα.
Αυτό συμβαίνει επειδή για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης δεν εξετάζεται αποκλειστικά η τελευταία ασφαλιστική κατηγορία. Λαμβάνονται υπόψη οι εισφορές και οι συντάξιμες αποδοχές για τον ασφαλιστικό χρόνο που προσμετράται στον υπολογισμό της σύνταξης.
Ο e-ΕΦΚΑ έχει επισημάνει και σε παλαιότερες οδηγίες του ότι το ύψος των καταβληθεισών εισφορών διαμορφώνει αντίστοιχα τις συντάξιμες αποδοχές και, τελικά, το ανταποδοτικό τμήμα της σύνταξης.
Δεν επηρεάζεται η εθνική σύνταξη
Η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας αφορά κυρίως το ανταποδοτικό μέρος της κύριας σύνταξης. Δεν σημαίνει ότι ένας επαγγελματίας που πληρώνει την 6η κατηγορία θα πάρει μεγαλύτερη εθνική σύνταξη από κάποιον που βρίσκεται στην 1η.
Η εθνική σύνταξη διέπεται από διαφορετικούς κανόνες, ενώ η ανταποδοτική εξαρτάται από τον ασφαλιστικό χρόνο και τις εισφορές. Επομένως, η οικονομική διαφορά που δημιουργούν οι κατηγορίες αποτυπώνεται κυρίως στο δεύτερο σκέλος.
Τα χρόνια ασφάλισης παραμένουν καθοριστικά
Η ασφαλιστική κατηγορία είναι μόνο η μία πλευρά της εξίσωσης. Εξίσου σημαντικός είναι ο συνολικός χρόνος ασφάλισης, καθώς τα περισσότερα έτη οδηγούν σε υψηλότερο συντελεστή αναπλήρωσης.
Έτσι, ένας επαγγελματίας με πολλά χρόνια ασφάλισης αλλά χαμηλότερες εισφορές μπορεί να εμφανίζει διαφορετικό αποτέλεσμα από κάποιον με λιγότερα χρόνια αλλά υψηλότερη κατηγορία. Το τελικό ποσό προκύπτει από τον συνδυασμό και των δύο παραγόντων.
Τι ισχύει για όσους άλλαξαν κατηγορία
Η αλλαγή κατηγορίας από έτος σε έτος δεν δημιουργεί κάποιο πρόβλημα στον υπολογισμό. Για κάθε χρονική περίοδο λαμβάνονται υπόψη οι εισφορές που πράγματι αντιστοιχούσαν στην κατηγορία του ασφαλισμένου.
Αυτό σημαίνει ότι ένας επαγγελματίας μπορεί, για παράδειγμα, να έχει περάσει αρκετά χρόνια στην 1η κατηγορία, στη συνέχεια να επιλέξει την 3η και αργότερα την 5η. Κατά τη συνταξιοδότηση θα συνυπολογιστούν όλες αυτές οι περίοδοι και όχι μόνο η τελευταία του επιλογή.
Η χαμηλότερη εισφορά σήμερα έχει κόστος στο μέλλον
Η 1η κατηγορία περιορίζει τη μηνιαία επιβάρυνση ενός επαγγελματία, κάτι που μπορεί να είναι σημαντικό για όσους έχουν χαμηλότερο ή ασταθές εισόδημα. Ωστόσο, η συστηματική παραμονή στις χαμηλότερες κατηγορίες σημαίνει και χαμηλότερη βάση για την ανταποδοτική σύνταξη.
Αντίστροφα, η επιλογή υψηλότερης κατηγορίας αυξάνει το τρέχον ασφαλιστικό κόστος, αλλά ενισχύει τις συντάξιμες αποδοχές για το συγκεκριμένο διάστημα.
Γι’ αυτό η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως απόφαση για το ποσό που θα πληρωθεί στον e-ΕΦΚΑ τον επόμενο μήνα. Για όσους βρίσκονται ακόμη αρκετά χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση, αποτελεί ταυτόχρονα επιλογή που επηρεάζει σταδιακά το ύψος της μελλοντικής ανταποδοτικής τους σύνταξης.
- 5 λεπτά πριν Blue Carrier 2: Συνεχίζει να καίει το οχηματαγωγό – Μεγάλη επιχείρηση βόρεια της Μυκόνου
- 26 λεπτά πριν Φωτιά τώρα στην Ηλεία: Στη μάχη και εναέρια μέσα
- 1 ώρα πριν Σύνταξη και εργασία στο εξωτερικό: Πώς συνυπολογίζονται χρόνια ασφάλισης σε χώρες της ΕΕ ή σε χώρες με διμερείς συμβάσεις
