Προσωρινή και οριστική σύνταξη: Πόσο διαφέρουν και τι γίνεται με τα αναδρομικά

Η προσωρινή σύνταξη αποτελεί ουσιαστικά μια ενδιάμεση καταβολή προς τον ασφαλισμένο μέχρι να ολοκληρωθεί ο έλεγχος του φακέλου του και να εκδοθεί η οριστική συνταξιοδοτική απόφαση. Δεν αποτελεί διαφορετική σύνταξη, αλλά ένα ποσό που καταβάλλεται έναντι εκείνου που τελικά θα προσδιοριστεί από τον e-ΕΦΚΑ.

Στις ηλεκτρονικές αιτήσεις συνταξιοδότησης, η προσωρινή σύνταξη χορηγείται κατά κανόνα αυτόματα, χωρίς να απαιτείται ξεχωριστή αίτηση, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις. Ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ότι η σχετική απόφαση εκδίδεται εντός δύο μηνών από την κατάθεση των απαιτούμενων δικαιολογητικών ή, στις περιπτώσεις αναπηρίας, από την οριστικοποίηση της κρίσης των υγειονομικών επιτροπών.

Πώς υπολογίζεται η προσωρινή σύνταξη

Για σύνταξη λόγω γήρατος, όταν η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά, η προσωρινή σύνταξη αντιστοιχεί στο 80% του ποσού της οριστικής σύνταξης, όπως αυτό προκύπτει με βάση τις ισχύουσες διατάξεις. Εάν πρόκειται για μειωμένη σύνταξη, εφαρμόζεται και η αντίστοιχη μείωση. Ανάλογη πρόβλεψη ισχύει και για τη σύνταξη λόγω αναπηρίας, όπου η προσωρινή διαμορφώνεται στο 80% του ποσού που υπολογίζεται για την οριστική, λαμβανομένου υπόψη και του ποσοστού αναπηρίας.

Το γεγονός, πάντως, ότι η προσωρινή σύνταξη υπολογίζεται ως ποσοστό της οριστικής δεν σημαίνει ότι το τελικό ποσό είναι γνωστό από την αρχή. Κατά την οριστική εκκαθάριση εξετάζονται αναλυτικά ο χρόνος ασφάλισης, οι συντάξιμες αποδοχές, τυχόν διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση, καθώς και άλλα στοιχεία που μπορεί να επηρεάζουν τον τελικό υπολογισμό.

Τι συμβαίνει όταν εκδοθεί η οριστική

Με την έκδοση της οριστικής απόφασης γίνεται η τελική εκκαθάριση. Ο e-ΕΦΚΑ υπολογίζει πόση σύνταξη δικαιούνταν ο ασφαλισμένος για όλο το διάστημα από την έναρξη του συνταξιοδοτικού του δικαιώματος και αφαιρεί τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί ως προσωρινή σύνταξη ή, όπου υπάρχει, ως προκαταβολή.

Εάν η οριστική σύνταξη είναι υψηλότερη από την προσωρινή, η διαφορά για τους μήνες που μεσολάβησαν καταβάλλεται αναδρομικά στον συνταξιούχο. Δεν καταβάλλεται δηλαδή ξανά ολόκληρη η σύνταξη για το ίδιο διάστημα, αλλά μόνο η διαφορά που προκύπτει μετά τον συμψηφισμό των ποσών που έχουν ήδη δοθεί.

Έτσι, για παράδειγμα, εάν ένας ασφαλισμένος λάμβανε προσωρινά 800 ευρώ τον μήνα και η οριστική σύνταξη προσδιοριστεί στα 1.000 ευρώ, προκύπτει διαφορά 200 ευρώ για κάθε μήνα που καλύπτει η εκκαθάριση, πριν συνυπολογιστούν τυχόν κρατήσεις ή άλλες υποχρεώσεις.

Και αν έχουν δοθεί περισσότερα χρήματα;

Υπάρχει και το αντίστροφο ενδεχόμενο. Εάν από τον τελικό έλεγχο προκύψει ότι δεν υπήρχε δικαίωμα συνταξιοδότησης ή ότι είχαν δηλωθεί ανακριβή στοιχεία, ο e-ΕΦΚΑ προβλέπει ότι τα ποσά που καταβλήθηκαν χωρίς να οφείλονται μπορούν να αναζητηθούν ως αχρεωστήτως καταβληθέντα.

Αν ο ασφαλισμένος είχε λάβει προκαταβολή σύνταξης, τα ποσά αυτά επίσης συμψηφίζονται με τα αναδρομικά που προκύπτουν κατά την έκδοση της προσωρινής ή της οριστικής απόφασης.

Τι μπορεί να επηρεάσει τα αναδρομικά

Το καθαρό ποσό που τελικά θα πιστωθεί μπορεί να διαφοροποιηθεί από τυχόν ασφαλιστικές οφειλές, κρατήσεις ή άλλους συμψηφισμούς. Ειδικά στις περιπτώσεις οφειλών προς τον e-ΕΦΚΑ, προβλέπεται υπό προϋποθέσεις παρακράτηση ποσών και από τα αναδρομικά της οριστικής σύνταξης.

Συνεπώς, η βασική διαφορά μεταξύ προσωρινής και οριστικής σύνταξης είναι ότι η πρώτη αποτελεί μια ενδιάμεση πληρωμή με βάση έναν προκαταρκτικό υπολογισμό, ενώ η δεύτερη αποτυπώνει το τελικό συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Με την οριστική απόφαση γίνεται ο συνολικός λογαριασμός και τυχόν θετική διαφορά αποδίδεται στον δικαιούχο αναδρομικά.

Περισσότερα:

Επικουρικές: Γιατί ασφαλισμένοι με ίδια κύρια σύνταξη μπορεί να παίρνουν διαφορετικά ποσά

Αναδρομικά: Ποιες κατηγορίες έχουν εκκρεμείς απαιτήσεις και από πού προκύπτουν

ΑΑΔΕ: Έως 31 Οκτωβρίου οι αιτήσεις για εναλλακτική φορολόγηση συνταξιούχων εξωτερικού

Αναπηρικές συντάξεις: Πώς συνδέονται ποσοστό αναπηρίας, ΚΕΠΑ και ύψος σύνταξης