Αναπηρικές συντάξεις: Πώς συνδέονται ποσοστό αναπηρίας, ΚΕΠΑ και ύψος σύνταξης
Το ποσοστό αναπηρίας, η πιστοποίησή του από τα Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ), ο χρόνος ασφάλισης και οι αποδοχές πάνω στις οποίες έχουν καταβληθεί εισφορές αποτελούν τα βασικά στοιχεία που καθορίζουν τόσο το δικαίωμα όσο και το ύψος μιας σύνταξης λόγω αναπηρίας.
Το πρώτο βήμα είναι η πιστοποίηση της αναπηρίας από τα ΚΕΠΑ. Η αρμόδια υγειονομική επιτροπή καθορίζει, μεταξύ άλλων, το ποσοστό αναπηρίας και τη διάρκειά της, ενώ εξετάζει εάν πληρούνται οι απαιτούμενες ιατρικές προϋποθέσεις για τη χορήγηση συγκεκριμένων ασφαλιστικών ή κοινωνικών παροχών.
Η απόφαση των ΚΕΠΑ, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτομάτως και απονομή σύνταξης. Για να θεμελιωθεί συνταξιοδοτικό δικαίωμα πρέπει παράλληλα να πληρούνται και οι ασφαλιστικές προϋποθέσεις που θέτει ο e-ΕΦΚΑ. Για σύνταξη αναπηρίας από κοινή νόσο, το ελάχιστο ποσοστό αναπηρίας για μισθωτούς και μη μισθωτούς είναι σήμερα 50%, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος ασφάλισης.
Τα τρία «σκαλοπάτια» του ποσοστού αναπηρίας
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ποσοστό που θα αναγράψει η γνωμάτευση των ΚΕΠΑ, καθώς επηρεάζει το τμήμα της εθνικής σύνταξης που καταβάλλεται στον δικαιούχο.
Σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ, για ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω καταβάλλεται ολόκληρο το ποσό της εθνικής σύνταξης. Για ποσοστό από 67% έως 79,99%, η εθνική σύνταξη μειώνεται κατά 25%, δηλαδή χορηγείται το 75% του ποσού. Για ποσοστό από 50% έως 66,99%, η μείωση φτάνει το 50%, με αποτέλεσμα να καταβάλλεται το μισό ποσό της εθνικής σύνταξης.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι το ποσοστό αναπηρίας δεν μειώνει με τον ίδιο τρόπο ολόκληρη τη σύνταξη. Όπως διευκρινίζει ο e-ΕΦΚΑ, επηρεάζει μόνο το κομμάτι της εθνικής σύνταξης. Το ανταποδοτικό μέρος εξακολουθεί να υπολογίζεται με βάση τον ασφαλιστικό χρόνο, τις συντάξιμες αποδοχές και τις εισφορές του ασφαλισμένου.
Για το 2026, το πλήρες ποσό της εθνικής σύνταξης για 20 έτη ασφάλισης έχει διαμορφωθεί στα 446,87 ευρώ. Έτσι, ενδεικτικά και εφόσον ο ασφαλισμένος δικαιούται το συγκεκριμένο πλήρες ποσό, αναπηρία από 67% έως 79,99% αντιστοιχεί σε περίπου 335,15 ευρώ εθνικής σύνταξης, ενώ για αναπηρία από 50% έως 66,99% το ποσό περιορίζεται περίπου στα 223,44 ευρώ. Σε αυτά προστίθεται το ανταποδοτικό τμήμα της σύνταξης.
Ο χρόνος ασφάλισης παραμένει καθοριστικός
Το ποσοστό των ΚΕΠΑ από μόνο του δεν αρκεί. Ο ασφαλισμένος πρέπει να διαθέτει και τις απαιτούμενες ημέρες ή τα έτη ασφάλισης.
Στις βασικές περιπτώσεις προβλέπονται τουλάχιστον 15 έτη ή 4.500 ημέρες ασφάλισης, ή εναλλακτικά πέντε έτη – 1.500 ημέρες, από τις οποίες τουλάχιστον 600 ημέρες πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί μέσα στην τελευταία πενταετία πριν από την επέλευση της αναπηρίας. Για τους ασφαλισμένους μικρότερης ηλικίας προβλέπονται ειδικότερες, ευνοϊκότερες προϋποθέσεις.
Για ασφαλισμένους με λιγότερα από 15 χρόνια ασφάλισης, ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ότι το πλήρες ποσό της εθνικής σύνταξης λόγω αναπηρίας έχει διαμορφωθεί από την 1η Ιανουαρίου 2026 στα 402,19 ευρώ, πριν εφαρμοστεί τυχόν μείωση λόγω του ποσοστού αναπηρίας.
Τι συμβαίνει αν αλλάξει το ποσοστό
Η γνωμάτευση των ΚΕΠΑ μπορεί να έχει συγκεκριμένη διάρκεια ή, σε ορισμένες παθήσεις, να είναι επ’ αόριστον. Εάν σε επανεξέταση μεταβληθεί το ποσοστό αναπηρίας, μπορεί να αλλάξει αντίστοιχα και το ποσό της εθνικής σύνταξης. Έτσι, μία μετάβαση, για παράδειγμα, από ποσοστό κάτω του 67% σε ποσοστό άνω του 67% μπορεί να μεταβάλει το τμήμα της εθνικής σύνταξης που καταβάλλεται.
Συνεπώς, το τελικό ποσό μιας αναπηρικής σύνταξης δεν προκύπτει μόνο από έναν αριθμό στη γνωμάτευση των ΚΕΠΑ. Το ποσοστό αναπηρίας ανοίγει ή περιορίζει το δικαίωμα και επηρεάζει την εθνική σύνταξη, ενώ τα χρόνια ασφάλισης και οι εισφορές καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό το συνολικό ποσό που θα καταλήξει στον συνταξιούχο.
- 7 λεπτά πριν ΕΛΣΤΑΤ: Πόσα ξοδεύουν τα νοικοκυριά κάθε μήνα – Τρόφιμα και ενοίκιο πιέζουν τον προϋπολογισμό
- 21 λεπτά πριν ΑΑΔΕ: Έως 31 Οκτωβρίου οι αιτήσεις για εναλλακτική φορολόγηση συνταξιούχων εξωτερικού
- 22 λεπτά πριν Προσωρινή και οριστική σύνταξη: Πόσο διαφέρουν και τι γίνεται με τα αναδρομικά
