Δημόσιο: Νέο βαθμολόγιο και εξετάσεις ΑΣΕΠ για τους προϊσταμένους

Βαθιές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται, αξιολογούνται και διεκδικούν θέσεις ευθύνης οι δημόσιοι υπάλληλοι φέρνει το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών.

Το νομοθέτημα των 114 άρθρων δεν περιορίζεται σε μια τεχνική αναδιάταξη του βαθμολογίου. Αντίθετα, επιχειρεί να συνδέσει την υπηρεσιακή εξέλιξη με τις δεξιότητες και την απόδοση, θεσπίζει γραπτή εξέταση υπό την ευθύνη του ΑΣΕΠ για τους υποψήφιους προϊσταμένους και αναδιοργανώνει εκ βάθρων το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.

Τι σημαίνει το νέο βαθμολόγιο για τους δημόσιους υπαλλήλους

Στον πυρήνα της μεταρρύθμισης βρίσκεται η καθιέρωση επτά βαθμών για τους υπαλλήλους των κατηγοριών ΠΕ, ΤΕ, ΔΕ και ΥΕ. Η νέα κλίμακα ξεκινά από τον βαθμό Ζ΄ και φτάνει έως τον βαθμό Α΄:

• Ζ΄: Νεοεισερχόμενος υπάλληλος
• ΣΤ΄: Υπάλληλος μικρής εμπειρίας
• Ε΄: Υπάλληλος μεσαίας εμπειρίας
• Δ΄: Υπάλληλος αυξημένης εμπειρίας
• Γ΄: Εξειδικευμένο στέλεχος
• Β΄: Ανώτερο στέλεχος
• Α΄: Ανώτατο στέλεχος

Το σχέδιο νόμου αποσυνδέει, τουλάχιστον σε θεσμικό επίπεδο, την προαγωγή από την απλή παρέλευση του χρόνου. Έτσι, η συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών δεν θα οδηγεί αυτομάτως στον επόμενο βαθμό.

Για να προαχθεί ένας υπάλληλος, θα πρέπει να διαθέτει επαρκή στοιχεία και στις εννέα δεξιότητες του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων. Τα υπηρεσιακά συμβούλια θα εξετάζουν τις αξιολογήσεις και θα καταρτίζουν κάθε Απρίλιο πίνακες προακτέων και μη προακτέων.

Πόσα χρόνια απαιτούνται για την προαγωγή

Ο ελάχιστος χρόνος παραμονής σε κάθε βαθμό διαφοροποιείται ανά εκπαιδευτική κατηγορία. Για τους υπαλλήλους ΠΕ προβλέπονται δύο χρόνια στον βαθμό Ζ΄, τέσσερα στον ΣΤ΄ και από πέντε χρόνια στους βαθμούς Ε΄ και Δ΄.

Για την κατηγορία ΤΕ απαιτούνται δύο, πέντε, έξι και έξι χρόνια αντίστοιχα. Στην κατηγορία ΔΕ τα χρονικά διαστήματα διαμορφώνονται σε δύο, οκτώ, οκτώ και επτά χρόνια, ενώ για τους υπαλλήλους ΥΕ προβλέπονται δύο χρόνια στον Ζ΄, δώδεκα στον ΣΤ΄ και έντεκα στον Ε΄.

Το σχέδιο νόμου προβλέπει, ωστόσο, ταχύτερη εξέλιξη για συγκεκριμένες κατηγορίες:

• Οι κάτοχοι συναφούς διδακτορικού μπορούν να κερδίσουν συνολικά έξι χρόνια.
• Οι κάτοχοι συναφούς μεταπτυχιακού ή integrated master μπορούν να κερδίσουν δύο χρόνια.
• Οι απόφοιτοι της ΕΣΔΔΑ εισέρχονται στον βαθμό Ε΄.
• Οι υπάλληλοι υψηλής απόδοσης επί τρία συνεχόμενα έτη μπορούν να μειώσουν κατά ένα έτος τον χρόνο προαγωγής.
• Προβλέπονται μειώσεις και για υπαλλήλους ΔΕ με πιστοποιημένους τίτλους επαγγελματικής κατάρτισης.

Η συνάφεια των μεταπτυχιακών και διδακτορικών τίτλων θα κρίνεται από το αρμόδιο υπηρεσιακό συμβούλιο, ενώ ο υπάλληλος θα μπορεί να υποβάλει ένσταση σε ειδική τριμελή επιτροπή με συμμετοχή μελών του ΑΣΕΠ.

Πώς θα γίνεται η επιλογή προϊσταμένων

Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τη δημιουργία ηλεκτρονικού Μητρώου Υποψηφίων Προϊσταμένων, το οποίο θα τηρεί το ΑΣΕΠ.

Στο Μητρώο θα μπορούν να εντάσσονται υπάλληλοι ΠΕ και ΤΕ που διαθέτουν τουλάχιστον βαθμό Ε΄, έχουν συμπληρώσει τρία χρόνια πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας και επιθυμούν να διεκδικήσουν θέση προϊσταμένου Τμήματος, Διεύθυνσης ή Γενικής Διεύθυνσης.

Η είσοδος, όμως, δεν θα γίνεται μόνο με βάση τον υπηρεσιακό φάκελο. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να συμμετέχουν σε ενιαία γραπτή εξέταση, την οποία θα οργανώνει το ΑΣΕΠ τουλάχιστον μία φορά ανά τετραετία.

Η εξέταση θα μπορεί να περιλαμβάνει:

• ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής,
• ανάπτυξη κειμένου,
• δοκιμασίες γνώσεων,
• αξιολόγηση δεξιοτήτων,
• δοκιμασίες αποτελεσματικότητας στην άσκηση καθηκόντων ευθύνης.

Η βαθμολογία θα αποτυπώνεται σε κλίμακα από 1 έως 1.000 μόρια. Μετά την εξέταση, το ΑΣΕΠ θα δημοσιοποιεί τα θέματα και τις απαντήσεις της δοκιμασίας γνώσεων, καθώς και ενδεικτικά παραδείγματα από τα υπόλοιπα εργαλεία αξιολόγησης.

Πόσο θα μετρά η γραπτή εξέταση

Η βαρύτητα της εξέτασης θα είναι ιδιαίτερα υψηλή, ειδικά για τις θέσεις Διεύθυνσης και Τμήματος.

Για τους προϊσταμένους Διεύθυνσης, η τελική βαθμολογία θα διαμορφώνεται ως εξής:

• 55% από τη γραπτή εξέταση,
• 20% από την άσκηση καθηκόντων ευθύνης,
• 15% από την εργασιακή εμπειρία,
• 10% από τα τυπικά και εκπαιδευτικά προσόντα.

Το ίδιο ποσοστό, 55%, προβλέπεται για τη γραπτή εξέταση των υποψηφίων προϊσταμένων Τμήματος. Εκεί, η εργασιακή εμπειρία θα μετρά κατά 20%, η προηγούμενη άσκηση καθηκόντων ευθύνης κατά 15% και τα εκπαιδευτικά προσόντα κατά 10%.

Για τις Γενικές Διευθύνσεις προβλέπεται επιπλέον ειδική δοκιμασία. Η τελική μοριοδότηση θα λαμβάνει υπόψη τα προσόντα, την εμπειρία, τις προηγούμενες θέσεις ευθύνης, τη γραπτή εξέταση και τη συγκεκριμένη δοκιμασία.

Ποιος θα έχει τον τελευταίο λόγο

Εδώ εντοπίζεται και το βασικό πολιτικό σημείο της μεταρρύθμισης.

Τα αρμόδια συμβούλια θα ελέγχουν τις προϋποθέσεις, θα μοριοδοτούν τους υποψηφίους και θα καταρτίζουν τους πίνακες κατάταξης. Για τις θέσεις Διεύθυνσης και Τμήματος, όμως, ο υπουργός ή το ανώτατο όργανο διοίκησης του φορέα θα επιλέγει μεταξύ των υποψηφίων με τις υψηλότερες βαθμολογίες.

Τετραετής θητεία και υποχρεωτική επιμόρφωση

Οι νέοι προϊστάμενοι θα υπηρετούν με θητεία που συνδέεται με το έτος έκδοσης της προκήρυξης και λήγει αυτοδικαίως κατά το τέταρτο έτος.

Όσοι αναλαμβάνουν για πρώτη φορά καθήκοντα προϊσταμένου Τμήματος ή Διεύθυνσης θα παρακολουθούν υποχρεωτικό πρόγραμμα επιμόρφωσης του ΕΚΔΔΑ.

Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει την πρόωρη παύση προϊσταμένου σε περιπτώσεις σοβαρών πειθαρχικών κυρώσεων, διαθεσιμότητας, αργίας ή άρνησης συμμετοχής στη διαδικασία αξιολόγησης.

Πώς αναδιοργανώνεται το ΕΚΔΔΑ

Το δεύτερο μεγάλο σκέλος του νομοσχεδίου αφορά τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.

Στη νέα οργανωτική δομή εντάσσονται:

• η Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης,
• η Ακαδημία Επαγγελματικής Ανάπτυξης Δημοσίων Υπαλλήλων,
• η Ακαδημία Ηγεσίας,
• το Εργαστήριο Καινοτομίας Δημόσιων Πολιτικών.

Το ΕΚΔΔΑ αποκτά επίσης ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα, ψηφιακές πλατφόρμες εκπαίδευσης και δημόσια προσβάσιμο ψηφιακό αποθετήριο με μελέτες, έρευνες, εκπαιδευτικό υλικό και εκθέσεις πολιτικής.

Αλλάζει και ο εισαγωγικός διαγωνισμός της ΕΣΔΔΑ. Θα διεξάγεται σε τρία στάδια, θα ολοκληρώνεται μέσα σε έξι μήνες και θα περιλαμβάνει ηλεκτρονικές δοκιμασίες γνωστικών ικανοτήτων, εξετάσεις σε διοίκηση, οικονομικά, δεδομένα ή δίκαιο, αγγλική γλώσσα και δημόσια προφορική εξέταση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι το 50% των ετήσιων θέσεων θα κατευθύνεται σε υποψηφίους συγκεκριμένων τεχνολογικών, μηχανικών, πληροφορικών και οικονομικών ειδικοτήτων, εφόσον υπάρχουν αρκετοί επιτυχόντες.

Οι υπόλοιπες ρυθμίσεις που ξεχωρίζουν

Πέρα από το βαθμολόγιο και το ΕΚΔΔΑ, το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει ένα ευρύ πακέτο διατάξεων. Μεταξύ άλλων:

• Παρατείνει έως την 1η Ιανουαρίου 2028 την κατάργηση παλαιών πειθαρχικών συμβουλίων.
• Δημιουργεί ειδικό ηλεκτρονικό σύστημα καταχώρισης αμετάκλητων ποινών οριστικής παύσης.
• Προβλέπει αυξημένη μοριοδότηση για πιστοποιημένη γνώση της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας.
• Ρυθμίζει την καταγραφή του χρόνου εργασίας σε δημόσιους φορείς με ψηφιακή κάρτα.
• Επιτρέπει σε εκλογείς να ζητούν την κατανομή τους σε εκλογικό τμήμα με ευχερή πρόσβαση.
• Τροποποιεί προθεσμίες και διαδικασίες που αφορούν την επιστολική ψήφο.
• Ρυθμίζει τη στελέχωση της Γενικής Γραμματείας Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων.

Πότε θα εφαρμοστούν οι αλλαγές

Το νέο σύστημα βαθμολογικής εξέλιξης δεν θα ενεργοποιηθεί αμέσως. Η πρώτη εφαρμογή του θα ξεκινήσει μετά την οριστικοποίηση των πρώτων αξιολογήσεων που θα χρησιμοποιούν τους νέους Δείκτες Ανάπτυξης Σταδιοδρομίας.

Αντίθετα, οι θέσεις προϊσταμένων των οποίων η θητεία έχει λήξει ή λήγει μέσα στο 2026 προβλέπεται να προκηρυχθούν με βάση το νέο σύστημα. Οι εκκρεμείς διαδικασίες του προηγούμενου καθεστώτος θα συνεχιστούν μόνο εφόσον ολοκληρωθούν μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη ισχύος του νόμου.