Ψευδής αυτοαπασχόληση: Πότε ο συνεργάτης ψηφιακής πλατφόρμας θεωρείται μισθωτός

Νέους κανόνες για τη ψευδή αυτοαπασχόληση στις ψηφιακές πλατφόρμες φέρνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, επιχειρώντας να ξεκαθαρίσει πότε ένας συνεργάτης λειτουργεί πραγματικά ως ελεύθερος επαγγελματίας και πότε εργάζεται, στην πράξη, ως μισθωτός.

Το ζήτημα αφορά εκατομμύρια ανθρώπους οι οποίοι παρέχουν υπηρεσίες μέσω ψηφιακών εφαρμογών. Πολλοί εμφανίζονται συμβατικά ως ανεξάρτητοι συνεργάτες, παρότι η πλατφόρμα μπορεί να καθορίζει κρίσιμες πλευρές της καθημερινής εργασίας τους.

Πότε υπάρχει ψευδής αυτοαπασχόληση

Η ψευδής αυτοαπασχόληση εμφανίζεται όταν ένας εργαζόμενος χαρακτηρίζεται τυπικά ως αυτοαπασχολούμενος, αλλά παρέχει τις υπηρεσίες του υπό συνθήκες που παραπέμπουν σε εξαρτημένη εργασία.

Στην περίπτωση αυτή, ο συμβατικός χαρακτηρισμός δεν αποτυπώνει απαραίτητα την καθημερινή πραγματικότητα. Ο εργαζόμενος μπορεί να εμφανίζεται ως ανεξάρτητος συνεργάτης, ενώ η πλατφόρμα οργανώνει την απασχόλησή του, ελέγχει τον τρόπο παροχής της εργασίας ή επηρεάζει ουσιαστικά τις επαγγελματικές επιλογές του.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Ένας πραγματικά αυτοαπασχολούμενος επιλέγει με ουσιαστική ελευθερία πότε και πώς θα εργαστεί, ποιες αναθέσεις θα αποδεχθεί και με πόσες επιχειρήσεις θα συνεργαστεί. Αντίθετα, όταν η πλατφόρμα ασκεί διεύθυνση και έλεγχο, δημιουργούνται ενδείξεις εξαρτημένης εργασίας.

Η ευρωπαϊκή οδηγία αλλάζει το βάρος απόδειξης

Η οδηγία (Ε.Ε.) 2024/2831 στρέφει την προσοχή στην πραγματική λειτουργία της εργασιακής σχέσης. Έτσι, τα τυπικά χαρακτηριστικά μιας σύμβασης δεν αρκούν πλέον από μόνα τους για να καθορίσουν το καθεστώς ενός εργαζομένου.

Όταν τα πραγματικά στοιχεία δείχνουν ότι η ψηφιακή πλατφόρμα ασκεί διεύθυνση και έλεγχο, ενεργοποιείται το τεκμήριο ύπαρξης σχέσης εργασίας. Τότε η πλατφόρμα καλείται να αποδείξει ότι ο συνεργάτης της διαθέτει πραγματική επαγγελματική αυτονομία.

Η αλλαγή αυτή μεταφέρει το βάρος απόδειξης. Μέχρι σήμερα, ο εργαζόμενος έπρεπε συχνά να αποδείξει ότι, παρά τη σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών, εργαζόταν στην πραγματικότητα ως μισθωτός. Με τη νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση, η πλατφόρμα θα πρέπει να τεκμηριώνει ότι η συνεργασία δεν υποκρύπτει εξαρτημένη εργασία.

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Η Ελλάδα έχει ήδη θεσπίσει ειδικό πλαίσιο για την εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών με τον νόμο 4808/2021, γνωστό και ως νόμο Χατζηδάκη.

Το ελληνικό μοντέλο προβλέπει τεκμήριο ανεξάρτητης παροχής υπηρεσιών όταν ο συνεργάτης διαθέτει ουσιαστική ελευθερία ως προς:

• Τον χρόνο εργασίας.
• Την αποδοχή ή την απόρριψη αναθέσεων.
• Τη δυνατότητα συνεργασίας με περισσότερες ψηφιακές πλατφόρμες.

Ωστόσο, η ευρωπαϊκή οδηγία ακολουθεί διαφορετική αφετηρία. Δεν περιορίζεται στους όρους της σύμβασης, αλλά ζητά να εξετάζεται πώς λειτουργεί στην πράξη η σχέση ανάμεσα στον εργαζόμενο και την πλατφόρμα.

Χρυσούλα Κέντσου Δρακάκη

Η Χρυσούλα Κέντσου-Δρακάκη είναι δημοσιογράφος και καλύπτει θέματα ΑΣΕΠ με ειδίκευση στην Υγεία και στην Ψυχαγωγία. Εχει σπουδάσει αθλητική δημοσιογραφία και λογοτεχνική μετάφραση, διόρθωση - επιμέλεια κειμένων. Προϋπηρεσία στο Epixeiro.gr και στο Healthweb.gr.

Όλα τα άρθρα

Περισσότερα:

Ακρίβεια: Το εισόδημα δεν φτάνει – Τα νοικοκυριά περιορίζουν συνεχώς τις αγορές τους

Αγροτικές ενισχύσεις: Ποιο βασικό δικαιολογητικό καταργείται για 24.000 νέους αγρότες

Γονικές παροχές και δωρεές: Οι 3 κατηγορίες συγγένειας και ο φόρος που πληρώνει καθεμία

Ενοίκια: Ποιο θα είναι το μοναδικό αποδεικτικό πληρωμής από την 1η Οκτωβρίου