Πιστοληπτική ικανότητα: Πώς θα αξιολογούνται ιδιώτες και επιχειρήσεις
Έναν ενιαίο «οικονομικό βαθμό» θα μπορούν να λαμβάνουν πολίτες και επιχειρήσεις, με βάση το εισόδημα, την περιουσία, τις οφειλές και τη συνέπεια στις πληρωμές τους προς το Δημόσιο. Η αξιολόγηση δεν θα εξετάζει απλώς αν υπάρχουν χρέη, αλλά κυρίως αν αυτά εξυπηρετούνται, έχουν ρυθμιστεί και μπορούν να αποπληρωθούν με βάση την πραγματική οικονομική κατάσταση του οφειλέτη.
Το νέο σύστημα πιστοληπτικής βαθμολόγησης εντάσσεται στο πλαίσιο που δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση της κατακερματισμένης πληροφόρησης σχετικά με τις οφειλές πολιτών και επιχειρήσεων. Η βαθμολογία θα παράγεται αυτοματοποιημένα, με επεξεργασία οικονομικών δεδομένων από φορείς του Δημοσίου και χρήση αλγορίθμων.
Έξι βαθμίδες για τους πολίτες
Για τα φυσικά πρόσωπα προβλέπεται κλίμακα έξι διαβαθμίσεων. Η ανώτερη κατηγορία θα είναι η Α, ενώ η χαμηλότερη η D.
Οι βαθμίδες διαμορφώνονται ως εξής:
- Α: Εξαιρετική πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα.
- Α-: Πολύ υψηλή πιστοληπτική ικανότητα.
- Β: Υψηλή πιστοληπτική ικανότητα.
- Β-: Μέτρια πιστοληπτική ικανότητα.
- C: Χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα.
- D: Εξαιρετικά χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα.
Η κατάταξη δεν θα εξαρτάται μόνο από το συνολικό ποσό των οφειλών. Το σύστημα θα επιχειρεί να υπολογίσει την ικανότητα αποπληρωμής, την οικονομική συμπεριφορά και την πιθανότητα αθέτησης υποχρεώσεων προς φορείς του δημόσιου τομέα.
Δέκα «σκαλοπάτια» για τις επιχειρήσεις
Περισσότερες διαβαθμίσεις προβλέπονται για τα νομικά πρόσωπα, καθώς οι επιχειρήσεις διαφέρουν σημαντικά ως προς το μέγεθος, τον κύκλο εργασιών και το αντικείμενο δραστηριότητας.
Η κλίμακα θα περιλαμβάνει τις βαθμίδες:
Α, Α-, Β1, Β2, Β-1, Β-2, C1, C2, C- και D.
Οι δύο κατηγορίες Β αντιστοιχούν σε υψηλή πιστοληπτική ικανότητα, οι Β-1 και Β-2 σε μέτρια, ενώ οι κατηγορίες C αποτυπώνουν χαμηλότερη οικονομική αξιολόγηση. Στο κατώτερο άκρο βρίσκεται η βαθμίδα D.
Για την αξιολόγηση μιας επιχείρησης θα λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, ο δηλωμένος κύκλος εργασιών, τα οικονομικά αποτελέσματα, το μέγεθος, ο κλάδος δραστηριότητας και ο κερδοσκοπικός ή μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας της.
Ποια δεδομένα θα εξετάζει το σύστημα
Βασική πηγή πληροφόρησης θα αποτελούν οι βάσεις δεδομένων της ΑΑΔΕ. Από τις φορολογικές δηλώσεις θα αντλούνται στοιχεία για τα εισοδήματα, τις δαπάνες, τα ακίνητα και την επιχειρηματική δραστηριότητα.
Στην αξιολόγηση θα μπορούν να συνεκτιμώνται:
- στοιχεία από τα έντυπα Ε1, Ε2, Ε3 και Ν,
- η περιουσιακή εικόνα και ο ΕΝΦΙΑ,
- οι βεβαιωμένες φορολογικές οφειλές,
- οι πληρωμές και οι ενεργές ρυθμίσεις,
- ενδείξεις για μέτρα αναγκαστικής είσπραξης,
- ασφαλιστικές οφειλές που τηρούνται στο ΚΕΑΟ,
- στοιχεία για πτωχεύσεις και πλειστηριασμούς.
Ο αρχικός σχεδιασμός του συστήματος αφορά κυρίως τη συγκέντρωση και επεξεργασία στοιχείων οικονομικής συμπεριφοράς από φορείς του Δημοσίου. Η προβλεπόμενη ανταλλαγή βαθμολογιών με άλλους φορείς αξιολόγησης αποσκοπεί στη δημιουργία πληρέστερης εικόνας της πιστοληπτικής κατάστασης.
Το εισόδημα δεν θα εξετάζεται απομονωμένα
Κρίσιμο στοιχείο είναι η σχέση μεταξύ εισοδήματος και υποχρεώσεων. Δύο πολίτες με το ίδιο ετήσιο εισόδημα δεν είναι βέβαιο ότι θα λάβουν την ίδια βαθμολογία, εφόσον διαφέρουν ως προς το ύψος των χρεών και τον τρόπο με τον οποίο τα εξυπηρετούν.
Το σύστημα θα εξετάζει τόσο τη σημερινή οικονομική εικόνα όσο και την εξέλιξή της μέσα στον χρόνο. Θα μπορεί επίσης να συγκρίνει κάθε πρόσωπο ή επιχείρηση με άλλους που διαθέτουν παρόμοια χαρακτηριστικά.
Για παράδειγμα, ένας μισθωτός δεν θα αξιολογείται με τα ίδια ακριβώς δεδομένα με έναν ελεύθερο επαγγελματία ή έναν αγρότη. Αντίστοιχα, μια πολύ μικρή επιχείρηση παροχής υπηρεσιών δεν θα συγκρίνεται απευθείας με μια βιομηχανική εταιρεία που εμφανίζει κύκλο εργασιών δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Τρία παραδείγματα για τη βαθμολογία
Παράδειγμα 1: Ένας εργαζόμενος με σταθερό εισόδημα έχει μικρή φορολογική οφειλή, την οποία έχει εντάξει σε ρύθμιση και πληρώνει χωρίς καθυστέρηση. Η ύπαρξη του χρέους δεν σημαίνει αυτομάτως χαμηλή βαθμολογία, καθώς θα εξετάζεται η συνέπεια στην εξυπηρέτησή του.
Παράδειγμα 2: Ένας φορολογούμενος δηλώνει υψηλότερο εισόδημα, αλλά έχει συσσωρευμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές, χαμένες ρυθμίσεις και εκκρεμή μέτρα αναγκαστικής είσπραξης. Παρά τη μεγαλύτερη οικονομική επιφάνεια, η αξιολόγησή του μπορεί να είναι δυσμενέστερη.
Παράδειγμα 3: Μια μικρή επιχείρηση έχει περιορισμένο κύκλο εργασιών, αλλά σταθερή κερδοφορία και συνεπή συμπεριφορά απέναντι στην εφορία και στον ΕΦΚΑ. Μπορεί να αξιολογηθεί θετικότερα από μια μεγαλύτερη εταιρεία με υψηλές πωλήσεις, αλλά συνεχείς καθυστερήσεις και αυξανόμενα χρέη.
Τα παραδείγματα είναι ενδεικτικά. Η τελική κατηγορία θα προκύπτει από τη συνολική επεξεργασία των διαθέσιμων δεδομένων και όχι από ένα μεμονωμένο οικονομικό στοιχείο.
Δεν πρόκειται απλώς για έναν δεύτερο «Τειρεσία»
Η νέα βαθμολόγηση δεν ταυτίζεται με το αρχείο της Τειρεσίας. Η Τειρεσίας συγκεντρώνει δεδομένα που συνδέονται κυρίως με την οικονομική συμπεριφορά προς τον χρηματοπιστωτικό τομέα και μπορεί, ύστερα από αίτημα τράπεζας, να παρέχει βαθμολόγηση που χρησιμοποιείται κατά την εξέταση ενός δανείου. Η τελική απόφαση χρηματοδότησης εξακολουθεί να λαμβάνεται από κάθε τράπεζα βάσει της δικής της πιστωτικής πολιτικής.
Το κρατικό σύστημα εστιάζει καταρχάς στη συμπεριφορά απέναντι στους φορείς του Δημοσίου, όπως η ΑΑΔΕ και το ΚΕΑΟ. Στόχος είναι να συμπληρωθεί η εικόνα που μέχρι σήμερα ήταν κατανεμημένη σε διαφορετικές βάσεις δεδομένων.
Τι μπορεί να επηρεάζει η αξιολόγηση
Η πιστοληπτική βαθμολογία μπορεί να χρησιμοποιείται για την καλύτερη εκτίμηση του κινδύνου πριν από μια οικονομική συναλλαγή. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια χαμηλή βαθμίδα θα επιφέρει αυτομάτως αποκλεισμό από δάνειο, ρύθμιση ή εμπορική συμφωνία.
Η βαθμολογία αποτελεί ένα εργαλείο πληροφόρησης και όχι από μόνη της απόφαση έγκρισης ή απόρριψης. Οι τράπεζες, οι επιχειρήσεις ή οι δημόσιοι φορείς θα μπορούν να τη συνεκτιμούν μαζί με τα υπόλοιπα δεδομένα που διαθέτουν και τους κανόνες που εφαρμόζουν.
Απαιτείται επομένως προσοχή στη διατύπωση ότι «όλες οι συναλλαγές θα καθορίζονται» αποκλειστικά από τον συγκεκριμένο βαθμό. Στην πράξη, το πιστοποιητικό θα αποτελεί έναν επιπλέον δείκτη φερεγγυότητας και όχι τον μοναδικό παράγοντα που κρίνει κάθε συναλλαγή.
Πότε θα εκδίδεται το πιστοποιητικό
Με βάση το νέο πλαίσιο, ο ενδιαφερόμενος θα εισέρχεται στην ηλεκτρονική υπηρεσία και θα υποβάλλει αίτημα για την έκδοση της βαθμολογίας του. Το πιστοποιητικό προβλέπεται να αποστέλλεται ηλεκτρονικά μέσα σε 24 ώρες και να έχει ισχύ τριών μηνών.
Η χρονικά περιορισμένη διάρκεια είναι σημαντική, καθώς η οικονομική κατάσταση ενός πολίτη ή μιας επιχείρησης μπορεί να αλλάξει. Μια οφειλή μπορεί να εξοφληθεί ή να ρυθμιστεί, ενώ μια επιχείρηση μπορεί να εμφανίσει διαφορετικό κύκλο εργασιών και νέες υποχρεώσεις.
- 16 λεπτά πριν ΚΥΣΕΑ: Εξοπλιστικά προγράμματα 4,2 δισ. ευρώ – Στο επίκεντρο η «Ασπίδα του Αχιλλέα»
- 29 λεπτά πριν Αττική: Ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση 388 καμερών για παραβιάσεις κόκκινου σηματοδότη
- 36 λεπτά πριν Ελεύθερο κάμπινγκ: Τι επιτρέπεται για σκηνές, αυτοκινούμενα και ιδιωτικά οικόπεδα
