Πρέπει τελικά να πίνουμε καφέ αμέσως μόλις ξυπνάμε; Τι λένε οι ειδικοί

07 Μαΐου 2026, 06:30

6 λεπτά

Πρέπει τελικά να πίνουμε καφέ αμέσως μόλις ξυπνάμε; Τι λένε οι ειδικοί

Τι προτείνουν τελικά οι ειδικοί (φωτογραφια αρχειου)

Για πολλούς ανθρώπους, η πρώτη κίνηση μόλις ξυπνήσουν είναι να φτιάξουν καφέ. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, έχει διαδοθεί έντονα στα social media η θεωρία ότι η καφεΐνη δεν πρέπει να καταναλώνεται αμέσως μετά το ξύπνημα, αλλά έπειτα από 90 έως 120 λεπτά. Οι υποστηρικτές αυτής της πρακτικής υποστηρίζουν ότι έτσι αυξάνονται τα επίπεδα ενέργειας, αποφεύγεται η απογευματινή «πτώση» και βελτιώνεται ο ύπνος.

Τι λένε όμως πραγματικά οι επιστήμονες;

Πώς δρα η καφεΐνη στον οργανισμό

Κατά τη διάρκεια της ημέρας, ο οργανισμός παράγει αδενοσίνη, μια ουσία που συνδέεται με την υπνηλία και την ανάγκη για ξεκούραση.

Η καφεΐνη λειτουργεί μπλοκάροντας τους υποδοχείς της αδενοσίνης στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η εγρήγορση και να μειώνεται το αίσθημα κόπωσης.

Όπως εξηγεί η Marilyn Cornelis, ερευνήτρια καφεΐνης στο Northwestern University Feinberg School of Medicine, η επίδραση της καφεΐνης δεν είναι άμεση. Συνήθως χρειάζονται περίπου 20 έως 30 λεπτά μέχρι να απορροφηθεί και να αρχίσει να δρα στον εγκέφαλο.

Παράλληλα, η διάρκεια της δράσης της διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο, καθώς επηρεάζεται και από γενετικούς παράγοντες.

Γιατί αρκετοί καθυστερούν τον πρωινό καφέ

Σύμφωνα με τον Michael Grandner, διευθυντή του προγράμματος ύπνου και υγείας στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, τα επίπεδα αδενοσίνης είναι χαμηλότερα αμέσως μετά τον ύπνο.

Αυτό σημαίνει ότι ο καφές ίσως προσφέρει μικρότερη ώθηση εκείνη τη στιγμή, σε σχέση με λίγο αργότερα μέσα στην ημέρα, όταν η αδενοσίνη αρχίζει να αυξάνεται.

Για αυτόν τον λόγο, ορισμένοι ειδικοί θεωρούν λογικό να καθυστερεί κάποιος τον πρώτο καφέ για 30 έως 60 λεπτά μετά το ξύπνημα, αν και –όπως διευκρινίζουν– δεν υπάρχουν σαφή επιστημονικά δεδομένα που να ορίζουν «ιδανική ώρα».

Ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ της καθυστέρησης είναι ότι η καφεΐνη μπορεί έτσι να διατηρήσει περισσότερο την επίδρασή της μέχρι το μεσημέρι ή το απόγευμα.

Υπάρχουν πραγματικά αποδείξεις;

Παρά τη μεγάλη διάδοση της θεωρίας στα social media, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα διαθέσιμα στοιχεία είναι περιορισμένα.

Μία από τις πιο συχνές εξηγήσεις που προβάλλονται στο διαδίκτυο είναι ότι ο πρωινός καφές «παρεμβαίνει» στη φυσική αύξηση της κορτιζόλης, της ορμόνης που βοηθά τον οργανισμό να ξυπνήσει.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη νευροβιολόγο Allison Brager, οι υπάρχουσες μελέτες δείχνουν ότι στους ανθρώπους που καταναλώνουν συστηματικά καφεΐνη, η επίδρασή της στα πρωινά επίπεδα κορτιζόλης είναι μικρή.

Πότε ο πρωινός καφές είναι απαραίτητος

Οι ειδικοί τονίζουν ότι για ανθρώπους που χρειάζεται να είναι άμεσα λειτουργικοί και σε εγρήγορση, η καφεΐνη μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη.

Η Allison Brager αναφέρει χαρακτηριστικά ότι για επαγγέλματα όπως:

οδηγοί βαρέων οχημάτων
πυροσβέστες σε νυχτερινές βάρδιες
χειρουργοί
στρατιωτικοί

η καθυστέρηση της καφεΐνης ίσως αποδειχθεί ακόμη και επικίνδυνη.

Αντίστοιχα, όσοι γυμνάζονται νωρίς το πρωί ενδέχεται να ωφεληθούν περισσότερο αν καταναλώσουν καφέ πριν από την άσκηση, καθώς η καφεΐνη μπορεί να βελτιώσει τη φυσική απόδοση.

Τι προτείνουν τελικά οι ειδικοί

Οι επιστήμονες συμφωνούν πως δεν υπάρχει μία «σωστή» ώρα κατανάλωσης καφέ για όλους.

Αυτό που θεωρείται πιο σημαντικό είναι:

να αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης αργά μέσα στην ημέρα
να μην καταναλώνεται καφεΐνη λίγες ώρες πριν τον ύπνο
να αξιολογείται συνολικά η ποιότητα του ύπνου

Ο Michael Grandner προειδοποιεί ότι αν κάποιος νιώθει διαρκώς εξαντλημένος και χρειάζεται καφεΐνη όλη μέρα για να λειτουργήσει, ίσως υπάρχει υποκείμενη διαταραχή ύπνου, όπως αϋπνία ή υπνική άπνοια.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι ο καφές και το τσάι δεν προσφέρουν μόνο καφεΐνη, αλλά και αντιοξειδωτικά και άλλες ωφέλιμες ουσίες.

Περισσότερα: