ΟΑΕΕ: Πώς διαμορφώνονται οι συντάξεις ανά ασφαλιστική κατηγορία
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους παλαιούς ασφαλισμένους του ΟΑΕΕ, το ύψος της μελλοντικής σύνταξης συνδέεται πλέον άμεσα με την ασφαλιστική κατηγορία που επιλέγουν κάθε χρόνο. Στο ισχύον σύστημα του e-ΕΦΚΑ, οι εισφορές των μη μισθωτών δεν συνδέονται με το δηλωθέν εισόδημα, αλλά με έξι ασφαλιστικές κατηγορίες που επιλέγει ελεύθερα ο ασφαλισμένος.
Για το 2026, η εισφορά κύριας σύνταξης διαμορφώνεται από 185,09 ευρώ στην 1η κατηγορία έως 597,06 ευρώ στην 6η, ενώ μαζί με την υγειονομική περίθαλψη το συνολικό ποσό κυμαίνεται από 250,77 έως 675,87 ευρώ τον μήνα.
Αυτό σημαίνει ότι η σύνταξη δεν είναι ίδια για όλους τους επαγγελματίες με τα ίδια χρόνια ασφάλισης. Όσο υψηλότερη είναι η ασφαλιστική κατηγορία στην οποία καταβάλλονται εισφορές, τόσο υψηλότερη είναι η ασφαλιστική βάση που μετρά για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης. Με απλά λόγια, η 1η κατηγορία οδηγεί σε χαμηλότερη ανταποδοτική σύνταξη, ενώ η 5η ή η 6η κατηγορία μπορούν να στηρίξουν αισθητά μεγαλύτερο ποσό, αρκεί φυσικά να υπάρχουν και αρκετά έτη ασφάλισης. Το σημερινό πλαίσιο για τις κατηγορίες των μη μισθωτών θεσπίστηκε με τον νόμο 4670/2020.
Στην πράξη, η τελική σύνταξη των ελεύθερων επαγγελματιών αποτελείται από δύο μέρη: την εθνική σύνταξη, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, και την ανταποδοτική σύνταξη, η οποία εξαρτάται από τις εισφορές και τα χρόνια ασφάλισης. Επομένως, δύο ασφαλισμένοι με ίδια χρόνια στον ΟΑΕΕ μπορεί να καταλήξουν σε διαφορετική σύνταξη, αν ο ένας έμεινε επί πολλά χρόνια στην 1η ή 2η κατηγορία και ο άλλος κινήθηκε σε ανώτερες κατηγορίες.
Οι έξι κατηγορίες για το 2026 διαμορφώνονται ως εξής για τους ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους:
- 1η κατηγορία: 185,09 ευρώ για κύρια σύνταξη,
- 2η κατηγορία: 222,12 ευρώ,
- 3η κατηγορία: 281,82 ευρώ,
- 4η κατηγορία: 354,66 ευρώ,
- 5η κατηγορία: 440,64 ευρώ,
- 6η κατηγορία: 597,06 ευρώ.
Οι διαφορές αυτές είναι μεγάλες και εξηγούν γιατί η επιλογή ασφαλιστικής κλάσης έχει μακροχρόνιο αποτύπωμα στο τελικό ποσό σύνταξης.
Το βασικό πλεονέκτημα του σημερινού συστήματος είναι ότι ο ασφαλισμένος έχει ευελιξία. Μπορεί να επιλέγει χαμηλότερη κατηγορία όταν τα εισοδήματά του πιέζονται και υψηλότερη όταν έχει μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα. Το βασικό μειονέκτημα είναι ότι όσοι μένουν για πολλά χρόνια στις χαμηλές κατηγορίες θα πρέπει να περιμένουν πιο περιορισμένη ανταποδοτική σύνταξη. Αντίθετα, η σταθερή επιλογή ανώτερων κατηγοριών λειτουργεί ουσιαστικά ως επένδυση για υψηλότερη μελλοντική παροχή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διάρκεια παραμονής σε κάθε κατηγορία. Δεν αρκεί μια πρόσκαιρη μετάβαση στην 5η ή στην 6η κατηγορία λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση για να αλλάξει ριζικά το ποσό της σύνταξης. Η συνολική εικόνα διαμορφώνεται από το ασφαλιστικό ιστορικό του επαγγελματία σε βάθος χρόνου, καθώς το σύστημα λαμβάνει υπόψη την πορεία των εισφορών κατά τον ασφαλιστικό βίο και όχι μόνο τα τελευταία έτη.
Αυτός είναι και ο λόγος που για πολλούς ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ η επιλογή κατηγορίας χρειάζεται στρατηγική. Όσοι βρίσκονται ακόμη αρκετά χρόνια μακριά από τη συνταξιοδότηση έχουν μεγαλύτερο περιθώριο να ενισχύσουν τη μελλοντική σύνταξή τους μετακινούμενοι σε υψηλότερες κλάσεις, εφόσον το αντέχουν οικονομικά. Για όσους είναι κοντά στην έξοδο, η αλλαγή κατηγορίας μπορεί να έχει όφελος, αλλά συνήθως όχι τόσο θεαματικό όσο όταν γίνεται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αυτή είναι μια λογική συνέπεια του τρόπου με τον οποίο χτίζεται η ανταποδοτική σύνταξη μέσα στον χρόνο.
Χρήσιμο είναι επίσης να θυμούνται οι επαγγελματίες ότι ο e-ΕΦΚΑ δημοσιεύει κάθε χρόνο τις εισφορές ανά κατηγορία, ενώ τα διαθέσιμα στατιστικά για τους μη μισθωτούς δείχνουν πόσο μεγάλη είναι η βάση των ασφαλισμένων που επηρεάζεται από το σύστημα αυτό. Στα πιο πρόσφατα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι ξεπερνούν το 1 εκατομμύριο
- 6 λεπτά πριν Νέα απόφαση: Αναγνωρίστηκε μεταπτυχιακό στην Ειδική Αγωγή – Δείτε το ΦΕΚ
- 16 λεπτά πριν Αναδρομικά: Ποιοι συνταξιούχοι πρέπει να υποβάλλουν τροποποιητικές δηλώσεις
- 20 λεπτά πριν Γιατί επιβλήθηκε πρόστιμο – μαμούθ στη Nestlé Hellas;
