Αλέξης Μητρόπουλος: Απόφαση-ασπίδα για συντάξεις χηρείας και οφειλές στον ΕΦΚΑ

Μία ιδιαίτερα σημαντική δικαστική απόφαση για χιλιάδες ασφαλισμένους, συνταξιούχους και οφειλέτες του ΕΦΚΑ δημοσιεύθηκε πρόσφατα, ανοίγοντας τον δρόμο για ουσιαστική προστασία απέναντι σε απαιτήσεις επιστροφής μεγάλων ποσών από τον ασφαλιστικό φορέα.

Πρόκειται για την υπ’ αριθμ. 149/2025 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, με την οποία ακυρώθηκε απαίτηση του ΕΦΚΑ για επιστροφή δεκάδων χιλιάδων ευρώ από συνταξιούχο που είχε λάβει σύνταξη επί σειρά ετών.

Η υπόθεση αφορά ασφαλισμένο που είχε υποβάλει το 2012 αίτηση συνταξιοδότησης λόγω γήρατος στον τότε ΟΑΕΕ, με συνυπολογισμό χρόνου ασφάλισης και στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Με βάση τα στοιχεία που είχαν τότε προσκομιστεί, του απονεμήθηκε σύνταξη από 1ης Απριλίου 2012.

Ωστόσο, έπειτα από επανέλεγχο που πραγματοποιήθηκε το 2019, ο ΕΦΚΑ διαπίστωσε ότι ο συνταξιούχος κατείχε μετοχές σε ανώνυμη εταιρεία και έκρινε ότι, λόγω της ιδιότητάς του αυτής, εξακολουθούσε να υπάγεται στην ασφάλιση. Κατόπιν αυτού, προχώρησε σε αναδρομική επανεγγραφή του στα μητρώα του φορέα από το 2012, ανέστρεψε τη συνταξιοδοτική απόφαση και ζήτησε την επιστροφή των ποσών σύνταξης που είχαν καταβληθεί.

Αρχικά, το ποσό που αναζητήθηκε ως αχρεωστήτως καταβληθέν ανερχόταν στα 110.358,28 ευρώ και αφορούσε 109 μήνες καταβολής σύνταξης, από τον Απρίλιο του 2012 έως και τον Σεπτέμβριο του 2021. Ο συνταξιούχος προσέφυγε, υποστηρίζοντας ότι είχε ενεργήσει καλόπιστα, ότι είχε καταθέσει τα αναγκαία δικαιολογητικά και ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες είχαν στη διάθεσή τους όλα τα απαραίτητα στοιχεία για να κρίνουν εγκαίρως την ασφαλιστική του κατάσταση.

Μετά από ένσταση, ο ΕΦΚΑ περιόρισε την απαίτησή του μόνο στην τελευταία πενταετία. Παρ’ όλα αυτά, ο συνταξιούχος συνέχισε τη δικαστική διεκδίκηση και δικαιώθηκε από το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης.

Στην απόφασή του, το δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορεί να αναζητούνται αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθείσες παροχές όταν ο ασφαλισμένος ήταν καλόπιστος και όταν η υποχρέωση επιστροφής των χρημάτων θα τον οδηγούσε σε σοβαρή οικονομική επιβάρυνση, ικανή να θέσει σε κίνδυνο ακόμη και τον βιοπορισμό του. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το βάρος απόδειξης για το αχρεώστητο της καταβολής φέρει ο ίδιος ο ασφαλιστικός φορέας.

Το δικαστήριο συνεκτίμησε τα εισοδήματα του προσφεύγοντος, τη χρονική διάρκεια καταβολής της σύνταξης και τις συνέπειες που θα είχε η επιστροφή του ποσού στην προσωπική και οικονομική του κατάσταση. Κατέληξε έτσι στο συμπέρασμα ότι η αναζήτηση των επίμαχων ποσών θα προκαλούσε δυσβάστακτες συνέπειες, πέρα ακόμη και από το επίπεδο της αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Η απόφαση θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς εκτιμάται ότι μπορεί να αποτελέσει σημαντικό νομικό έρεισμα και για άλλες αντίστοιχες υποθέσεις. Ειδικότερα, αποκτά βαρύνουσα σημασία για τις συντάξεις χηρείας, καθώς το τελευταίο διάστημα έχουν αυξηθεί οι περιπτώσεις στις οποίες ο ΕΦΚΑ αναζητά αναδρομικά ποσά από δικαιούχους, επικαλούμενος εσφαλμένο υπολογισμό ή μη εφαρμογή περικοπών.

Παράλληλα, η απόφαση αποκτά ευρύτερη κοινωνική διάσταση λόγω του μεγάλου αριθμού οφειλετών προς τον ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ. Χιλιάδες ασφαλισμένοι βρίσκονται αντιμέτωποι με χρέη, προσαυξήσεις και τον κίνδυνο αναγκαστικών μέτρων, ενώ σημαντικός αριθμός πολιτών, παρότι πληροί τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, αδυνατεί να καταθέσει αίτηση εξαιτίας των οφειλών του.

Σε αυτό το περιβάλλον, η απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης έρχεται να ενισχύσει την αρχή της καλής πίστης, της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικουμένου και της αξιοπρεπούς διαβίωσης, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η διοίκηση δεν μπορεί να μετακυλίει αδιακρίτως στους πολίτες το βάρος δικών της παραλείψεων ή καθυστερήσεων.

Περισσότερα:

Επίδομα 300 ευρώ σε συνταξιούχους: Ποια είναι τα νέα όρια – Τι θα γίνει με τις «χηρείας»

Αναδρομικά έως 7.800 ευρώ σε συντάξεις χηρείας – Ποιους αφορά η απόφαση

Συνταξιούχοι: πώς θα δείτε αν δικαιούστε αύξηση ή αναδρομικά