Το «μυστικό» για φθηνότερα καύσιμα – Τι σημαίνει η ρήτρα διαφυγής
Σε μια περίοδο που οι τιμές των καυσίμων ανεβαίνουν ξανά και πιέζουν τα νοικοκυριά, η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να υπάρξει ουσιαστική μείωση στη φορολογία χωρίς ευρωπαϊκή έγκριση, μεταθέτοντας το «κλειδί» των αποφάσεων στις Βρυξέλλες.
Προϋπόθεση η «ρήτρα διαφυγής» για αλλαγές στη φορολογία
Λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ως βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε παρέμβαση στη φορολογία των καυσίμων την ενεργοποίηση της λεγόμενης «ρήτρας διαφυγής».
Το μήνυμα της κυβέρνησης είναι σαφές: χωρίς ευρωπαϊκή απόφαση που να δίνει δημοσιονομικό περιθώριο, δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική μείωση φόρων στην αντλία, ακόμη και αν οι διεθνείς συνθήκες πιέζουν τις τιμές προς τα πάνω.
Τι σημαίνει η «ρήτρα διαφυγής»
Η «ρήτρα διαφυγής» αποτελεί μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιτρέπει, σε περιόδους κρίσης, την προσωρινή χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών.
Στην πράξη, δίνει τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη:
να αυξήσουν δημόσιες δαπάνες
να προχωρήσουν σε φοροελαφρύνσεις
χωρίς να θεωρείται ότι παραβιάζουν τους κανόνες για το έλλειμμα και το χρέος.
Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε ένα σαφές πλαίσιο:
χωρίς ενεργοποίηση της ρήτρας δεν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για μειώσεις
με ενεργοποίηση, ανοίγει ο δρόμος για παρεμβάσεις στις τιμές των καυσίμων
Γιατί τα καύσιμα είναι τόσο ακριβά στην Ελλάδα
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το βασικό πρόβλημα δεν εντοπίζεται στην τιμή πριν από τη φορολογία, αλλά στην επιβάρυνση που προστίθεται στη συνέχεια.
Πριν από φόρους, η Ελλάδα βρίσκεται περίπου στη μέση της ευρωπαϊκής κατάταξης. Μετά την επιβολή φόρων, όμως, κατατάσσεται στην 4η ακριβότερη χώρα.
Στις 19 Μαρτίου:
η τιμή της βενζίνης έφτασε τα 1,94 ευρώ ανά λίτρο
ακριβότερες ήταν μόνο η Φινλανδία, η Γερμανία και η Δανία
Η διαφορά οφείλεται κυρίως στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και τον ΦΠΑ.
Το βάρος της φορολογίας στην αντλία
Η δομή της τελικής τιμής εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την εικόνα:
ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης συγκαταλέγεται στους υψηλότερους στην Ε.Ε.
ο ΦΠΑ ανέρχεται στο 24%, επίσης σε υψηλά επίπεδα
Συνολικά, περίπου το 65% της τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής αφορά φόρους.
Αυτό δημιουργεί μια διπλή επίδραση:
σε περιόδους έντονων αυξήσεων λειτουργεί ως «μαξιλάρι»
σε κανονικές συνθήκες διατηρεί τις τιμές σε υψηλά επίπεδα
Γιατί δεν μειώνονται οι φόροι
Η βασική αιτία είναι δημοσιονομική, καθώς τα καύσιμα αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για το κράτος.
Ενδεικτικά:
τα έσοδα από ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή ανέρχονται σε 2,124 δισ. ευρώ
ο ΕΦΚ στη βενζίνη αποφέρει 2,095 δισ. ευρώ
ο ΕΦΚ στο ντίζελ αποδίδει 1,515 δισ. ευρώ
Συνολικά, τα καύσιμα καλύπτουν περίπου το 42% των φορολογικών εσόδων. Μια γενικευμένη μείωση φόρων θα δημιουργούσε σημαντικό δημοσιονομικό κενό, γεγονός που εξηγεί γιατί επιλέγονται στοχευμένες ενισχύσεις αντί για οριζόντιες μειώσεις.
Οι αντιδράσεις της αγοράς
Οι επαγγελματίες του κλάδου καυσίμων εκφράζουν επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων.
Υποστηρίζουν ότι:
ουσιαστική αποκλιμάκωση τιμών μπορεί να προκύψει μόνο μέσω μείωσης φόρων
παρεμβάσεις όπως το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους δεν έχουν αποδώσει
Η Ομοσπονδία Βενζινοπωλών έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο κινητοποιήσεων, με τις εξελίξεις να εξαρτώνται από τις συζητήσεις με το υπουργείο Ανάπτυξης.
Οι αποφάσεις περνούν από τις Βρυξέλλες
Η συνολική εικόνα συγκλίνει σε ένα βασικό συμπέρασμα: χωρίς ευρωπαϊκή απόφαση για ενεργοποίηση της «ρήτρας διαφυγής», δεν αναμένονται αλλαγές στη φορολογία των καυσίμων.
Μέχρι να υπάρξει σχετική εξέλιξη, τα περιθώρια για παρεμβάσεις παραμένουν περιορισμένα και οι όποιες ελαφρύνσεις θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται στοχευμένα.
- 22 λεπτά πριν Το σχέδιο των Χιλιανών διαρρηκτών: Πώς «χτυπούν» πολυτελείς κατοικίες στην Ελλάδα
- 1 ώρα πριν Ποια ψηφία να αποφεύγεις στη λοταρία – Τι λέει ειδικός στα τυχερά παιχνίδια
- 2 ώρες πριν Δεν σε παίρνει ο ύπνος; 7 πρακτικές που βοηθούν
