Ραγδαίες εξελίξεις καταγράφονται στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή προκαλεί έντονες ανησυχίες για την επάρκεια πετρελαίου.
Τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, έχουν ουσιαστικά παραλύσει, δημιουργώντας φόβους για σοβαρές αναταράξεις στην αγορά.
Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, η κατάσταση στην περιοχή είναι ιδιαίτερα τεταμένη, ενώ «τρία πλοία δέχθηκαν πλήγματα από άγνωστα βλήματα μέσα ή κοντά στα στενά», γεγονός που επιβεβαιώνει το κλίμα αστάθειας στην κρίσιμη αυτή θαλάσσια δίοδο.
Μπροστά στον κίνδυνο διακοπής της ροής πετρελαίου, οι παγκόσμιοι ηγέτες κινητοποιήθηκαν άμεσα. Όπως επισημαίνουν διεθνείς ενεργειακοί οργανισμοί, «ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και τα αντίποινα του Ιράν απειλούν να διακόψουν τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ», μιας θαλάσσιας αρτηρίας από την οποία «διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου».
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) ανακοίνωσε μια πρωτοφανή παρέμβαση στις αγορές. Όπως έγινε γνωστό, «τα 32 κράτη-μέλη του οργανισμού θα διαθέσουν συνολικά 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα», σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές και να αποφευχθούν ελλείψεις στην παγκόσμια αγορά.
Η κίνηση αυτή χαρακτηρίζεται ιστορική, καθώς πρόκειται για «τη μεγαλύτερη συντονισμένη απελευθέρωση αποθεμάτων στην ιστορία του οργανισμού».
Παράλληλα, είναι «η πρώτη αντίστοιχη παρέμβαση από το 2022», όταν οι χώρες του οργανισμού είχαν κινητοποιηθεί μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ παρακολουθούνται στενά από τις διεθνείς αγορές, καθώς οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις τιμές ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ολόκληρη η ανακοίνωση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας
Οι χώρες-μέλη του IEA προχωρούν στη μεγαλύτερη απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου στην ιστορία λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή
Ανακοίνωση Τύπου – 11 Μαρτίου 2026
Τα 32 κράτη-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) συμφώνησαν ομόφωνα σήμερα να διαθέσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αναταράξεις στην αγορά πετρελαίου που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Η απόφαση για αυτή την έκτακτη συλλογική παρέμβαση ελήφθη έπειτα από έκτακτη συνεδρίαση των κυβερνήσεων των χωρών-μελών του IEA, η οποία πραγματοποιήθηκε χθες με πρωτοβουλία του Εκτελεστικού Διευθυντή του οργανισμού. Σκοπός της συνάντησης ήταν να αξιολογηθούν οι συνθήκες στην αγορά ενέργειας εν μέσω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και να εξεταστούν τα διαθέσιμα μέτρα για την αντιμετώπιση των διαταραχών στην προσφορά πετρελαίου.
«Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η αγορά πετρελαίου είναι πρωτοφανείς σε κλίμακα. Για τον λόγο αυτό είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένος που τα κράτη-μέλη του IEA ανταποκρίθηκαν με μια έκτακτη συλλογική δράση επίσης πρωτοφανών διαστάσεων», δήλωσε ο Εκτελεστικός Διευθυντής του οργανισμού, Φατίχ Μπιρόλ.
«Η αγορά πετρελαίου είναι παγκόσμια και, συνεπώς, η αντιμετώπιση μεγάλων διαταραχών πρέπει να είναι επίσης παγκόσμια. Η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί τον θεμελιώδη σκοπό ύπαρξης του IEA και είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένος που τα κράτη-μέλη δείχνουν ισχυρή αλληλεγγύη, λαμβάνοντας αποφασιστικά μέτρα από κοινού», πρόσθεσε.
Τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης θα διοχετευθούν στην αγορά σε χρονικό διάστημα που θα καθοριστεί ανάλογα με τις εθνικές συνθήκες κάθε χώρας-μέλους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις θα συνοδευτούν και από πρόσθετα μέτρα ενεργειακής ασφάλειας.
Συνολικά, οι χώρες του IEA διαθέτουν στρατηγικά αποθέματα άνω των 1,2 δισεκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, ενώ επιπλέον 600 εκατομμύρια βαρέλια τηρούνται από τη βιομηχανία στο πλαίσιο υποχρεώσεων που έχουν επιβληθεί από τις κυβερνήσεις.
Η συντονισμένη αυτή απελευθέρωση αποθεμάτων είναι η έκτη στην ιστορία του IEA, ο οποίος ιδρύθηκε το 1974. Αντίστοιχες συλλογικές παρεμβάσεις είχαν πραγματοποιηθεί το 1991, το 2005, το 2011 και δύο φορές το 2022.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη ροή πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, με τις εξαγωγές αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων να έχουν περιοριστεί σήμερα σε λιγότερο από το 10% των επιπέδων που ίσχυαν πριν από τη σύγκρουση. Αυτό αναγκάζει πολλές εταιρείες στην περιοχή να διακόπτουν ή να περιορίζουν σημαντικά την παραγωγή τους.
Το 2025, από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονταν κατά μέσο όρο 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Οι δυνατότητες παράκαμψης της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού είναι ιδιαίτερα περιορισμένες.
Η Γραμματεία του IEA αναμένεται να παρουσιάσει το επόμενο διάστημα περισσότερες λεπτομέρειες για τον τρόπο υλοποίησης της συλλογικής αυτής δράσης, ενώ θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρέχοντας, όπου απαιτείται, συστάσεις προς τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.