Προβληματισμός ενόψει Πάσχα με την ευλογιά των αιγοπροβάτων: Πώς επηρεάζονται οι σφαγές
Η εξάπλωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και άλλων ζωονόσων στη χώρα φαίνεται να συνδέεται με ένα σύνθετο πλέγμα παραγόντων, από παράνομες μετακινήσεις ζώων έως σοβαρές ελλείψεις στον μηχανισμό ελέγχου. Ειδικοί της κτηνιατρικής κοινότητας επισημαίνουν ότι πρακτικές όπως η αλλαγή ενωτίων σήμανσης, η πλημμελής εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας και η ανεπαρκής στελέχωση των υπηρεσιών συμβάλλουν στην ταχεία μετάδοση των νοσημάτων και στην επιβάρυνση του κτηνοτροφικού κεφαλαίου της χώρας.
Παράνομες μετακινήσεις και παραβίαση μέτρων βιοασφάλειας
Όπως εξηγεί μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων των ζώων στο Τμήμα Κτηνιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Σπύρος Κρήτας, σημαντικό ρόλο στην εξάπλωση των ζωονόσων παίζουν οι παράνομες μεταφορές ζώων αλλά και η μη τήρηση βασικών μέτρων προστασίας.
«Οι μετακινήσεις αυτές είναι παράνομες. Μπορεί να είναι και εσκεμμένες με την έννοια ότι δεν δίνεται σημασία στην τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας ή ότι θα μπορούσε κάποιος να λάβει αποζημιώσεις για τα μολυσμένα ζώα. Μπορεί πάλι να μεταδίδεται η νόσος χωρίς να το αντιλαμβάνεται κανείς, από ρούχα, παπούτσια ή άλλα αντικείμενα που χρησιμοποιούν οι κτηνοτρόφοι και μεταφέρουν τον ιό, όπως για παράδειγμα το κινητό τους τηλέφωνο», επισημαίνει.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος του Παραρτήματος Ηπείρου του Πανελλήνιου Κτηνιατρικού Συλλόγου, Ιωάννης Καρακούσης, υπογραμμίζει ότι το φαινόμενο των παράνομων μετακινήσεων είναι διαδεδομένο. Όπως αναφέρει, «η παράνομη μεταφορά ζώων είναι παντού» και προσθέτει ότι «κάπως έτσι έγινε και η μεταφορά της νόσου της ευλογιάς από περιοχή σε περιοχή, από ζώα δηλαδή που ήταν αδήλωτα, δεν είχαν άδεια για μετακίνηση και γι’ αυτό είχαμε τόσο μεγάλη έξαρση».
Αντίστοιχη είναι και η εκτίμηση της αντιπροέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων, Μήνας Μπόρη, η οποία σημειώνει ότι «οι παράνομες μεταφορές, προφανώς είναι ένας από τους κυριότερους λόγους που έχουμε εξάρσεις, όχι μόνο της ευλογιάς, καθώς είχε αποδεδειγμένα βρεθεί ότι και στην πανώλη είχαμε ακριβώς το ίδιο θέμα».
Η πρακτική αλλαγής ενωτίων στα ζώα
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ένα από τα πιο συνηθισμένα τεχνάσματα αφορά την αφαίρεση των ενωτίων – των ειδικών «σκουλαρικιών» σήμανσης των ζώων.
Η κ. Μπόρη εξηγεί ότι όταν αφαιρεθεί το ενώτιο, χάνεται η δυνατότητα ιχνηλάτησης του ζώου. Τα ενώτια είναι μαγνητικά κουμπωμένα και μπορούν εύκολα να αφαιρεθούν και να τοποθετηθούν σε άλλα ζώα.
Έτσι, είναι δυνατόν να αφαιρεθεί το ενώτιο από ένα ζώο και να τοποθετηθεί σε άλλο που διακινείται παράνομα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κτηνοτρόφοι αφαιρούν τα ενώτια από τα δικά τους ζώα που οδηγούνται για σφαγή και τα χρησιμοποιούν σε άλλα ζώα που αποκτούν χωρίς νόμιμες διαδικασίες.
Ευάλωτες περιοχές και ελλείψεις ελέγχων
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις συνοριακές περιοχές. Σύμφωνα με την κ. Μπόρη, τα σύνορα με την Τουρκία αποτελούν ευαίσθητο σημείο για την παράνομη διακίνηση ζώων, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ενίσχυση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών του Έβρου και την επαναλειτουργία του Κέντρου Εξωτικών Νοσημάτων που λειτουργούσε παλαιότερα στην περιοχή.
Ο κ. Καρακούσης επισημαίνει παράλληλα ότι όσο αυξάνεται το βιοτικό επίπεδο σε γειτονικές χώρες όπως η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, αυξάνονται οι τιμές των ζώων και περιορίζονται αντίστοιχα οι περιπτώσεις παράνομης μεταφοράς προς την Ελλάδα.
Την ίδια στιγμή, κάνει λόγο για σοβαρές ελλείψεις προσωπικού στις υπηρεσίες ελέγχου. «Τώρα με την ευλογιά υπήρχε σύσταση να γίνονται ψεκασμοί. Έχουμε μάθει ότι σε περιοχές, ειδικά εκεί προς τα σύνορα, οι ψεκασμοί των φορτηγών και όλων των οχημάτων είχαν δημοσιοϋπαλληλικό ωράριο. Γίνονταν 8 με 2. Μετά δεν υπήρχε κανένας να τους κάνει και περνούσαν όλοι ελεύθερα. Οπότε αν δεν μπορούν να δουλέψουν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες, όλα τα μέτρα και οι νόμοι που έρχονται για να εφαρμοστούν δεν μπορούν να εφαρμοστούν από κανέναν».
Τα «βαπτισμένα» ζώα και τα φαινόμενα κερδοσκοπίας
Ο κ. Καρακούσης θυμάται πρακτικές που είχαν εμφανιστεί ήδη από τη δεκαετία του 1990, όταν σε περιόδους αυξημένης ζήτησης, όπως πριν από το Πάσχα, μεταφέρονταν ζώα παράνομα από γειτονικές χώρες.
Όπως αναφέρει: «Γενικά σε περιόδους που υπήρχε μεγάλη ανάγκη σε αρνί, για παράδειγμα πριν από το Πάσχα, και δεν επαρκούσαν οι παραγωγοί, ήταν πολλοί που είχαν επαφές με την Αλβανία και πηγαίναν εκεί. Μέσα σε φορτηγά ή και με τα πόδια πολλές φορές, τα μετέφεραν από την άλλη πλευρά των συνόρων, τα έβαζαν στους δικούς τους στάβλους για λίγες μέρες, τα ‘βάφτιζαν’ και τα έστελναν μετά για σφάξιμο».
Σε άλλες περιπτώσεις, σύμφωνα με τον ίδιο, κτηνοτρόφοι δήλωναν ψευδώς αυξημένο αριθμό ζώων. Όπως λέει, «κάποιος που είχε πενήντα ζώα μπορεί να δήλωνε ότι το καθένα από αυτά γέννησε άλλα δύο ή τρία, με αποτέλεσμα να έχει 150 ενώ στην πραγματικότητα είχε είκοσι. Τα υπόλοιπα τα έβρισκε με διαφορετικούς τρόπους».
Η απειλή του αφθώδους πυρετού
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική λόγω της εμφάνισης αφθώδους πυρετού στην ευρύτερη περιοχή. Η κ. Μπόρη αναφέρει ότι υπάρχουν πολλές εστίες της νόσου στην Τουρκία και ότι έχει ήδη εμφανιστεί και στην Κύπρο, με σοβαρές επιπτώσεις στην κτηνοτροφία.
Ο κ. Κρήτας επισημαίνει ότι πρόκειται για ιδιαίτερα μεταδοτική ασθένεια που δεν προσβάλλει μόνο τα μικρά μηρυκαστικά αλλά και τα βοοειδή και τους χοίρους.
Η ανάγκη για καλύτερη ιχνηλάτηση των ζώων
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η ηλεκτρονική σήμανση των παραγωγικών ζώων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό των παράνομων μετακινήσεων.
Η κ. Μπόρη υπογραμμίζει ότι η ηλεκτρονική ταυτοποίηση μπορεί να μειώσει τόσο τη διακίνηση ζώων χωρίς έλεγχο όσο και τα φαινόμενα παράνομων επιδοτήσεων που συνδέονται με τη μεταφορά ζώων από εκτροφή σε εκτροφή.
Από την πλευρά του, ο κ. Καρακούσης σημειώνει ότι κάθε ζώο θα πρέπει να είναι πλήρως καταγεγραμμένο και ταυτοποιημένο. «Οποιοδήποτε ζώο ενήλικο υπάρχει στην παραγωγή στην Ελλάδα κανονικά θα έπρεπε να είναι καταγεγραμμένο. Που σημαίνει να είναι ταυτοποιημένο, να έχει ένα ενώτιο ή ένα βώλο ηλεκτρονικό, να έχει καταγραφεί στο βιβλίο των ζώων, γιατί κάθε μονάδα έχει ένα βιβλίο που τηρεί τα ζώα, αναγράφει τι φάρμακα πήραν, πότε γεννήθηκαν, πότε θα γεννήσουν, τι θεραπείες έχουν γίνει, πόσα σφάχτηκαν, αν πουλήθηκαν. Είναι κάτι σαν διαβατήριο του ζώου».
Προβληματισμός ενόψει Πάσχα
Η περίοδος πριν από το Πάσχα θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για την αγορά κρέατος και για τους ίδιους τους κτηνοτρόφους.
Η κ. Μπόρη επισημαίνει ότι στις περιοχές όπου ισχύουν περιορισμοί λόγω ευλογιάς τα αιγοπρόβατα παραμένουν κλεισμένα στους στάβλους, γεγονός που αυξάνει σημαντικά το κόστος εκτροφής. Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για τον κίνδυνο παράνομων σφαγών.
«Το Πάσχα είναι αυξημένες οι σφαγές. Ακόμη και η οικονομική βιωσιμότητα των κτηνοτρόφων εξαρτάται από αυτές. Τα αιγοπρόβατα, λόγω ευλογιάς, στις απαγορευμένες ζώνες είναι μέσα κλειστά, δεν βόσκουν έξω, γιατί απαγορεύεται η έξω βόσκηση. Μεγαλώνουν μέσα και με αυξημένο κόστος όσον αφορά τις ζωοτροφές, ενώ υπάρχει ο κίνδυνος για παράνομες σφαγές».
Για να επιτραπεί η σφαγή των ζώων, απαιτούνται εξετάσεις σάλιου με rapid PCR για την ανίχνευση του ιού της ευλογιάς, όπως προβλέπει απόφαση της αρμόδιας επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, από τα πέντε εργαστήρια που είχαν ανακοινωθεί ότι θα υποστηρίξουν τη διαδικασία, λειτουργεί ουσιαστικά μόνο αυτό της Λάρισας. Τα υπόλοιπα αντιμετωπίζουν προβλήματα λειτουργίας ή πιστοποίησης.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι τα προϊόντα από παράνομες σφαγές δεν ελέγχονται υγειονομικά. «Για προϊόν που δεν είναι ελεγμένο, τίθεται εν αγνοία η υγιεινή του κατάσταση. Στις παράνομες σφαγές, το προϊόν δεν είναι υγειονομικά ελεγμένο για ευλογιά, πανώλη ή αφθώδη πυρετό».
Ωστόσο, διευκρινίζει ότι τα συγκεκριμένα νοσήματα δεν επηρεάζουν τον άνθρωπο και την υγεία του.
- 13 λεπτά πριν Ζαχαράκη: «Το καλοκαίρι διορίζουμε 5.500 εκπαιδευτικούς»
- 21 λεπτά πριν Μαζωνάκης: Νέο βίντεο μετά τον τραυματισμό του – Τι είπε για τη συναυλία στη Θεσσαλονίκη
- 22 λεπτά πριν Πανελλήνιες 2026: Δείτε τα θέματα που έπεσαν σήμερα (4/6) σε ΑΟΘ, Δίκτυα Υπολογιστών, Ανατομία και Βιολογική Γεωργία
