Αλέξης Μητρόπουλος: Οι 12 αλλαγές που «ξηλώνουν» την αγορά εργασίας

Με έντονη πολιτική και κοινωνική φόρτιση τίθεται πλέον σε εφαρμογή ο νέος εργατικός νόμος 5239/2025, προκαλώντας νέο γύρο αντιπαράθεσης για το μέλλον των εργασιακών σχέσεων στη χώρα. Η κυβέρνηση τον παρουσιάζει ως μεταρρύθμιση «εκσυγχρονισμού» και απλοποίησης της νομοθεσίας, ωστόσο από την πλευρά των συνδικάτων και σημαντικής μερίδας της νομικής επιστήμης διατυπώνονται σοβαρές ενστάσεις για το εύρος και τη φιλοσοφία των αλλαγών.

Κατά τους επικριτές του, ο νέος νόμος δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική προσαρμογή, αλλά συνιστά βαθιά τομή στον πυρήνα του προστατευτικού Εργατικού Δικαίου, όπως αυτό διαμορφώθηκε διαχρονικά μέσα από κοινωνικούς αγώνες και νομοθετικές παρεμβάσεις δεκαετιών. Ιδιαίτερα επισημαίνεται ότι οι ρυθμίσεις του έρχονται σε συνέχεια προηγούμενων μεταρρυθμίσεων των τελευταίων ετών, ενισχύοντας –κατά την κριτική– την ευελιξία υπέρ της εργοδοτικής πλευράς και περιορίζοντας θεσμικές εγγυήσεις για τους εργαζομένους.

*Του Αλέξη Μητρόπουλου

Ακυρώνονται κατακτήσεις των εργαζομένων τού ιδιωτικού τομέα που ίσχυαν για δεκαετίες!! Αγορά εργασίας χωρίς προστατευτικό Εργατικό Δίκαιο, η ιδεολογία τού νέου νόμου!!

Σήμερα μπήκε σε εφαρμογή ο νέος εργατικός νόμος 5239/2025 (ΦΕΚ Α 178) που, με τον ψευδεπίγραφο τίτλο «Δίκαιη εργασία για όλους-Απλοποίηση της νομοθεσίας-Στήριξη στον εργαζόμενο-Προστασία στην πράξη», είχε τεθεί σε διαβούλευση μέχρι 19-9-2025, ψηφίστηκε στις 17-10-2025 και είχε δικαιολογημένα προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις στο Συνδικαλιστικό Κίνημα, τους εργαζόμενους και σε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία.

Ο ν. 5239/2025 είναι ο τρίτος νόμος κατά χρονική σειρά τής σημερινής κυβέρνησης της ΝΔ που έχει στόχο την ολοσχερή κατεδάφιση του ελληνικού Συστήματος Εργασιακών Σχέσεων και του προστατευτικού πυρήνα τού Ελληνικού Εργατικού Δικαίου, όπως αυτό είχε θεμελιωθεί ήδη από τη δεκαετία του ’20 του περασμένου αιώνα (κυρίως με τον ν. 2112/1920 του Εθνάρχη Βενιζέλου) και όπως είχε αναπτυχθεί με τους αγώνες τής ελληνικής εργατικής τάξης και του λαού μας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Είχε προηγηθεί ο ν. 4808/2021 (νόμος Χατζηδάκη) και ο ν. 5053/2023 (νόμος Γεωργιάδη) που είχαν επιφέρει πολλές ανατροπές και ακύρωσαν αρκετές εργατικές κατακτήσεις δεκαετιών με αντίστοιχες διευκολύνσεις, πολλές φορές σκανδαλώδεις, προς τη μικρή και μεγάλη εργοδοσία.

Τόσο οι ν. 4808/2021 και 5053/2023, όσο και ο νέος εργατικός νόμος Κεραμέως (5239/2025), βασίζονται και αποτελούν απόλυτη συνέχεια του «Εργατικού Δικαίου των Μνημονίων», όπως αυτό έχει κωδικοποιηθεί και ισχύει σήμερα, δυστυχώς με τη συνεργασία των ηγεσιών των μνημονιακών κομμάτων και της συστημικής διανόησης, στο Π.Δ. 80/2020 (Κώδικας Ατομικού Εργατικού Δικαίου) και στο Π.Δ. 62/2025 (επικαιροποιημένος Κώδικας Εργατικού Δικαίου)

Εξάλλου, ο νέος εργατικός ν. 5239/2025, όπως ψηφίστηκε, είναι διαφορετικός από αυτόν που προπαγάνδιζε, καθημερινά και συστηματικά για τρεις ολόκληρους μήνες, η κυβέρνηση με τα φιλικά της ΜΜΕ και μερίδα ειδικών επιστημόνων, χωρίς να τον έχει δώσει στη δημοσιότητα. Έτσι η κυβέρνηση είχε αποκρύψει από τους εργαζόμενους και την κοινωνία βασικά αντεργατικά και αντικοινωνικά του άρθρα, που σήμερα είναι δύσκολο να ανατραπούν από αντικειμενικούς και ανεξάρτητους εκπροσώπους των ΜΜΕ και της επιστήμης.

Η βασική στόχευση του ν. 5239/2025 είναι η περαιτέρω διάβρωση του Ελληνικού Εργατικού Δικαίου και η οριστική κατεδάφιση του Ελληνικού Εργατικού Δικαίου και του προστατευτικού του πυρήνα, καθώς και η ακύρωση θεσμών και εργατικών κατακτήσεων και δικαιωμάτων ενός αιώνα και πλέον. Ο νόμος Κεραμέως 5239/2025 προωθεί την υπερχρησιμοποίηση και την υποτίμηση της αξίας τής εργατικής δύναμης και την ακραία εντατικοποίησή της.

Ειδικότερα ο ν. 5239/2025 προωθεί:

α) την περαιτέρω απαξίωση της ανθρώπινης μισθωτής εργασίας και την υποβάθμιση της αγοραίας αξίας της και

β) τη βίαιη απορρύθμιση του υφιστάμενου Συστήματος Εργασιακών Σχέσεων.

Βασικά στοιχεία τού νέου συστήματος της γενικευμένης φτηνής και ελαστικής απασχόλησης που προωθεί ο ν. 5239/2025 είναι:

1. Η απασχολησιμότητα

2.Η «αναλωσιμότητα»

3.Η εργατική ανασφάλεια-επισφάλεια

4.Η «ντελιβεροποίηση» και

5.Η δομική και γενικευμένη απαξίωση της ανθρώπινης μισθωτής εργασίας.

Η ιδεολογία τού νέου εργατικού νόμου είναι μια κοινωνία και αγορά χωρίς Εργατικό Δίκαιο σε μια «μετακανονικότητα» που το Κοινωνικό Κράτος βρίσκεται σε διαρκή συρρίκνωση και αποδόμηση.

Οι εμπνευστές και υποστηρικτές αυτών των ακραία νεοφιλελεύθερων επιλογών και παρεμβάσεων στην αγορά εργασίας ισχυρίζονται ότι η γενικευμένη ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων και η κατάργηση κάθε προστατευτισμού για την αδύνατη εργατική πλευρά θα οδηγήσουν στην πολυπόθητη ανάπτυξη και ενίσχυση της οικονομίας.

Στην πραγματικότητα όμως στοχεύουν στο να καταστεί η μισθωτή εργατική δύναμη φθηνότερη και η ελληνική αγορά εργασίας περισσότερο ελκυστική σε εγχώριους και ξένους επενδυτικούς ομίλους χωρίς τα παραδοσιακά θεσμικά εμπόδια που έθεταν οι κυβερνήσεις και το Συνδικαλιστικό Κίνημα για δεκαετίες σε Ευρώπη και Ελλάδα. Επιδιώκουν δηλαδή τη μετεξέλιξη της ελληνικής αγοράς εργασίας σε ένα «Ελ Ντοράντο» φτηνής και απροστάτευτης εργασίας.

Για τη σωστή ενημέρωση των εργαζομένων και της ελληνικής κοινωνίας, με επιστημονική συνέπεια επισημαίνουμε τις δώδεκα (12) βασικότερες ανατροπές που επιφέρει ο νέος εργατικός νόμος:

1.Το υποχρεωτικό 13ωρο για πρώτη φορά στον ίδιο εργοδότη (άρθρο 7). Με τον νέο νόμο το 13ωρο αποτελεί διευθυντικό δικαίωμα του εργοδότη.

2.Η υποχρεωτική εβδομαδιαία διευθέτηση του ημερήσιου ωραρίου με 8 απλήρωτες υπερωρίες (άρθρο 8 παρ.5α). Η διευθέτηση των 8 απλήρωτων υπερωριών αποτελεί επίσης διευθυντικό δικαίωμα του εργοδότη και υποχρέωση του εργαζομενου.

3.Η κατάργηση της 11ωρης υποχρεωτικής ημερήσιας ανάπαυσης με τη θέσπιση της υποχρεωτικής απλήρωτης μίας (1) ώρας προετοιμασίας (άρθρο 22) που επιβάλλει η Ελληνική και Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Το υποχρεωτικό 13ωρο γίνεται υποχρεωτικό 15ωρο στη βιομηχανία και υποχρεωτικό 14ωρο στο λιανεμπόριο με την υποχρεωτική απλήρωτη μία ώρα προετοιμασίας και το διάλειμμα!!

4. Η θέσπιση της απλήρωτης μίας (1) ώρας προετοιμασίας στη βιομηχανία και 20 λεπτών στις άλλες επιχειρήσεις πέραν του 13ωρου (άρθρο 22 παρ. 2β).

5.Η θέσπιση της μονομερούς μετατροπής από τον εργοδότη της σύμβασης αορίστου χρόνου (ΣΑΧ) σε εκ περιτροπής απασχόληση για 9 μήνες κάθε ημερολογιακό έτος (άρθρο 6) «εάν περιοριστούν οι δραστηριότητες της επιχείρησης».

6.Η υποχρεωτική εβδομαδιαία διευθέτηση του ημερήσιου ωραρίου με 8 απλήρωτες υπερωρίες στις εποχικές επιχειρήσεις (άρθρο 8 παρ. 9).

7.Η υποχρεωτική εβδομαδιαία διευθέτηση του ημερήσιου ωραρίου με 8 απλήρωτες υπερωρίες στους εργαζόμενους με σύμβαση εργασίας διάρκειας μικρότερης του ενός έτους (άρθρο 8 παρ. 9).

8.Η κατάτμηση της ετήσιας άδειας αναψυχής σε περισσότερα του ενός χρονικά διαστήματα (άρθρο 10).

9.Οι εξοντωτικές «fast truck» απολύσεις χωρίς αποζημίωση και χωρίς επίδομα ανεργίας (άρθρο 14 παρ. 3).

10.Οι εκδικητικές απολύσεις όταν ο εργαζόμενος αρνείται να εργαστεί υπερωριακά «και η άρνησή του δεν είναι αντίθετη με την καλή πίστη»! (άρθρο 16).

11.Οι έκτακτες συμβάσεις δύο ημερών με ανηλίκους, με υποχρέωσή τους μάλιστα να εργάζονται σε εξοντωτικά ωράρια (άρθρο 21 παρ. 2).

12.Η γενίκευση της κατάργησης των ασφαλιστικών εισφορών σε όλες τις προσαυξήσεις υπερωριών, νυχτερινών και αργιών-Κυριακών που ρυθμίζονται με ΣΣΕ ή με οικειοθελείς παροχές που στο μέλλον θα προκαλέσει και μείωση των συντάξεων (άρθρο 73).

Σύμφωνα με όσα αναπτύξαμε παραπάνω, καλούμε την κυβέρνηση να αντιληφθεί ότι η ανάπτυξη της χώρας κρίνεται από την ευημερία ολόκληρης της κοινωνίας που θα επέλθει όταν αυξηθούν οι πραγματικοί μισθοί, ενισχυθούν τα δικαιώματα της εργατικής ελληνικής τάξης και η αγοραστική δύναμη των μισθωτών και των συνταξιούχων.

*Αλέξης Π. Μητρόπουλος, Πανεπιστημιακός-Πρόεδρος ΕΝΥΠΕΚΚ