Πώς διαμορφώνονται οι τιμές στα τρόφιμα – Τα ευρήματα της Επιτροπής Ανταγωνισμού

Η λειτουργία της αγροδιατροφικής αγοράς και ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνονται οι τιμές των βασικών προϊόντων μπαίνουν στο μικροσκόπιο της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία παρουσιάζει συγκεντρωτικά τα πρόσφατα ευρήματα και τις παρεμβάσεις της σε όλη την αλυσίδα αξίας — από την πρωτογενή παραγωγή μέχρι το ράφι. Σε μια περίοδο όπου οι πληθωριστικές πιέσεις, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, η γεωπολιτική αβεβαιότητα και η κλιματική κρίση επηρεάζουν άμεσα καταναλωτές και παραγωγούς, η Αρχή υπογραμμίζει ότι η διασφάλιση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού αποτελεί βασική προτεραιότητα.

Προτεραιότητα η αγροδιατροφική αλυσίδα

Όπως επισημαίνεται σε ανακοίνωση, η διερεύνηση των συνθηκών ανταγωνισμού στον αγροδιατροφικό τομέα θεωρείται κρίσιμη, καθώς πρόκειται για έναν δομικό κλάδο της ελληνικής οικονομίας με σημαντική επίδραση στον καταναλωτή και την κοινωνική συνοχή.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού υπενθυμίζει ότι οι δράσεις της περιλαμβάνουν χαρτογράφηση αγορών, κλαδικές έρευνες, προώθηση πολιτικών ανταγωνισμού, εφαρμογή της νομοθεσίας με επιβολή κυρώσεων για αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές και έλεγχο συγκεντρώσεων επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό δημοσιοποιήθηκαν συγκεντρωτικά οι πρόσφατες ερευνητικές δραστηριότητες που καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα αξίας.

Στόχος των ερευνών είναι η κατανόηση των μηχανισμών διαμόρφωσης τιμών και η αποτύπωση των συνθηκών ανταγωνισμού σε βασικά τρόφιμα, ώστε τα συμπεράσματα να συμβάλουν στον δημόσιο διάλογο και σε πιθανές ρυθμιστικές παρεμβάσεις.

Έρευνα για την κατάσταση του ανταγωνισμού έως το 2026

Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι από τον Δεκέμβριο του 2025 βρίσκεται σε εξέλιξη ευρεία έρευνα για την κατάσταση του ανταγωνισμού σε όλα τα στάδια της αγροδιατροφικής αλυσίδας, με στόχο τον εντοπισμό πιθανών στρεβλώσεων και βαθύτερων διαρθρωτικών ή ρυθμιστικών προβλημάτων. Τα αποτελέσματα αναμένεται να δημοσιευθούν στο τρίτο τετράμηνο του 2026.

Η Αρχή έχει επίσης εκδώσει Οδηγό Ανταγωνισμού για τον Αγροτικό Κλάδο, με πρακτικές συμβουλές προς τους παραγωγούς για τους κανόνες ελεύθερου ανταγωνισμού και τις δυνατότητες νόμιμης συνεργασίας.

Όπως υπογραμμίζεται, τα τελευταία χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί έλεγχοι και έχουν εκδοθεί αποφάσεις σε περισσότερες από 20 κρίσιμες αγορές τροφίμων και αγροτικών προϊόντων.

Γαλακτοκομικά προϊόντα: φρέσκο γάλα και φέτα

Η Επιτροπή προχώρησε σε αναλυτική χαρτογράφηση της αλυσίδας αξίας για το φρέσκο αγελαδινό γάλα και τη φέτα, με στόχο την κατανομή της τελικής τιμής μεταξύ παραγωγού, μεταποίησης και λιανεμπορίου.

Στο φρέσκο γάλα, μεταξύ Φεβρουαρίου 2022 και Ιανουαρίου 2023, το ποσοστό του παραγωγού στην τελική τιμή αυξήθηκε από 28,8% το 2020 σε 33,9% το 2023, κυρίως λόγω της μεγάλης αύξησης του κόστους παραγωγής (ζωοτροφές, ενέργεια), ενώ τα περιθώρια μεταποίησης και λιανικής φαίνεται να μειώθηκαν ελαφρώς.

Στη φέτα, διαπιστώθηκε χαμηλός βαθμός συγκέντρωσης στην προμήθεια των σούπερ μάρκετ, με τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας να καταλαμβάνουν περίπου 20% των πωλήσεων λόγω χαμηλότερων τιμών, αν και η επώνυμη φέτα παραμένει κυρίαρχη στις προτιμήσεις των καταναλωτών.

Ζωοτροφές και κτηνιατρικά φάρμακα

Η αύξηση του κόστους παραγωγής οδήγησε την έρευνα και σε προηγούμενα στάδια της αλυσίδας, δηλαδή στις εισροές της κτηνοτροφίας, με έμφαση στις ζωοτροφές και τα κτηνιατρικά φάρμακα, που αντιστοιχούν περίπου στο 75% του λειτουργικού κόστους μιας μονάδας.

Στις ζωοτροφές για αιγοπρόβατα διαπιστώθηκε ότι οι τιμές ακολουθούν τις διεθνείς τάσεις πρώτων υλών, όμως τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων αυξήθηκαν το 2023, καθώς οι τιμές πώλησης δεν μειώθηκαν με τον ίδιο ρυθμό που υποχώρησαν οι τιμές αγοράς.

Στα κτηνιατρικά φάρμακα εντοπίστηκαν δομικά προβλήματα, όπως υψηλή συγκέντρωση σε ορισμένες κατηγορίες (π.χ. εμβόλια), πιθανή σύγκρουση συμφερόντων κτηνιάτρων που συνταγογραφούν και πωλούν φάρμακα, καθώς και έλλειψη παράλληλων εισαγωγών που περιορίζει τον ανταγωνισμό.

Ελαιόλαδο: διεθνείς τιμές και ελληνική αγορά

Το ελαιόλαδο αποτέλεσε αντικείμενο ξεχωριστής έρευνας τόσο σε επίπεδο παραγωγού όσο και λιανικής.

Η μελέτη έδειξε ότι η Ισπανία λειτουργεί ως «ηγέτης καθορισμού τιμών», η Ελλάδα ως «ακόλουθος» που προσαρμόζεται στις διεθνείς τάσεις, ενώ η Ιταλία λειτουργεί ως αγωγός μεταβλητότητας, αντιδρώντας πιο έντονα σε βραχυχρόνιες μεταβολές.

Σε επίπεδο λιανικής, δεν εντοπίστηκε συντονισμένη συμπεριφορά μεταξύ των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ, ωστόσο παρατηρήθηκε ισχυρή συσχέτιση τιμών μεταξύ διαφορετικών brands στο ίδιο κατάστημα, γεγονός που δείχνει έντονο ανταγωνισμό όταν τα προϊόντα είναι άμεσα συγκρίσιμα.

Έλεγχοι, πρόστιμα και συγχωνεύσεις στον κλάδο τροφίμων

Η Επιτροπή έχει πραγματοποιήσει ελέγχους σε μεγάλες αλυσίδες λιανικής και προμηθευτές τροφίμων, επιβάλλοντας πρόστιμα σε εταιρείες, ενώ έρευνες συνεχίζονται σε προϊόντα όπως ο καφές και το κακάο.

Έλεγχοι έχουν γίνει επίσης σε κλάδους όπως ζυμαρικά, ζωοτροφές, σπόροι, λιπάσματα, βαμβάκι, σταφίδα, πτηνοτροφία και αλκοολούχα ποτά, καθώς και σε εταιρείες ζωοτροφών για κατοικίδια ζώα, με αποτελέσματα να αναμένονται εντός του 2026.

Τα τελευταία χρόνια αξιολογήθηκαν περίπου 20 εξαγορές και συγχωνεύσεις στον χώρο των τροφίμων, μεταξύ των οποίων:
– η εξαγορά της «ΔΩΔΩΝΗ» από την «Ελληνικά Γαλακτοκομεία (ΟΛΥΜΠΟΣ)»,
– η εξαγορά της «ΝΙΚΑΣ» από την «ΥΦΑΝΤΗΣ»,
– η απόκτηση της «ΜΠΑΡΜΠΑ ΣΤΑΘΗΣ» από την «IDEAL HOLDINGS Α.Ε.»,
– η εξαγορά από τη ΜΙΝΕΡΒΑ Α.Ε. των σημάτων «’Αλτις», «Ελάνθη», «SOL» και «Φλώρα».

Σε ορισμένες περιπτώσεις επιβλήθηκαν διορθωτικά μέτρα για τη διασφάλιση του ανταγωνισμού, όπως στην εξαγορά της K. & N. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Από τις αρχές του 2026 εξετάζονται ακόμη τέσσερις μεγάλες συγκεντρώσεις, μεταξύ των οποίων η υπόθεση ΜΑΣΟΥΤΗΣ/ΚΡΗΤΙΚΟΣ.

Περισσότερα:

Καύσιμα: Προς νέα άνοδο οι τιμές – Τι δείχνουν οι διεθνείς εξελίξεις

Τέλος στις αυθαιρεσίες των εργοδοτών – Τι αλλάζει

Κλήρωση Λαϊκού Λαχείου σήμερα 3/6: Ο αριθμός που κερδίζει τα 2 εκατ. ευρώ