ΠΟΥ: Κάπνισμα και λοιμώξεις στην κορυφή των αιτιών του καρκίνου
Σχεδόν τέσσερις στους δέκα νέους καρκίνους παγκοσμίως συνδέονται με παράγοντες που μπορούν να προληφθούν. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα νέας επιστημονικής εκτίμησης που δόθηκε στη δημοσιότητα με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα κατά του Καρκίνου και επαναφέρει με έμφαση τη συζήτηση γύρω από την πρόληψη, τον τρόπο ζωής και τη δημόσια υγεία.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), περίπου το 37,8% των νέων περιπτώσεων καρκίνου που διαγνώστηκαν το 2022, δηλαδή σχεδόν 7,1 εκατομμύρια περιστατικά, οφείλονταν σε απολύτως ή δυνητικά αποφευκτά αίτια. Τα στοιχεία δημοσιεύθηκαν σε μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Nature και βασίστηκαν σε δεδομένα από 158 χώρες και 36 διαφορετικούς τύπους καρκίνου.
Οι βασικοί «ένοχοι» πίσω από τους αποτρέψιμους καρκίνους
Η ανάλυση των ερευνητών δείχνει ότι το κάπνισμα παραμένει ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου παγκοσμίως. Συγκεκριμένα, ευθύνεται για περίπου το 15% των νέων περιπτώσεων καρκίνου, ποσοστό σαφώς υψηλότερο από εκείνο που αποδίδεται στις μολύνσεις (10%) και στην κατανάλωση αλκοόλ (3%).
Παράλληλα, οι επιστήμονες εξέτασαν συνολικά 30 παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την εμφάνιση καρκίνου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- το κάπνισμα και η παθητική έκθεση στον καπνό,
- η κατανάλωση αλκοόλ,
- ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος και η παχυσαρκία,
- η έλλειψη σωματικής άσκησης,
- η ατμοσφαιρική ρύπανση,
- η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία,
- καθώς και μολύνσεις που σχετίζονται με συγκεκριμένους τύπους καρκίνου.
Μάλιστα, για πρώτη φορά, η μελέτη ενσωμάτωσε συστηματικά εννέα μορφές καρκίνου που οφείλονται σε λοιμώξεις.
Οι πιο συχνοί καρκίνοι που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί
Σχεδόν οι μισοί από τους καρκίνους που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, ανήκουν σε τρεις βασικές «οικογένειες»:
- καρκίνος του πνεύμονα,
- καρκίνος του στομάχου,
- καρκίνος του τραχήλου της μήτρας.
Ο καρκίνος του πνεύμονα συνδέεται άμεσα με το κάπνισμα και τη μόλυνση του αέρα. Ο καρκίνος του στομάχου σχετίζεται συχνά με τη μόλυνση από το βακτήριο Helicobacter pylori, ενώ ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας συνδέεται με τον ιό HPV, για τον οποίο υπάρχει πλέον αποτελεσματικός εμβολιασμός.
Μεγάλες διαφορές ανά φύλο και περιοχή
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών. Το 2022, περίπου το 45% των νέων περιπτώσεων καρκίνου στους άνδρες αποδιδόταν σε αποφευκτούς παράγοντες, έναντι 30% στις γυναίκες.
Στους άνδρες, το κάπνισμα ευθυνόταν για το 23% των νέων περιστατικών, αφήνοντας αρκετά πίσω τις μολύνσεις (9%) και το αλκοόλ (4%). Στις γυναίκες, αντίθετα, οι μολύνσεις κατείχαν την πρώτη θέση (11%), ακολουθούμενες από το κάπνισμα (6%) και τον υψηλό δείκτη μάζας σώματος (3%).
Αντίστοιχα, καταγράφονται και γεωγραφικές ανισότητες. Στις γυναίκες, το ποσοστό των καρκίνων που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί κυμαίνεται από 24% στη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία έως 38% στην υποσαχάρια Αφρική. Στους άνδρες, το μεγαλύτερο φορτίο εντοπίζεται στην Ανατολική Ασία (57%), ενώ το χαμηλότερο στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική (28%).
Το μήνυμα της πρόληψης
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι τα στοιχεία αυτά δεν αποτελούν απλώς μια στατιστική αποτύπωση, αλλά ένα ξεκάθαρο κάλεσμα για ενίσχυση της πρόληψης. Η μείωση του καπνίσματος, ο περιορισμός του αλκοόλ, η σωματική άσκηση, ο εμβολιασμός και η προστασία από τη ρύπανση μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση των νέων περιστατικών καρκίνου, μετατρέποντας τη γνώση σε ουσιαστική δράση για τη δημόσια υγεία.
- 12 λεπτά πριν Τι σημαίνει το «N» στο κινητό σου
- 1 ώρα πριν Το σχέδιο των Χιλιανών διαρρηκτών: Πώς «χτυπούν» πολυτελείς κατοικίες στην Ελλάδα
- 2 ώρες πριν Ποια ψηφία να αποφεύγεις στη λοταρία – Τι λέει ειδικός στα τυχερά παιχνίδια
