Ζαχαράκη για Ολοκαύτωμα: Η 27η Ιανουαρίου ως μάθημα μνήμης και δημοκρατίας στα σχολεία

Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, η 27η Ιανουαρίου αναδεικνύεται –όπως τονίζει η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη– σε ημέρα γνώσης, ιστορικής ευθύνης και ενσυναίσθησης, με κεντρικό ρόλο τα σχολεία και την εκπαιδευτική κοινότητα.

Η μνήμη ως πράξη ευθύνης και όχι ως τυπική αναφορά

Στο μήνυμά της, η υπουργός υπενθυμίζει ότι περισσότεροι από 62.000 Έλληνες Εβραίοι εξοντώθηκαν κατά την περίοδο της Κατοχής, γεγονός που, όπως επισημαίνει, δεν αφορά μόνο το παρελθόν αλλά αγγίζει άμεσα το παρόν και τον τρόπο συνύπαρξης της κοινωνίας. Η αναγνώριση της ιστορικής αλήθειας, τονίζει, αποτελεί προϋπόθεση για τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή.

Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν αφορά έναν «μακρινό άλλον», αλλά συμπολίτες μας, Έλληνες που διώχθηκαν και χάθηκαν λόγω μίσους, προκατάληψης και αντισημιτισμού. Όπως σημειώνει, η Ιστορία περιλαμβάνει πράξεις θάρρους, αλλά και σιωπές, οι οποίες λειτουργούν ως διαχρονική προειδοποίηση.

Εκπαίδευση απέναντι στον αντισημιτισμό και τη μισαλλοδοξία

Σε αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο Παιδείας ενισχύει –όπως αναφέρει η κ. Ζαχαράκη– εκπαιδευτικές δράσεις και παιδαγωγικές πρωτοβουλίες σε όλα τα σχολεία της χώρας. Στόχος είναι η πρόληψη του αντισημιτισμού, η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και η μετατροπή της γνώσης σε βιωματική εμπειρία για τους μαθητές.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον μαθητικό διαγωνισμό δημιουργίας ταινιών μικρού μήκους, που πραγματοποιείται για 12η συνεχή χρονιά με θέμα «Το Ολοκαύτωμα στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων». Μέσα από τη συμμετοχή τους, οι μαθητές δεν μαθαίνουν απλώς Ιστορία, αλλά έρχονται σε ουσιαστική επαφή με τις αξίες της δημοκρατίας και του σεβασμού.

Το σχολείο ως χώρος μνήμης, δημοκρατίας και ένταξης

Όπως υπογραμμίζει η υπουργός, η μνήμη δεν λειτουργεί ως στατική υπενθύμιση, αλλά ως ενεργή στάση ζωής. Για τον λόγο αυτό, το σχολείο καλείται να είναι χώρος όπου κάθε παιδί αισθάνεται ότι ανήκει, μαθαίνει να αναγνωρίζει τον κίνδυνο του φανατισμού και αποκτά τα εφόδια για να υπερασπίζεται την ισότητα και τη δημοκρατική συνύπαρξη.

Το μήνυμα της 27ης Ιανουαρίου, σύμφωνα με τη Σοφία Ζαχαράκη, είναι ξεκάθαρο:
η Παιδεία δεν περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων, αλλά φέρει χρέος μνήμης, ευθύνης και ανθρωπιάς, ώστε το «ποτέ ξανά» να έχει πραγματικό περιεχόμενο στο σήμερα και στο αύριο.

Το μήνυμα της Σοφίας Ζαχαράκη:

Αγαπητές μαθήτριες, αγαπητοί μαθητές,

Αγαπητές και αγαπητοί εκπαιδευτικοί,

Η 27η Ιανουαρίου είναι η μέρα που όλοι οφείλουμε να σκεφτούμε τα εκατομμύρια των Εβραίων που χάθηκαν απάνθρωπα, εξαιτίας του μίσους, της προκατάληψης, του αντισημιτισμού, σε μια από τις σκοτεινότερες στιγμές της Παγκόσμιας Ιστορίας.

Το Ολοκαύτωμα είναι και μέρος της δικής μας ιστορίας. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, πάνω από 62.000 Έλληνες Εβραίοι, συμπολίτες μας, εξοντώθηκαν. Ολόκληρες κοινότητες χάθηκαν, οικογένειες διαλύθηκαν και πόλεις με μακραίωνη εβραϊκή παρουσία άλλαξαν για πάντα. Η απώλεια αυτή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συλλογικής μας μνήμης.

Η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν αφορά έναν μακρινό τόπο ούτε έναν «άλλο» λαό. Αφορά τους Εβραίους της Ελλάδας – τους συμπολίτες μας – που έζησαν ως Έλληνες αλλά εξοντώθηκαν ως Εβραίοι. Σε αυτό το σκοτεινό κεφάλαιο της ιστορίας υπήρξαν άνθρωποι που βοήθησαν και στάθηκαν με θάρρος στο πλευρό των διωκόμενων, αλλά και πολλοί που σιώπησαν ή δεν μπόρεσαν να αντιδράσουν. Η σημερινή ημέρα μας υπενθυμίζει πως η αδιαφορία και η σιωπή μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο στη βία και πως η μνήμη δεν υπηρετείται με «ευχάριστα αφηγήματα», αλλά με ειλικρινή αντιμετώπιση της ιστορικής αλήθειας.

Η μνήμη, όμως, δεν αφορά μόνο το παρελθόν· αφορά τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να ζούμε μαζί σήμερα. Γι’ αυτό και για εμάς, στο Υπουργείο Παιδείας, η δράση είναι πρωτίστως παιδαγωγική και προληπτική. Καθώς η Κυβέρνηση ολοκληρώνει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Αντισημιτισμού για την προάσπιση της μνήμης του Ολοκαυτώματος, το Υπουργείο Παιδείας υλοποιεί ήδη εκπαιδευτικές δράσεις σε όλα τα σχολεία της χώρας, με στόχο τη μνήμη, τη γνώση και την αντιμετώπιση του αντισημιτισμού και της μισαλλοδοξίας.

Φέτος, για 12η χρονιά, πραγματοποιείται ο μαθητικός διαγωνισμός δημιουργίας ταινίας μικρού μήκους «Το Ολοκαύτωμα στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων». Οι μαθήτριες και οι μαθητές που διακρίνονται συμμετέχουν σε επιμορφωτικά προγράμματα και σε εκπαιδευτική επίσκεψη στο Άουσβιτς–Μπίρκεναου, ώστε η γνώση να γίνεται βιωματική εμπειρία και η μνήμη να συνδέεται έμπρακτα με τη δημοκρατία.

Στόχος μας είναι το σχολείο να αποτελεί χώρο γνώσης, μνήμης και ενσυναίσθησης· έναν χώρο όπου κάθε παιδί αισθάνεται ότι ανήκει και όπου οι νέοι άνθρωποι μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τον κίνδυνο του φανατισμού και να υπερασπίζονται τις αξίες του σεβασμού, της ισότητας και της δημοκρατικής συνύπαρξης.

Αυτό είναι το ουσιαστικό νόημα της σημερινής ημέρας.

Και αυτό είναι το χρέος της Παιδείας.

Περισσότερα:

Πανελλήνιες 2026: Σε ποια μαθήματα εξετάζονται σήμερα (4/6) οι υποψήφιοι των ΕΠΑΛ

Δωρεάν μεταπτυχιακά: Δείτε τώρα την λίστα με τα 10 προγράμματα

Πανελλήνιες 2026: Πότε μηδενίζεται ένα γραπτό – Τι δεν πρέπει να έχεις μαζί σου