Φόροι και εισφορές «τρώνε» πάνω από το 40% του μισθού

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση στην εργασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς το 2023 βρέθηκε στη δεύτερη θέση των κρατών-μελών ως προς το πραγματικό φορολογικό βάρος στους μισθούς. Σύμφωνα με Policy Brief του Κέντρου Φιλελευθέρων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), μόνο η Ιταλία καταγράφει υψηλότερο ποσοστό κρατήσεων, αφού στην Ελλάδα οι κρατήσεις επί των αποδοχών εργασίας φτάνουν το 40,5%.

Η μελέτη με τίτλο «Η πραγματική φορολόγηση στην κατανάλωση και την εργασία» δείχνει ότι, παρά τις μειώσεις των τελευταίων ετών σε φορολογικούς συντελεστές και ασφαλιστικές εισφορές, η συνολική επιβάρυνση των εργαζομένων παραμένει πολύ υψηλή και ουσιαστικά σταθεροποιημένη σε αυτά τα επίπεδα.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην εργασία το 2023 διαμορφώθηκε στο 40,5%, ποσοστό σχεδόν ίδιο με εκείνο του 2019 και λίγο χαμηλότερο από το 2022, όταν είχε φτάσει στο 41,5%. Σε σχέση με το 2009, η αύξηση αγγίζει τις +5,5 μονάδες. Την ίδια χρονιά, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 37%, γεγονός που σημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται 3,5 μονάδες πάνω από την ΕΕ.

Μεγάλη αύξηση και στη φορολόγηση της κατανάλωσης

Υψηλή, όμως, καταγράφεται και η πραγματική φορολόγηση της κατανάλωσης. Το 2023 ο σχετικός δείκτης ανέβηκε στο 17,8%, δηλαδή 2,4 μονάδες υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρότι η χώρα κατατάσσεται στην 14η θέση, τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρη μεταβολή σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο.

Το 2009 η Ελλάδα είχε πολύ χαμηλότερη φορολόγηση στην κατανάλωση, με δείκτη 13,3%, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν 16%. Η διαφορά αυτή των 2,7 μονάδων υποδηλώνει πως, πριν από την κρίση, η κατανάλωση στην Ελλάδα επιβαρυνόταν σημαντικά λιγότερο από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε έντονα τα επόμενα χρόνια. Μέχρι το 2012, ο δείκτης στην Ελλάδα ανέβηκε στο 16,4%, σημειώνοντας αύξηση 3,1 μονάδων σε σχέση με το 2009, ενώ στην ΕΕ βρισκόταν στο 16,7%. Έτσι, η Ελλάδα βρέθηκε σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, κάτι που δείχνει πως η φορολογική προσαρμογή μεταφέρθηκε σε μεγάλο βαθμό προς την κατανάλωση.

Το 2015 η πραγματική φορολόγηση της κατανάλωσης παρέμεινε αυξημένη, φτάνοντας στο 16,9% για την Ελλάδα, ενώ ο αντίστοιχος δείκτης στην ΕΕ ήταν 17,3%, με την Ελλάδα να υπολείπεται ελάχιστα.

Από το 2019 και μετά η Ελλάδα ξεπερνά τον μέσο όρο της ΕΕ

Η σύγκριση με το 2009 δείχνει ότι το χάσμα με την Ευρώπη έκλεισε σταδιακά, καθώς το 2019 ο δείκτης έφτασε στο 17,8%, καταγράφοντας αύξηση 4,5 μονάδων σε σχέση με το 2009 και 0,9 μονάδων σε σχέση με το 2015. Την ίδια χρονιά, ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 17,5%, πράγμα που σημαίνει ότι για πρώτη φορά η Ελλάδα βρέθηκε ελαφρώς πάνω από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το 2023, ο δείκτης στην Ελλάδα παρέμεινε στο 17,8%, στο ίδιο επίπεδο με το 2019, όμως πλέον βρίσκεται 2,4 μονάδες υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 16,4%. Σε σχέση με το 2009, η αύξηση φτάνει τις +4,5 μονάδες, ενώ η απόκλιση με την ΕΕ έχει πλέον ανατραπεί πλήρως και φτάνει τις +1,4 μονάδες υπέρ της Ελλάδας.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η χώρα μετακινήθηκε από ένα καθεστώς χαμηλής φορολόγησης της κατανάλωσης πριν από την κρίση, σε ένα μοντέλο με σαφώς μεγαλύτερη επιβάρυνση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με την κατάσταση να σταθεροποιείται μετά το 2019. Μάλιστα, δεν αποκλείεται ο δείκτης να αυξηθεί περαιτέρω το 2024 και το 2025 λόγω της μεγαλύτερης φορολογικής συμμόρφωσης και της αύξησης των ηλεκτρονικών συναλλαγών.

Γιατί δεν μειώθηκε ουσιαστικά η επιβάρυνση στην εργασία

Παρότι υπήρξαν μειώσεις σε φορολογικούς συντελεστές και εισφορές από το 2019 και μετά, η μελέτη επισημαίνει ότι αυτό δεν έχει οδηγήσει σε πραγματική ελάφρυνση της φορολόγησης της εργασίας. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εικόνα παίζουν:

• ο υψηλός πληθωρισμός των τελευταίων ετών,
• η μη προσαρμογή (τιμαριθμοποίηση) της φορολογικής κλίμακας,
• και το φαινόμενο της δημοσιονομικής ολίσθησης (fiscal drag), δηλαδή το ότι οι αυξήσεις στους μισθούς οδηγούν τους εργαζόμενους σε υψηλότερα φορολογικά κλιμάκια χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα η πραγματική αγοραστική τους δύναμη.

Χωρίς ουσιαστικό «αντίβαρο» μετά την κρίση

Όπως σημειώνεται, η μελέτη καταγράφει καθαρά ότι την περίοδο της κρίσης 2010-2018 το φορολογικό βάρος αυξήθηκε σημαντικά και στη συνέχεια δεν αντιστράφηκε, με αποτέλεσμα η φορολόγηση της εργασίας —ιδιαίτερα για τα μεσαία και υψηλά εισοδήματα— να παραμένει υπερβολικά υψηλή, ακόμη και μετά τη μείωση των συντελεστών φόρου εισοδήματος που εφαρμόζεται από φέτος.

Παράλληλα, αναφέρεται πως ο σωρευτικός πληθωρισμός της τελευταίας τετραετίας ανέρχεται στο 20%.

Περισσότερα:

Καύσιμα: Προς νέα άνοδο οι τιμές – Τι δείχνουν οι διεθνείς εξελίξεις

Τέλος στις αυθαιρεσίες των εργοδοτών – Τι αλλάζει

Κλήρωση Λαϊκού Λαχείου σήμερα 3/6: Ο αριθμός που κερδίζει τα 2 εκατ. ευρώ