Μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών: Κατεπείγουσα εισαγγελική έρευνα για τις παρεμβολές

Η πλήρης κατάρρευση των επικοινωνιών στο FIR Αθηνών, που προκάλεσε χθες σοβαρή αναστάτωση στα ελληνικά αεροδρόμια, οδήγησε στην άμεση παρέμβαση της Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών. Ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας, Αριστείδης Κορέας, διέταξε τη διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής εξέτασης, η οποία ανατέθηκε στο Τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάζεται το ενδεχόμενο τέλεσης του αδικήματος της επικίνδυνης παρέμβασης στη συγκοινωνία αεροσκαφών, καθώς και η προέλευση των παρεμβολών που καταγράφηκαν σε σχεδόν όλες τις συχνότητες του FIR Αθηνών.

Τεχνική βλάβη και όχι εξωτερική απειλή

Τα μέχρι στιγμής στοιχεία που συγκεντρώνουν οι αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών δείχνουν ότι το σοβαρό περιστατικό, το οποίο την 4η Ιανουαρίου καθήλωσε πτήσεις και οδήγησε σε εκτεταμένους περιορισμούς – ακόμη και σε προσωρινή αναστολή αερομεταφορών – οφείλεται σε τεχνική δυσλειτουργία και όχι σε εξωτερική παρέμβαση.

Αν και αρχικά υπήρξαν αναφορές για «παρεμβολές» που άφηναν ανοιχτό το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης ή άλλης ασύμμετρης απειλής, οι έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν – μέσω ειδικών πτήσεων επιτήρησης συχνοτήτων και ανάλυσης καταγραφών (logs και φασμάτων) – δεν επιβεβαίωσαν τέτοιο σενάριο.

Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας πράγματι αντιλήφθηκαν παρεμβολές στις συχνότητες. Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα εντοπίστηκε στην αδυναμία εκπομπής μηνυμάτων από τους ίδιους προς τα αεροσκάφη, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η βλάβη προήλθε από εσωτερικό τμήμα του συστήματος.

Τα δύο επικρατέστερα σενάρια

1. Αστοχία στην τηλεπικοινωνιακή υποδομή
Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας βασίζεται σε μισθωμένα τηλεπικοινωνιακά κυκλώματα για τη μεταφορά ήχου και δεδομένων μεταξύ ραντάρ, κεραιών και κέντρων ελέγχου. Πληροφορίες αναφέρουν ότι είχαν προηγηθεί τεχνικές εργασίες σε συγκεκριμένο σύνδεσμο μεταφοράς δεδομένων, οι οποίες ενδέχεται να προκάλεσαν ασυμβατότητα ή αστοχία. Ένα τέτοιο πρόβλημα θα μπορούσε να οδηγήσει σε εσωτερικές παρεμβολές και απώλεια επικοινωνίας, χωρίς εξωτερική εμπλοκή. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι κρίσιμες αυτές υποδομές διαθέτουν ανεπαρκή εφεδρεία.

Μάλιστα, οι δυσλειτουργίες δεν περιορίστηκαν στις ραδιοσυχνότητες του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, αλλά επεκτάθηκαν και στο τηλεπικοινωνιακό δίκτυο των κεντρικών υπηρεσιών της ΥΠΑ, οι οποίες φέρεται να έμειναν χωρίς τηλεφωνία και πρόσβαση στο διαδίκτυο καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

2. Παρωχημένος εξοπλισμός χωρίς επαρκές backup
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, μεγάλο μέρος του εξοπλισμού της ΥΠΑ θεωρείται παλαιωμένο και δεν έχει εκσυγχρονιστεί εδώ και δεκαετίες. Τονίζεται ότι σε τόσο κρίσιμα συστήματα δεν είναι εφικτές αποσπασματικές αναβαθμίσεις, καθώς απαιτείται συνολικός εκσυγχρονισμός, ο οποίος εκτιμάται ότι χρειάζεται τουλάχιστον δύο χρόνια.

Η ΥΠΑ επισημαίνει ότι αμέσως μετά την εκδήλωση του προβλήματος ενεργοποιήθηκαν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ασφαλείας, με αυστηρό περιορισμό ή και προσωρινή αναστολή πτήσεων όπου κρίθηκε αναγκαίο, μέτρα που διασφάλισαν την ασφάλεια αλλά ανέδειξαν τις σοβαρές αδυναμίες του συστήματος.

Γιατί δεν επηρεάστηκε η Πολεμική Αεροπορία

Στην Ελλάδα λειτουργούν δύο πλήρως ανεξάρτητα συστήματα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας. Το πολιτικό σύστημα της ΥΠΑ, που διαχειρίζεται τις πτήσεις στο FIR Αθηνών, και το στρατιωτικό σύστημα της Πολεμική Αεροπορία, το οποίο υπάγεται στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Το δεύτερο διαθέτει αυτόνομες υποδομές, δικά του ραντάρ, πομποδέκτες και Κέντρο Ελέγχου Αεροπορικών Επιχειρήσεων με έδρα τη Λάρισα. Επειδή τα δύο δίκτυα δεν διασυνδέονται τεχνικά ή λειτουργικά, το πρόβλημα στο πολιτικό σύστημα δεν επηρέασε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Συνεχίζεται η έρευνα και τα μέτρα ενίσχυσης

Παρότι το περιστατικό χαρακτηρίζεται εξαιρετικά σοβαρό, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι ανάλογα φαινόμενα έχουν σημειωθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως πρόσφατα στο Λονδίνο. Αυτό, ωστόσο, δεν μειώνει τη σημασία των γεγονότων, καθώς η έρευνα συνεχίζεται με στόχο όχι μόνο τη διαλεύκανση των αιτίων αλλά και την αποτροπή επανάληψής τους.

Ήδη έχει τεθεί σε εφαρμογή πλέγμα άμεσων μέτρων για την ενίσχυση της ασφάλειας των συστημάτων, ενώ παράλληλα προχωρά Σχέδιο Δράσης για τον εκσυγχρονισμό της αεροναυτιλίας έως το 2028, σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς, με εκατοντάδες παρεμβάσεις σε κρίσιμους τομείς.

Σκληρή κριτική από τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας

Με έντονο ύφος αντέδρασε η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας, κάνοντας λόγο για πρωτοφανή κρίση με ξεκάθαρα συστημικά χαρακτηριστικά. Οι ελεγκτές αποδίδουν το μπλακ άουτ στη χρόνια παλαιότητα και την ελλιπή συντήρηση του εξοπλισμού, υποστηρίζοντας ότι είχαν επανειλημμένα προειδοποιήσει για τους κινδύνους.

Παρά τις συνθήκες, τονίζουν ότι οι ελεγκτές στα Κέντρα Ελέγχου Αθηνών και Μακεδονίας υπερέβαλαν εαυτούς για να διασφαλίσουν την ασφάλεια των πτήσεων. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι χωρίς άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις στον εξοπλισμό, το σύστημα δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με ασφάλεια, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο μη παροχής υπερεργασίας το καλοκαίρι.

Περισσότερα:

Ζεφύρι: Σε κρίσιμη κατάσταση η 3χρονη που παρασύρθηκε από αυτοκίνητο

Νέα Γραμμή 5 στο Μετρό της Αθήνας: Πότε ξεκινά και ποιες περιοχές θα εξυπηρετεί

Καλάβρυτα: Πήγε τη σύζυγό του στο νοσοκομείο και κατέληξε ο ίδιος