Κληρονομικό δίκαιο: Πότε ο σύντροφος μένει χωρίς δικαιώματα

Σημαντικές διαφοροποιήσεις προβλέπει η ελληνική νομοθεσία στα κληρονομικά δικαιώματα, ανάλογα με το αν το ζευγάρι είναι παντρεμένο, έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης ή ζει σε ελεύθερη ένωση. Οι προϋποθέσεις αναγνώρισης των δικαιωμάτων του επιζώντος συντρόφου είναι συγκεκριμένες και συχνά παρεξηγημένες, γεγονός που οδηγεί σε λανθασμένες προσδοκίες.

Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, κληρονομικά δικαιώματα χωρίς γάμο αναγνωρίζονται μόνο στην περίπτωση του συμφώνου συμβίωσης. Οι σύντροφοι που συμβιώνουν χωρίς να έχουν παντρευτεί ή υπογράψει σύμφωνο, δεν θεωρούνται κληρονόμοι ο ένας του άλλου εξ αδιαθέτου, ακόμη και αν έχουν πολυετή κοινή ζωή.

Το «κλειδί» είναι το σύμφωνο συμβίωσης

Το σύμφωνο συμβίωσης εξομοιώνεται πλέον, σε μεγάλο βαθμό, με τον γάμο ως προς τα κληρονομικά δικαιώματα. Ο επιζών σύντροφος αποκτά δικαίωμα στην εξ αδιαθέτου κληρονομιά, καθώς και στο νόμιμο μερίδιο, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν και για τους συζύγους.

Ωστόσο, απαραίτητη προϋπόθεση είναι το σύμφωνο να βρίσκεται σε ισχύ κατά τον χρόνο του θανάτου. Αν έχει λυθεί ή ακυρωθεί, ο επιζών σύντροφος χάνει κάθε σχετικό δικαίωμα.

Πώς επηρεάζει η ύπαρξη παιδιών

Η ύπαρξη τέκνων μεταβάλλει το ποσοστό της κληρονομιάς που δικαιούται ο επιζών σύντροφος. Όταν υπάρχουν παιδιά, ο σύντροφος ή σύζυγος μοιράζεται την κληρονομιά μαζί τους, ενώ όταν δεν υπάρχουν, αποκτά μεγαλύτερο μερίδιο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Αστικό Κώδικα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το δικαίωμα νόμιμης μοίρας, το οποίο προστατεύει τον επιζώντα από πλήρη αποκλεισμό μέσω διαθήκης.

Τι δεν ισχύει για ελεύθερη συμβίωση

Σε περιπτώσεις απλής συμβίωσης χωρίς νομική κατοχύρωση, ο επιζών σύντροφος:

• δεν κληρονομεί εξ αδιαθέτου,
• δεν έχει δικαίωμα νόμιμης μοίρας,
• μπορεί να αποκτήσει περιουσία μόνο μέσω διαθήκης.

Ακόμη και τότε, η διαθήκη δεν μπορεί να παραβιάζει τα δικαιώματα των αναγκαστικών κληρονόμων (παιδιών, συζύγου).

Πότε χάνεται το κληρονομικό δικαίωμα

Το κληρονομικό δικαίωμα χάνεται:

• σε περίπτωση διαζυγίου,
• σε λύση ή ακύρωση συμφώνου συμβίωσης,
• όταν υπάρχει βάσιμος λόγος αποκλεισμού που προβλέπεται από τον νόμο.

Τι πρέπει να γνωρίζουν τα ζευγάρια

Οι νομικοί επισημαίνουν ότι όσοι ζουν σε σταθερή σχέση χωρίς γάμο, θα πρέπει να μεριμνήσουν εγκαίρως για τη νομική τους θωράκιση. Η σύνταξη διαθήκης ή η σύναψη συμφώνου συμβίωσης μπορεί να αποτρέψει μελλοντικές συγκρούσεις και απώλεια περιουσιακών δικαιωμάτων.

Περισσότερα:

Φωτιά τώρα στην Φιλοθέη Αττικής

Ελεύθερο κάμπινγκ στην Ελλάδα: Πώς να αποφύγετε το πρόστιμο των 3.000 ευρώ – Τι ισχύει με τη Γαύδο

Αθωώθηκε ο Κώστας Ανεστίδης στην υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ