Συντάξεις: Αλλάζουν όλα – Σενάριο για νέο ασφαλιστικό

Το δημογραφικό πρόβλημα ανατρέπει τα δεδομένα για το μέλλον των συντάξεων. Με βάση τις εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών, το 2050 η Ελλάδα αναμένεται να έχει πληθυσμό περίπου 8 εκατομμύρια, με τους ηλικιωμένους να αποτελούν το 1/3 του συνολικού πληθυσμού. Το ασφαλιστικό σύστημα θα κληθεί να λειτουργήσει σε συνθήκες πρωτοφανούς πίεσης, καθώς οι εργαζόμενοι μειώνονται και οι συνταξιούχοι αυξάνονται.

Ραγδαία γήρανση του πληθυσμού

Σύμφωνα με Eurostat, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ΟΟΣΑ, η χώρα εισέρχεται σε περίοδο έντονης δημογραφικής ανισορροπίας:

• Σήμερα αντιστοιχούν 39 άτομα άνω των 65 ετών σε κάθε 100 ανθρώπους παραγωγικής ηλικίας.
• Το 2040 ο αριθμός αυτός θα αγγίξει τους 60,
• ενώ το 2050 θα φθάσει στους 75.

Ο ΟΟΣΑ στην έκθεση Pensions at a Glance 2025 τονίζει ότι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι ήδη 33 ηλικιωμένοι ανά 100 εργαζόμενους.

Κατάρρευση της αναλογίας εργαζομένων – συνταξιούχων

Η αναλογία ασφαλισμένων προς συνταξιούχους, που σήμερα είναι 1 προς 1,66, θα υποχωρήσει σε:

• 1 προς 1,46 το 2030
• 1 προς 1,23 το 2050.

Αυτό σημαίνει ότι όλο και λιγότεροι εργαζόμενοι θα πρέπει να χρηματοδοτούν όλο και περισσότερες συντάξεις.

Το 2050 η Ελλάδα με πληθυσμό 8 εκατομμύρια

Οι προβλέψεις των Ηνωμένων Εθνών δείχνουν πως ο συνολικός πληθυσμός της χώρας θα μειωθεί στα 8 εκατομμύρια το 2050, με το 35% να είναι άνω των 65 ετών. Η Ελλάδα θα βρίσκεται ανάμεσα στις πιο γερασμένες κοινωνίες της Ευρώπης.

Μικρότερες συντάξεις στο μέλλον

Ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι, ανεξαρτήτως τύπου συστήματος, οι μελλοντικές συντάξεις θα αποτελούν μικρότερο ποσοστό του μισθού, εάν οι πολίτες δεν εργαστούν περισσότερα χρόνια ή δεν ενισχύσουν την ιδιωτική αποταμίευση.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση:

• Ο μέσος λόγος σύνταξης προς μισθό είναι 61%.
• Σε Εσθονία, Λιθουανία και Ιρλανδία πέφτει κάτω από 40%.
• Σε Ολλανδία, Πορτογαλία, Τουρκία αγγίζει ή ξεπερνά το 90%.

Η Ελλάδα βρίσκεται ψηλά, στο 88,5%, λόγω της δομής του συστήματος και προηγούμενων μεταρρυθμίσεων.

Ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα

Η υπογεννητικότητα και η μείωση του ενεργού πληθυσμού δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα.
Η ΕΕ προβλέπεται να μειωθεί από 451 εκατ. σήμερα σε 432 εκατ. το 2070.
Ήδη σε πολλές χώρες το 25% των κατοίκων είναι άνω των 65 ετών, ενώ οι εργαζόμενοι που χρηματοδοτούν το ασφαλιστικό σύστημα λιγοστεύουν.

Οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να καλύπτουν την τρύπα του ασφαλιστικού με κρατικά κονδύλια:

• Η Γερμανία διέθεσε φέτος πάνω από 100 δισ. ευρώ, που θα ξεπεράσουν τα 150 δισ. έως το 2040.
• Η Ιταλία δαπανά ήδη το 16% του ΑΕΠ της για συντάξεις.
• Η Ελλάδα το 14,5%, που εκτιμάται ότι θα μειωθεί στο 13,7% έως το 2040.
• Η Γερμανία διατηρεί τη δαπάνη περίπου στο 10%.

Συναγερμός για την ηλικία συνταξιοδότησης

Ο ΟΟΣΑ δεν αποκλείει ότι πολλές χώρες θα δουν στο μέλλον την ηλικία συνταξιοδότησης να φθάνει ή και να ξεπερνά τα 70 έτη.
Στην Ελλάδα, όπου τα όρια ηλικίας συνδέονται με το προσδόκιμο ζωής, η επόμενη αναθεώρηση θα εξεταστεί το 2030 – καθώς για το 2027 αποφασίστηκε να μην αλλάξουν.

Ένα πρόβλημα που καθορίζει το μέλλον

Το δημογραφικό πλήττει την αγορά εργασίας, τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού και τη μακροχρόνια ανάπτυξη. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες βρίσκονται μπροστά σε ένα από τα μεγαλύτερα διαρθρωτικά ζητήματα των επόμενων δεκαετιών – ένα ζήτημα που θα επηρεάσει βαθιά τις συντάξεις, την οικονομία και το κοινωνικό μοντέλο της Ευρώπης.

Περισσότερα:

Αναδρομικά: Ποιοι πρέπει να υποβάλουν τροποποιητική δήλωση και πώς θα πληρωθεί ο φόρος

Συντάξεις: Τέλος στην προσωπική διαφορά – Ποιοι κερδίζουν αυξήσεις κάθε χρόνο

Συντάξεις Ιουλίου 2026: Ποιοι πληρώνονται πρώτοι – Οι ημερομηνίες για όλα τα Ταμεία