Οι τρεις μεγάλοι κίνδυνοι του δημογραφικού – Προειδοποιήσεις για οικονομία, εργασία και συντάξεις
Το δημογραφικό πρόβλημα εξελίσσεται σε μία από τις πιο σοβαρές απειλές για την ελληνική οικονομία, με επίσημους φορείς να εκπέμπουν σήμα κινδύνου.
Η Τράπεζα της Ελλάδος και το Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποιούν πως η συρρίκνωση του πληθυσμού, σε συνδυασμό με τη γήρανση της κοινωνίας, αποτελεί «ωρολογιακή βόμβα» για τα δημόσια οικονομικά, την απασχόληση και τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος.
Μια απειλή με πολλαπλές διαστάσεις
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση νομισματικής πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος, το δημογραφικό έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει το εργασιακό δυναμικό, τη φορολογική βάση και τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων.
Η ΤτΕ τονίζει ότι οι φορολογικές παρεμβάσεις που θα τεθούν σε ισχύ από το 2026 δεν επαρκούν από μόνες τους για να αντιμετωπίσουν τις μελλοντικές προκλήσεις και ζητά πρόσθετα μέτρα για τη στήριξη των οικογενειών και των νέων ζευγαριών.
Στήριξη οικογενειών και νέων ζευγαριών
Η Τράπεζα της Ελλάδος εισηγείται ένα πλέγμα παρεμβάσεων που θα ενισχύσει τις οικογένειες με παιδιά και θα κάνει πιο ελκυστική την απόφαση για τεκνοποίηση. Μεταξύ άλλων, προτείνει:
- Επενδύσεις σε ποιοτικούς και οικονομικά προσιτούς παιδικούς σταθμούς, ώστε να εξυπηρετούνται όχι μόνο τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα, αλλά και οι οικογένειες της μεσαίας τάξης.
- Θεσμοθέτηση ευέλικτων ωραρίων εργασίας, για να διευκολυνθεί ο συνδυασμός επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.
- Επέκταση της επιδότησης ενοικίου και δημιουργία προγραμμάτων στέγασης νέων ζευγαριών, σε συνδυασμό με ενίσχυση της πρόσβασης σε ποιοτική υγειονομική περίθαλψη.
- Ειδικές παροχές, όπως επιδόματα σπουδών ή προγράμματα στήριξης νέων μητέρων στο σπίτι, για την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας και σταθερότητας των οικογενειών.
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα των μέτρων αυτών θα εξαρτηθεί από τον συνδυασμό κοινωνικής πολιτικής, φορολογικών ελαφρύνσεων και επενδύσεων στην εκπαίδευση.
Το δημογραφικό «πιέζει» το ασφαλιστικό
Το Ελεγκτικό Συνέδριο με τη σειρά του εστιάζει στις δημοσιονομικές επιπτώσεις του δημογραφικού. Στην ετήσια έκθεσή του για τα δημόσια οικονομικά του 2024, προειδοποιεί ότι η γήρανση του πληθυσμού απειλεί τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος, το οποίο στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον πρώτο πυλώνα – τη δημόσια, αναδιανεμητική ασφάλιση.
Ενδεικτικά, το 95% των συνταξιοδοτικών παροχών προέρχεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ οι δύο συμπληρωματικοί πυλώνες – επαγγελματική και ιδιωτική ασφάλιση – καλύπτουν μόλις το 5%.
Το Συνέδριο τονίζει ότι χωρίς ενίσχυση των άλλων πυλώνων, το ασφαλιστικό θα δεχθεί ασφυκτικές πιέσεις, καθώς ο αριθμός των συνταξιούχων αυξάνεται και οι ενεργοί ασφαλισμένοι μειώνονται.
Νέος νόμος για τα επαγγελματικά ταμεία
Το υπουργείο Εργασίας σχεδιάζει «λίφτινγκ» στο νόμο 5078/2023 για τα επαγγελματικά ταμεία, τα οποία αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα του ασφαλιστικού.
Στόχος είναι η ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης μέσω:
- Μείωσης της φορολόγησης των παροχών.
- Ελευθερίας μετακίνησης εργαζομένων μεταξύ ταμείων, ακόμη και αν ανήκουν σε διαφορετικούς κλάδους.
Το νέο πλαίσιο στοχεύει να ενθαρρύνει τη δημιουργία νέων ταμείων και να κάνει το σύστημα πιο ελκυστικό για νέους εργαζομένους, συμβάλλοντας στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των συντάξεων.
Εθνικό Μητρώο Παροχών και Κοινωνικές Δαπάνες
Η κυβέρνηση έχει θεσπίσει τη δημιουργία του Εθνικού Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων, ώστε να υπάρξει ενιαίος έλεγχος και διαφάνεια στα κοινωνικά επιδόματα, τα οποία ξεπερνούν τα 13 δισ. ευρώ ετησίως.
Στόχος είναι μέχρι το καλοκαίρι του 2026 να έχουν ενταχθεί όλοι οι δικαιούχοι, με στοιχεία ανά φυσικό πρόσωπο, ώστε το κράτος να γνωρίζει ποιος λαμβάνει τι και από πού.
Με αυτόν τον τρόπο, το υπουργείο φιλοδοξεί να βελτιώσει τη διαχείριση των κοινωνικών δαπανών, αποτρέποντας επικαλύψεις και ενισχύοντας τη δίκαιη κατανομή των πόρων.
Το μήνυμα των θεσμών
Τόσο η Τράπεζα της Ελλάδος όσο και το Ελεγκτικό Συνέδριο στέλνουν σαφές μήνυμα:
Το δημογραφικό δεν είναι απλώς μια κοινωνική πρόκληση, αλλά ένας πολυεπίπεδος κίνδυνος για την οικονομική σταθερότητα, την απασχόληση και τη βιωσιμότητα του κράτους πρόνοιας.
Η αντιμετώπισή του απαιτεί συνεκτική πολιτική στρατηγική, επενδύσεις στην οικογένεια, στήριξη της εργασίας και ενίσχυση του ασφαλιστικού συστήματος. Μόνο έτσι η Ελλάδα θα μπορέσει να απενεργοποιήσει τη «βόμβα» του δημογραφικού πριν αυτή εκραγεί.
- 35 λεπτά πριν ΔΥΠΑ: Λήγει σήμερα (4/6) η προθεσμία για ενστάσεις στους προσωρινούς πίνακες του Κοινωνικού Τουρισμού για συνταξιούχους
- 1 ώρα πριν Το ελληνικό νησί που βυθίζεται σιγά-σιγά
- 2 ώρες πριν Τι σημαίνει το «N» στο κινητό σου
