Συντάξεις χηρείας: Τα 5 σενάρια που εξετάζει το Υπουργείο Εργασίας

Κάθε μέρα που περνά χωρίς λύση περιπλέκει ακόμη περισσότερο το ζήτημα των συντάξεων χηρείας. Το πολιτικό κόστος ενδεχόμενης μείωσης θεωρείται υψηλό, καθώς οι δικαιούχοι ανήκουν σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη κοινωνική ομάδα.

Ταυτόχρονα, οι δημοσιονομικές πιέσεις παραμένουν έντονες, ενώ οι εκκρεμείς προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας δημιουργούν αβεβαιότητα, ειδικά ως προς το αν ένας δικαιούχος δύο συντάξεων δικαιούται διπλή εθνική σύνταξη ή μόνο μία.

Στο υπουργείο Εργασίας αναγνωρίζουν ότι απαιτείται δίκαιη λύση και για τον λόγο αυτό εξετάζουν πέντε διαφορετικά σενάρια:

1. Διατήρηση του 70%
   Να μην υπάρξει καμία μείωση μετά την τριετία, ώστε η σύνταξη χηρείας να παραμένει στο 70% ανεξαρτήτως ηλικίας, εργασίας ή ύπαρξης δεύτερης σύνταξης. Το ζήτημα σε αυτήν την περίπτωση είναι πώς θα αντιμετωπιστούν όσοι έχουν ήδη υποστεί περικοπές, αλλά και το δημοσιονομικό κόστος.
2. Δυνατότητα επιλογής
   Οι δικαιούχοι που λαμβάνουν και δική τους σύνταξη να επιλέγουν σε ποια σύνταξη θα εφαρμοστεί η μείωση – στη δική τους ή στη χηρείας – ώστε να περιορίζεται η συνολική απώλεια εισοδήματος.
3. Μείωση μόνο στην εθνική σύνταξη
   Να περιοριστεί η περικοπή αποκλειστικά στο κομμάτι της εθνικής σύνταξης, αφήνοντας ανέπαφο το αναλογικό τμήμα, ενώ ταυτόχρονα να ακυρωθούν τυχόν αναδρομικές μειώσεις.
4. Εφαρμογή του νόμου με αναδρομικά
   Να ισχύσει κανονικά ο νόμος Κατρούγκαλου με αναδρομικές περικοπές. Σε αυτή την περίπτωση προτείνεται τα ποσά που θεωρούνται αχρεωστήτως καταβληθέντα να επιστραφούν σε δόσεις, ώστε να μετριαστεί η οικονομική επιβάρυνση.
5. Δίχτυ ασφαλείας
   Να θεσπιστεί κατώτατο όριο, κάτω από το οποίο δεν θα μπορεί να πέσει το συνολικό εισόδημα του δικαιούχου, ακόμα και μετά την περικοπή.

Το πρόβλημα

Από το 2016, με τον νόμο 4387 («νόμος Κατρούγκαλου»), η σύνταξη χηρείας ορίζεται στο 70% της σύνταξης του θανόντος για τρία χρόνια και στη συνέχεια μειώνεται στο 35%, εφόσον ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει δική του σύνταξη.

Ωστόσο, η διάταξη εφαρμόστηκε κυρίως στους δικαιούχους του Δημοσίου, ενώ στον ιδιωτικό τομέα δεν εφαρμόστηκε ποτέ συστηματικά, με πρόσχημα τεχνικές αδυναμίες του ΕΦΚΑ. Έτσι, χιλιάδες δικαιούχοι συνεχίζουν να λαμβάνουν το 70%, χωρίς να το δικαιούνται βάσει νόμου.

Το αποτέλεσμα είναι διπλή αδικία: από τη μία, συνταξιούχοι που ήδη υπέστησαν περικοπές και λαμβάνουν 35%, και από την άλλη, συνταξιούχοι με τα ίδια χαρακτηριστικά που συνεχίζουν να λαμβάνουν 70%. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ΕΦΚΑ ζητά μάλιστα αναδρομική επιστροφή χρημάτων για πενταετία, γεγονός που προκαλεί ασφυκτική οικονομική πίεση σε ανθρώπους που έλαβαν τα ποσά καλόπιστα και όχι με δόλο.

Το υπουργείο καλείται να σταθμίσει το κοινωνικό και πολιτικό κόστος, την οικονομική βιωσιμότητα του συστήματος, αλλά και την ίση μεταχείριση όλων των δικαιούχων. Η τελική απόφαση αναμένεται να είναι κρίσιμη, καθώς θα καθορίσει όχι μόνο το ύψος των συντάξεων χηρείας στο μέλλον, αλλά και την εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στο ασφαλιστικό σύστημα.

Περισσότερα:

Επίδομα 300 ευρώ σε συνταξιούχους: Ποια είναι τα νέα όρια – Τι θα γίνει με τις «χηρείας»

Αναδρομικά έως 7.800 ευρώ σε συντάξεις χηρείας – Ποιους αφορά η απόφαση

Συνταξιούχοι: πώς θα δείτε αν δικαιούστε αύξηση ή αναδρομικά